آیین‌نامه کار زندانیان، با او‌لویت حرفه‌آموزی، موضوع بند (ب) ماده(۱۹۰) قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی فرهنگی جمهوری اسلامی‌ایران()() مصوب ۲۶/۱۱/۱۳۷۹ هیأت‌وزیران() ماده ۱‌ـ‌ تعاریف: اصطلاحات مندرج در این آیین‌نامه، با مفاهیم زیر به کار رفته‌اند: الف ‌ـ‌ سازمان: سازمان زندان‌ها و اقدامات تأمینی و تربیتی کشور می‌باشد. ب ‌ـ‌ آیین‌نامه سازمان: آیین‌نامه قانونی و مقررات اجرایی سازمان زندان‌ها و اقدامات تأمینی و تربیتی کشور ـ مصوب ۱۳۷۲() ـ می‌باشد. ج ‌ـ‌ کارگاه‌های تحت پوشش سازمان و یا کارگاه‌های محل حرفه‌آموزی زندانیان: مؤسسات صنعتی، کشاو‌رزی، خدماتی و نظایر آن می‌باشند که و‌ابسته به سازمان بوده و با امکانات لازم از طریق سرمایه‌گذاری بخش دو‌لتی و خصوصی و یا تعاو‌نی، برای کارآموزی و©۱۷۱© اشتغال به کار زندانیان در داخل یا خارج از زندان‌ها تأ‌سیس شده و یا می‌شوند.() د ‌ـ‌ زندانیان کارآموز: به زندانیانی گفته می‌شود که برای کسب مهارت‌های فنی در دو‌ره‌های آموزش فنی و حرفه‌ای شرکت می‌نمایند. هـ ‌ـ‌ زندانیان شاغل: به زندانیانی اطلاق می‌شود که به طور داو‌طلب در کارگاه‌های موضوع این آیین‌نامه حسب نظر شورای طبقه‌بندی زندانیان، موضوع ماده (۷۳) و بند (ب) ماده (۷۴) آیین‌نامه سازمان و مقررات مربوط مشغول به کار می‌باشند. بدیهی است کار در زندان به هیچ‌وجه الزامی ‌نیست. و ‌ـ‌ دو‌ره‌های آموزش فنی و حرفه‌ای: به دو‌ره‌هایی اطلاق می‌شود که به منظور آموزش مهارت فنی و حرفه‌آموزی زندانیان کارآموز برقرار می‌گردد. ز ‌ـ‌ دستمزد: وجوهی است که حسب مقررات مربوط سازمان تعیین و به زندانیان شاغل پرداخت می‌گردد. ماده ۲‌ـ‌ برنامه دو‌ره‌های حرفه‌آموزی با توجه به نیازها و امکانات موجود و قابلیت‌های استان و لحاظ علاقه‌مندی و ذو‌ق زندانیان در هر استان تهیه و پس از تصویب معاونت خودکفایی، اشتغال و حرفه‌آموزی سازمان با همکاری سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای کشور، سازمان صنایع دستی ایران و سایر و‌زارتخانه‌ها و سازمان‌های مربوط، به اجرا در خواهد آمد. تبصره ‌ـ‌ سازمان به منظور تدریس در دو‌ره‌های آموزش فنی و حرفه‌ای، حتی‌الامکان از مربیان و‌اجد شرایط معرفی‌شده از سوی دستگاه‌های اجرایی ذی‌ربط استفاده خواهد کرد. ماده ۳‌ـ‌ زندانیان داو‌طلب پس از انجام آزمایش‌های لازم و تشخیص استعداد و ذو‌ق و تخصص آنها، حسب نظر شورای طبقه‌بندی زندانیان، متناسب با امکانات و ظرفیت‌های موجود جهت شرکت در دوره‌های حرفه‌آموزی و اشتغال به کار در کارگاه‌های تحت پوشش سازمان انتخاب می‌گردند. ماده ۴‌ـ‌ کلیه هزینه‌های برگزاری دو‌ره‌های آموزشی، از قبیل تجهیزات و ابزار و مواد مصرفی مورد نیاز، حق‌الزحمه مربیان و سایر هزینه‌های مرتبط در حد و‌ظایف قانونی سازمان آموزش فنی و‌حرفه‌ای کشور برای سایر اقشار جامعه، از سوی آن سازمان تأمین می‌گردد. در صورتی که امکانات و ظرفیت‌های فنی سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای پاسخگوی نیاز©۱۷۲© حرفه‌آموزی زندانیان نباشد، سازمان امکانات لازم را تأمین خواهد نمود. ماده ۵ ‌ـ‌ سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای کشور در پایان هر دو‌ره حرفه‌آموزی از زندانیان آموزش‌دیده مطابق با استانداردهای ملی آزمون به عمل آورده و به کسانی که موفق به کسب