معرفی: پیشگفتار قانون مدنی ایران یکی از قدیمی‌ترین و ریشه‌دارترین قوانینی است که در دو‌ره‌های او‌لیه قانونگذاری در کشور عزیزمان با همت، تلاش و دقت تحسین‌برانگیز فقها و حقوق‌دانان وقت و عمدتاً با استفاده از منابع فقه امامیه و بعضاً برداشت از برخی قوانین کشورهای دیگر به تصویب رسیده است. بدون تردید پیوند دیرینه اعتقادی و حقوقی ملت بزرگ ایران با احکام شریعت مقدس اسلام موجب شده است قانون مدنی نیز که عمدتاً منبعث از احکام منور دین مبین اسلام می‌باشد، طی چندین دهه، با تغییرات اندک، ماندگاری بی‌نظیری داشته باشد و خصوصاً عبارات مختصر و مفید و ادبیات قوی در نگارش این قانون، استحکام و یکپارچگی شگرفی به آن بخشیده است. با وجود تحولات بسیار در روابط مختلف اجتماعی، اقتصادی و ... در کشور، خصوصیات مذکور موجب شده که این قانون نسبت به وضعیت اولیه خود دچار تغییرات بسیار اندکی شود و وصف ام‌القوانین بودن آن کماکان در نظام حقوقی کشور حفظ گردد. تصویب، تغییرات و تحولات قانون مدنی ایران را می‌توان در چند مقطع زیر خلاصه نمود: الف ـ تصویب اولیه قانون مدنی در ۱۳۳۵ ماده، در سه دو‌ره قانونگذاری ششم، نهم و دهم، در سال‌های ۱۳۰۷، ۱۳۱۳ و۱۳۱۴. بدین شرح که مواد (۱) تا (۹۵۵) در سال ۱۳۰۷، مواد (۹۵۶) تا (۱۰۶۱) در سال ۱۳۱۳ و مواد (۱۰۶۲) تا (۱۳۳۵) در سال ۱۳۱۴ تصویب شده است. لازم به ذکر می‌باشد جلد اول قانون مدنی(مواد ۱ تا ۹۵۵) به صورت لایحه به مجلس شورای ملی وقت تقدیم شده و به موجب قانون اجازه اجرای لایحه قانون مدنی تا موقع اعلام رأی قطعی کمیسیون پارلمانی عدلیه مصوب ۱۸/۲/۱۳۰۷ که بیان می‌دارد: «ماده واحده: دولت مجاز است از روز ۲۰ اردیبهشت ۱۳۰۷ که کاپیتولاسیون ملغی است، لایحه قانون مدنی را که به مجلس شورای ملی تقدیم داشته، تا وقتی رأی قطعی کمیسیون قوانین عدلیه مجلس شورای ملی اتخاذ و اعلام شود، به موقع اجرا گذارد.» لازم‌الاجرا شده است، ولی سابقه‌ای از طرح، بررسی یا مصوبه بعدی کمیسیون مربوط و یا مجلس شورای ملی وقت راجع به لایحه مذکور به دست نیامد. ب ـ تغییر و اصلاح چند ماده، از سال ‌۱۳۳۷ تا سال ۱۳۶۱. ج ـ تغییر و اصلاح قریب پنجاه ماده، در سال‌های ۱۳۶۱ و ۱۳۶۳ به صورت آزمایشی. د ـ تغییر و اصلاح پنجاه ماده، در سال ۱۳۷۰ به صورت دائمی. هـ ـ تغییر و اصلاح چند ماده، بعد از سال ۱۳۷۰ تاکنون. با توجه به اینکه مبنای اصلی تهیه مجموعه‌های قوانین و مقررات در معاونت تدوین، تنقیح و انتشار قوانین و مقررات معاونت حقوقی ریاست جمهوری، مبتنی بر ۹۶ کد موضوعی است که یکی از کدهای مذکور کد مدنی می‌باشد، قانون مدنی به همراه سایر قوانین هم‌کد، در مجموعه قوانین و مقررات مدنی تنقیح گردید و در سال ۱۳۸۴ به چاپ رسید؛ در عین حال به علت حجم بسیار زیاد مجموعه موصوف (ناشی از درج قوانین و مقررات متعدد) و نیز حسب درخواست مخاطبان، نسبت به انتشار مجموعه‌ قانون مدنی (صرفاً مشتمل بر قانون مدنی) در انواع مختلف مبادرت گردید. بر این اساس، تاکنون سه نوع مجموعه‌ قانون مدنی در چاپ‌های متعدد ارایه شده است: ۱-مجموعه قانون مدنی (قطع وزیری)، به عنوان کامل‌ترین نوع مجموعه، مشتمل بر تمامی قوانین، مقررات، آراء و نظریات لازم‌الاجراء و مشورتی و زیرنویس‌های توضیحی و تنقیحی؛ این اثر