دستورالعمل نحوه تأسیس واحدهای حمایت از حقوق شهروندی زندانیان() مصوب ۵/۹/۱۳۸۵ رییس سازمان زندان‌ها و اقدامات تأمینی و تربیتی کشور ماده ۱- در اجرای تبصره ۴ ماده ۴۴ آیین‌نامه اجرایی قانون تبدیل شورای سرپرستی به سازمان زندان‌ها و اقدامات تأمینی و تربیتی کشور مصوب ۲۰/۹/۸۴ ریاست قوه قضاییه() و به منظور توسعه و تکریم حقوق شهروندی زندانیان و رعایت موازین حقوق اسلامی و انسانی و قانونی ایشان و فراهم نمودن بستر مناسب برای بازگشت آنان به یک زندگی سالم اجتماعی و تسهیل در امر زندان‌زدایی در مراکز هر استان واحد حمایت از حقوق شهروندی زندانیان که در این دستورالعمل به اختصار واحد حمایت نامیده می‌شود تأسیس می‌گردد. تبصره- زندان‌ها، بازداشتگاه‌ها، اردوگاه‌های حرفه‌آموزی و کاردرمانی، کانون‌های اصلاح و تربیت و سایر مراکز وابسته به سازمان زندان‌ها در این دستورالعمل به اختصار مؤسسه کیفری نامیده می‌شود. ماده ۲- واحد حمایت در مرکز هر استان تحت نظارت اداره کل زندان‌های استان مربوطه اداره می‌گردد که نظارت عالیه بر این واحدها با دفتر حمایت از حقوق شهروندی زندانیان مستقر در ستاد مرکزی سازمان می‌باشد. ماده ۳- حقوق شهروندی زندانیان عبارتست از رفتار انسانی و اسلامی با زندانیان و رعایت و حفظ آن دسته از حقوقی که در آیین‌نامه اجرایی سازمان زندان‌ها به آنها اشاره شده است از قبیل: الف- مراقبت‌های بهداشتی و درمانی، تأمین سه وعده غذای روزانه، تأمین مناسب لباس و نیازمندی‌های بهداشتی زندانیان زن، عدم تراشیدن موی سر در حد متعارف و صرفاً برای رعایت©۳۱۶© بهداشت عمومی، درمان و یا معرفی به مراکز درمانی جهت درمان، تأمین هزینه‌های درمانی در مواقعی که فوریت و ضرورت درمان زندانی وجود داشته باشد، عصا، اعضای مصنوعی، صندلی چرخدار مورد نیاز زندانیان بی‌بضاعت، در صورت فوت زندانی تحویل جنازه وی به خانواده پس از طی مراحل قانونی. ب- ممنوعیت هر گونه آزار و اذیت جسمی و روحی، ممنوعیت هر گونه تحقیر و استخفاف. ج- حق مکالمه، مکاتبه، ملاقات حضوری با وکلا، بستگان و آشنایان و ملاقات شرعی وفق آیین‌نامه اجرایی سازمان. د- حفظ و نگهداری و تحویل لوازم شخصی به هنگام خروج زندانی از مؤسسه کیفری، ارسال لوازم و وسایل شخصی زندانیان برای خانواده‌های آنان در صورت تمایل زندانی، تأمین لوازم آسایشگاه و استفاده از لوازم و اشیای موضوع مواد ۶۰ و ۲۱۰ آیین‌نامه اجرایی سازمان. هـ – پرداخت مزد ماهیانه زندانیان شاغل طبق آیین‌نامه اجرایی سازمان، استراحت مناسب زندانیان شاغل، فراگیری سواد، ادامه تحصیلات علمی، دینی، حرفه‌ای، انجام مطالعات دانشگاهی، فنی، حرفه‌ای و تحقیقات و ... ماده ۴- واحدهای حمایت در مراکز هر استان و از اعضای ذیل تشکیل می‌گردد: مدیرکل زندان‌های استان به عنوان رییس واحد- رییس اداره قضایی و فرهنگی به عنوان دبیر واحد - یک نفر روحانی آشنا به امور تربیتی به انتخاب مدیرکل استان- رییس اداره سلامت و اصلاح و تربیت- رییس مرکز مراقبت بعد از خروج. تبصره- واحدهای حمایت می‌تواند در هر یک از مؤسسه‌های کیفری استان مربوط دفتری را جهت پیگیری حقوق شهروندی