نمره قبولی گردند، گواهینامه مهارت فنی و حرفه‌ای، بدو‌ن اشاره به زندانی بودن آنان با انجام تشریفات خاص که جنبه تشویق و بازگشت به یک زندگی سالم و شرافتمندانه داشته باشد، اعطا می‌نماید. تبصره ‌ـ‌ زندانیان دارای مهارت و تخصص که فاقد گواهینامه مهارت فنی و حرفه‌ای می‌باشند می‌توانند با معرفی مسؤو‌ل اشتغال حرفه‌آموزی زندان در آزمون‌هایی که در پایان دوره‌های آموزشی و یا به طور جداگانه برگزار می‌گردد شرکت نمایند و در صورت کسب حد نصاب لازم از مزایا و امتیازات مقرر در این ماده بهره‌مند شوند. ماده ۶ ‌ـ‌ نحوه اعزام زندانیان شاغل و کارآموز به کارگاه‌های تحت پوشش سازمان و همچنین نحوه اداره کارگاه‌های مزبور مطابق مقررات فصل‌پنجم آیین‌نامه سازمان خواهد بود. تبصره ۱ ‌ـ‌ زندانیان شاغل و کارآموز در طول مدت اشتغال به کار و کارآموزی فقط تابع مقررات این آیین‌نامه و سایر آیین‌نامه‌های مربوط به سازمان بوده و موظفند علاو‌ه بر حسن انجام کار و رعایت موازین اخلاقی و شؤو‌نات اسلامی، مقررات مربوط به امور زندان، کارگاه‌های تحت پوشش سازمان، دو‌ره‌های کارآموزی را رعایت نمایند. تبصره ۲ ‌ـ‌ مسؤولان مربوط در مؤسسات محل کار در هر مقطع می‌توانند از ادامه کارآموزی و اشتغال به کار آن دسته از زندانیانی که رعایت مقررات و ضوابط را نمی‌نمایند، ممانعت به عمل آو‌رده و مراتب را حسب مورد به مراجع ذی‌صلاح در زندان گزارش نمایند. ماده ۷ ‌ـ‌ میزان دستمزد زندانیان شاغل و چگونگی پرداخت آن و‌فق مقررات فصل پنجم آیین‌نامه سازمان به تناسب درجه مهارت و کاردانی هر یک از آنان و میزان و نوع کاری که انجام می‌دهند تعیین می‌گردد. ماده ۸ ‌ـ‌ ساعات کار زندانیان شاغل هشت ساعت در رو‌ز می‌باشد. در صورت تمایل زندانی با موافقت مرکز مربوط تا سقف چهار ساعت دیگر نیز قابل افزایش می‌باشد. تبصره ۱‌ـ‌ زندانیان شاغل می‌توانند در او‌قات فراغت خود مطابق مقررات فصل پنجم آیین‌نامه سازمان به کارهای هنری بپردازند. تبصره ۲ ‌ـ‌ اشتغال به کار زندانیان در ایام تعطیلات رسمی‌کشور، در مقابل پرداخت چهل درصد (۴۰%) اضافه بر مزد رو‌زانه انجام می‌گیرد. ماده ۹ ‌ـ‌ سازمان موظف است در جهت رعایت نکات ایمنی کار از سوی زندانیان شاغل و©۱۷۳© کارآموز و مسؤولان مربوط، ترتیبات لازم برای توجیه و آشناسازی زندانیان شاغل و کارآموز نسبت به مقررات بهداشت حرفه‌ای و حفاظت و ایمنی کار را فراهم نماید. تبصره ‌ـ‌ مسؤولان کارگاه‌ها و مؤسسات محل اشتغال به کار و حرفه‌آموزی زندانیان با کارشناسان بهداشت حرفه‌ای و ایمنی کار و همچنین بازرسان حوزه معاو‌نت امور اشتغال، خودکفایی و حرفه آموزی سازمان، همکاری لازم را به عمل خواهند آو‌رد. ماده ۱۰ ‌ـ‌ سازمان موظف است کلیه زندانیان شاغل را بیمه حوادث ناشی از کار نماید و حق بیمه حوادث ناشی از کار به موجب مقررات پیش‌بینی شده در آیین‌نامه سازمان، تأمین می‌گردد. ماده ۱۱ ‌ـ‌ در صورت رضایت از نحوه حضور و غیاب، اخلاق و رفتار و عملکرد، زندانیان شاغل و کارآموز به پیشنهاد مسؤولان مربوط می‌توانند از حداکثر امتیازات پیش‌بینی شده در آیین‌نامه سازمان بهره‌مند شوند. تبصره ‌ـ‌ به منظور حضور مؤثر و سازنده زندانیان شاغل در عرصه اجتماع و حذف سوءپیشینه از سجل کیفری آنان، سازمان و‌فق مقررات مذکور در آیین‌نامه کمیسیون عفو و بخشودگی ـ مصوب ۱۳۷۱ ()ـ اقدامات لازم را به عمل می‌آو‌رد.