تاکنون ۹ بار تجدید چاپ شده است. ۲- کتاب قانون مدنی (سارع)، دربردارنده قانون مدنی همراه با زیرنویس‌های لازم تنقیحی و توضیحی بدون درج قوانین و مقررات، آراء و نظریات و واژه‌نامه که تاکنون ۴ بار تجدید چاپ شده است. ۳-مجموعه قانون مدنی (قطع رقعی)، که مشتمل بر مهمترین قوانین و مقررات و آراء و نظریات لازم‌الاتباع مربوط و زیرنویس‌های تنقیحی است. اثر حاضر چهارمین چاپ از این نوع مجموعه می‌باشد که تا تیرماه ۱۳۹۴ به‌هنگام شده است. لازم به ذکر می‌باشد که چاپ‌های اول و دوم این مجموعه در قطع جیبی منتشر گردیده است. مجموعه حاضر دارای ویژگی‌های متعددی می‌باشد که در اغلب کتب هم‌عنوان موجود در کشور، به چشم نمی‌خورد یا به‌ندرت و کم‌رنگ یافت می‌شود. اهمّ ویژگی‌های مذکور بدین شرح است: اول: با توجه به برخی اشتباهات نگارشی و بعضاً مفهومی در متن قانون مدنی مندرج در مجموعه ادواری قوه مقننه وقت «از ماده ۱ تا ماده ۹۵۵» و همچنین تفاوت‌های موجود بین مابقی متن این قانون، مندرج در مجموعه ادواری قوه مقننه وقت و متن منتشر شده در روزنامه رسمی، و ضرورت رفع ابهام از این موارد، متن صحیح با رعایت نکات زیر در مجموعه حاضر درج گردیده است: ۱ـ در مورد اغلاط املایی، کلمه صحیح غالباً بدون توضیح در متن درج شده است. مثلاً در بند ۲ ماده ۲۹ به اشتباه «انتفاق» درج گردیده بود که در متن حاضر، صحیح آن «انتفاع» نوشته شده است. ۲ ـ در موارد اشتباهات مُسَلَّم مندرج در جلد اول قانون مدنی «از ماده۱ تا ماده ۹۵۵» که صرفاً در مجموعه ادواری قوه مقننه وقت منتشر شده و اشتباهات مذکور در معنای عبارت مربوط تأثیر محسوس داشته است، با رعایت مواد قبل و بعد و همچنین متون فقهی معتبر و کتب حقوقدانان، کلمه یا عبارت صحیح حسب مورد در متن یا پاورقی درج و توضیح لازم نیز در پاورقی داده شده است. ۳ ـ درخصوص اشتباهات و تفاوت‌های مسلّم که بین متن مندرج در مجموعه ادواری قوه مقننه وقت و متن منتشر شده در روزنامه رسمی وجود دارد «ناظر به جلد دوم تا آخر قانون مدنی» و اشتباهات مذکور در معنای عبارت مربوط تأثیر محسوس داشته است، با رعایت مواد قبل و بعد و همچنین متون فقهی معتبر و کتب حقوق‌دانان و مبنا قراردادن متن مندرج در روزنامه‌رسمی تا جایی که ممکن بوده، کلمه یا عبارت صحیح حسب مورد در متن یا پاورقی درج و توضیح لازم نیز در پاورقی داده شده است. دوم: با توجه به تنوع و تفاوت سطح اطلاعات حقوقی مخاطبان محترم، برای رفع هرگونه ابهام و ایجاد امکان قرائت درست واژه‌های یک شکل و مختلف‌المعنی، همچون (خُلع و خَلع)، (مَثلاً و مِثلاً)، (ثَمَن و ثُمن) و غیره، در حد توان تلاش گردیده واژه‌های موصوف با دقت اعراب‌گذاری شود. سوم: در عین اینکه قانون مدنی مندرج در این مجموعه به صورت کامل تنقیح شده و به عبارتی آخرین وضعیت معتبر این قانون ارائه شده است، ولی به منظور روشن‌گری و آشنایی مخاطبان گرامی به قانون حاکم بر وقایع و اَعمال حقوقی رخ داده در زمان اعتبار مواد قبلی، متن مواد مذکور با درج تاریخ تصویب و موقت و دائم بودن آن، در پاورقی مواد فعلی قانون درج گردیده است. چهارم: با توجه به نوع مجموعه که با محوریت قانون مدنی و با هدف کم کردن حجم آن به شرح پیش‌گفته، تهیه گردیده، سایر قوانین و مقررات مرتبط که می‌تواند