زندانیان دایر نماید. ماده ۵- وظایف واحدهای حمایت عبارتند از: الف- مطالعه، بررسی و پیگیری نقض حقوق شهروندی در مؤسسه‌های کیفری و اعلام آن به دفتر حقوق شهروندی زندانیان. ب- مطالعه پرونده‌های قضایی افراد تحت قرار و تذکر گذشت موعدهای قانونی به قاضیان ناظر و مقام‌های قضایی. ج- تهیه کتابچه‌ای در مورد حقوق و تکالیف قانونی محکومان و متهمان و تفهیم آن به زندانیان جدیدالورود. د- همکاری مستمر و نظام‌مند با هیأت نظارت بر اجرای قانون احترام به آزادی‌های مشروع و حفظ حقوق شهروندی، ستاد حقوق بشر قوه قضاییه و سایر نهادهای حقوق بشری پس از هماهنگی با رییس سازمان. هـ - نظارت بر حسن اجرای آیین‌نامه اجرایی سازمان و سایر امور مرتبط که به‌موجب این©۳۱۷© دستورالعمل و سایر قوانین و مقررات به دفتر حمایت از حقوق شهروندی زندانیان محول می‌شود. و- اتخاذ تدبیر لازم جهت توسعه حقوق شهروندی زندانیان. ماده ۶- واحدهای حمایت از حقوق شهروندی مکلف است صندوق شکایات را در هر یک مؤسسه‌های کیفری راه‌اندازی نموده تا زندانیان بتوانند گزارشات و شکوائیه‌های خود را از آن طریق ارسال نمایند. تبصره- رؤسای مؤسسه‌های کیفری مکلفند بلافاصله نامه‌های واصله زندانیان را به واحدهای حمایت استان مربوط ارسال و رسید آن را مشتمل بر شماره و تاریخ ثبت و مقصد نامه به ارسال‌کننده نامه تحویل دهند. ماده ۷- واحدهای حمایت به گزارشات یا شکوائیه‌های دارای مهر یا امضا بعد از مشخصات گزارش‌دهنده و یا شاکی رسیدگی نموده و گزارشات بدون امضا مانع از تحقیقات غیرمحسوس نخواهد بود. ماده ۸- ریاست واحد موظف است در پایان هر ماه گزارشی از وضعیت حقوق شهروندی زندانیان در مؤسسه‌های کیفری مربوطه را به مسؤول دفتر حقوق شهروندی مستقر در سازمان ارسال نمایند. تبصره- رییس مؤسسه کیفری موظف است اطلاعات و مدارک لازم را در اختیار اعضای واحدهای حمایت قرار دهند. ماده ۹- در هر مؤسسه‌های کیفری، رییس مؤسسه به‌عنوان مسؤول اجرای مصوبات واحدهای حمایت در مؤسسه کیفری مربوطه بوده و مکلف است در سریع‌ترین زمان ممکن که از یک ماه بیشتر نخواهد بود گزارش اقدامات مورد نظر واحدهای حمایت را به مسؤول واحد ارایه نماید. ماده ۱۰- چنانچه حقوق شهروندی زندانیان نقض گردد واحدهای حمایت در مؤسسه مکلفند ضمن برخورد قانونی با متخلف، اقدام لازم جهت ایفاء حقوق زندانی معمول و نتیجه را به دفتر حقوق شهروندی زندانیان گزارش نمایند. ماده ۱۱- واحدهای حمایت حداقل هر ۱۵ روز یک بار تشکیل جلسه داده و در مواقع ضروری به تشخیص رییس واحد و یا دبیر آن جلسات فوق‌العاده تشکیل می‌گردد. تبصره ۱- مدیران کل زندان‌های سراسر کشور مکلفند امکانات و تجهیزات لازم را تأمین و در اختیار واحدهای مزبور قرار دهند. تبصره ۲- ریاست جلسه با رییس واحد بوده که در غیاب وی توسط دبیر واحد اداره می‌گردد. تبصره ۳- مصوبات جلسات جهت اجرا توسط دبیر واحد به مراجع مربوط ارسال می‌گردد©۳۱۸©. ماده ۱۲- این دستورالعمل در ۱۲ ماده و ۷ تبصره در تاریخ ۵/۹/۱۳۸۵ به تصویب رییس سازمان زندان‌ها و اقدامات تأمینی و تربیتی کشور رسید و از تاریخ تصویب لازم‌الاجرا می‌باشد.