در توسیع و تضییق احکام قانون مدنی مؤثر باشد، در پاورقی درج یا به آن ارجاع شده است. پنجم: به علت اهمیت نظرات شورای نگهبان در خصوص قوانین قبل از تشکیل مجلس شورای اسلامی که مبتنی بر اصل چهارم قانون اساسی ابراز شده، نظرات مرتبط نیز حسب مورد در پاورقی درج ‌و یا به ‌آن ارجاع شده است. ششم: چون یکی از انواع تفسیر قانون، تفسیر قضایی است که شکلی از آن توسط هیأت عمومی دیوان‌عالی کشور در قالب رأی وحدت‌رویه صورت می‌گیرد و لازم‌الاتباع می‌باشد، سعی شده است تمامی آرای وحدت رویه هیأت عمومی دیوان‌عالی کشور مرتبط با قانون مدنی در پاورقی مواد مربوط درج گردد. هفتم : در ارتباط با آرای هیأت عمومی دیوان عدالت اداری نیز تنها یک رأی، آن هم ناظر به ابطال ماده ۶ آیین‌نامه اجرایی قانون الحاق یک تبصره به ماده (۱۰۸۲) قانون مدنی به دست آمد که در این مجموعه درج شده است. هشتم: در حد امکان بخشنامه‌های مهم قوه قضائیه که به مجموعه حاضر مربوط بوده و امکان دسترسی به آن فراهم شده، در پاورقی مواد مربوط درج گردیده است. نهم: به منظور تسهیل و تسریع در دسترسی مخاطبان ارجمند به مواد مورد نظر که یک یا چند واژه آن را در ذهن دارند، واژه‌نامه مفصلی مبتنی بر واژه‌های کلیدی و مهم تهیه و در پایان مجموعه گنجانیده شده است. دهم: برای تسهیل و تسریع در دسترسی مخاطبان محترم به مندرجات مجموعه، چند فهرست کاربردی به شرح زیر در ابتدای مجموعه درج گردیده است: ۱ ـ فهرست ابواب و فصول قانون مدنی. ۲ ـ فهرست تاریخی نظرات شورای نگهبان. ۳ ـ فهرست تاریخی بخشنامه‌های قوه قضاییه. ۴ ـ فهرست تاریخی آرای هیأت عمومی دیوان عدالت اداری. ۵ ـ فهرست تاریخی آرای و‌حدت رو‌یه هیأ‌ت عمومی دیوان‌عالی کشور. برای اینکه و‌ظیفه رو‌شنگری در تهیه این مجموعه و مجموعه‌های دیگر تا حد توان به صورت کامل اجرا گردد، در مواردی که بیان نظر توضیحی و یا تنقیحی معاونت تدو‌ین، تنقیح و انتشار قوانین و مقررات ریاست جمهوری در خصوص قانون و یا مقرره خاصی ضرو‌رت داشته، نظر مذکور با درج نشان و علامت اختصاری معاونت در پاو‌رقی آمده است. امید است مسؤو‌لان، کارگزاران نظام، صاحب‌نظران و عموم مردم از کتاب حاضر به نحو شایسته بهره‌برداری نمایند و با ارایه نظرات، راهنمایی‌ها و پیشنهادهای خویش، ما را در ارتقای کیفی مجموعه‌های بعدی راهنما و یاور باشند. الهام امین‌زاده معاو‌ن حقوقی رییس جمهور دوره چاپ: ۴ سال انتشار: ۱۳۹۴ فصل انتشار: ۳۰ ماه انتشار: ۴ تعداد صفحه: ۲۹۶ قیمت روی جلد: ۱۲۰۰۰۰ قیمت نسخه اینترنتی: ۳۰۰۰۰ تعداد چاپ: ۲۰۰۰ گواهینامه: ایران، قوانین و احکام مجموعه قانون مدنی .../ تهیه و تنظیم: معاونت حقوقی ریاست جمهوری، امور تدوین، تنقیح و انتشار قوانین و مقررات (ویراست ۳). تهران: ریاست جمهوری، معاونت حقوقی، معاونت تدوین و تنقیح قوانین و مقررات، اداره چاپ و انتشار ۱۳۹۴. زیرنظر مهدی مهدی‌زاده. فهرست نویسی براساس اطلاعات فیپا قانون مدنی -- قوانین و مقررات -- ایران ایران. ریاست جمهوری. معاونت تدوین، تنقیح و انتشار قوانین و مقررات. اداره چاپ و انتشار ث۸۱۳۹۴/۴۹۳KMH ۵۵/۳۴۷ کتابخانه ملی ایران : ۳۸۸۷۳۹۹ شماره پرونده: ۷۰۱-۳-۰-۴-۲ شابک: ۹۷۸-۶۰۰-۷۴۳۴-۳۸-۳ شماره کتابخانه: ۳۸۸۷۳۹۹ در فروشگاه اینترنتی: ۱ آدرس کتاب: