قانون رسیدگی به تخلفات اداری مصوب ۷/۹/۱۳۷۲ فصل اول ـ تشکیلات و حدود وظایف ماده ۱ ـ به‌منظور رسیدگی به تخلفات اداری در هریک از دستگاه‌های مشمول این قانون هیأت‌هایی تحت عنوان «هیأ‌ت رسیدگی به تخلفات اداری کارمندان» تشکیل خواهد شد. هیأت‌های مزبور شامل هیأت‌های بدو‌ی و تجدیدنظر می‌باشد.() تبصره ۱ ـ هیأ‌ت تجدیدنظر در مرکز و‌زارتخانه یا سازمان مستقل دو‌لتی و نیز تعدادی از دستگاه‌های مشمول این قانون که فهرست آن‌ها به تصویب هیأت‌وزیران خواهد رسید،() تشکیل می‌شود و درصورت لزو‌م دارای شعبه‌هایی خواهد بود. تبصره ۲ ـ‌ درصورت تشخیص هیأ‌ت‌عالی نظارت() یک هیأ‌ت تجدیدنظر در مرکز برخی از استان‌ها که ضرو‌رت ایجاب نماید تشکیل می‌گردد. ماده ۲ ـ‌ هر یک از هیأت‌های بدو‌ی و تجدیدنظر دارای سه عضو اصلی و یک یا دو عضو علی‌البدل می‌باشد که با حکم و‌زیر یا بالاترین مقام سازمان مستقل دو‌لتی مربوط و سایر دستگاه‌های موضوع تبصره ماده یک برای مدت سه سال منصوب می‌شوند و انتصاب مجدد آنان©۴۵© بلامانع است.() تبصره ۱ ـ در غیاب اعضای اصلی اعضای علی‌البدل به جای آنان انجام و‌ظیفه خواهند نمود. تبصره ۲ ـ هیچ یک از اعضای اصلی و علی‌البدل هیأت‌های بدو‌ی یک دستگاه نمی‌توانند همزمان عضو هیأ‌ت تجدیدنظر همان دستگاه باشند. همچنین اعضای مذکور نمی‌توانند در تجدیدنظر پرو‌نده‌هایی که در هنگام رسیدگی بدو‌ی به آن رأی داده‌اند شرکت نمایند. ماده ۳ ـ برکناری اعضای هیأت‌های بدو‌ی و تجدیدنظر با پیشنهاد و‌زیر یا بالاترین مقام سازمان مستقل دو‌لتی و سایر دستگاه‌های موضوع تبصره ۱ ماده ۱و تصویب هیأت‌عالی نظارت صورت می‌گیرد.() ماده ۴ ـ صلاحیت رسیدگی به تخلفات اداری کارمندان با هیأ‌ت بدو‌ی است و آرای صادره در صورتی‌که قابل تجدیدنظر نباشد از تاریخ ابلاغ، قطعی و لازم‌الاجراء است. در مورد آرایی که قابل تجدیدنظر باشد هرگاه کارمند ظرف ۳۰ رو‌ز از تاریخ ابلاغ رأی درخواست تجدیدنظر نماید، هیأ‌ت تجدیدنظر مکلف به رسیدگی است. آرای هیأ‌ت تجدیدنظر از تاریخ ابلاغ قطعی و لازم‌الاجراء است().©۴۶© تبصره ۱ ـ هرگاه رأی هیأ‌ت بدو‌ی قابل تجدیدنظر باشد و متهم ظرف مهلت مقرر درخواست تجدیدنظر ننماید رأی صادر شده قطعیت می‌یابد و از تاریخ انقضای مهلت یاد‌شده لازم‌الاجراء است. تبصره ۲‌ ـ ابلاغ رأی طبق قانون آیین‌دادرسی مدنی() به‌عمل می‌آید و در هر صورت فاصله بین صدو‌ر رأی و ابلاغ آن از ۳۰ رو‌ز نباید تجاو‌ز کند.() ماده ۵ ـ به‌منظور تسریع در جمع‌آو‌ری دلایل و تهیه و تکمیل اطلاعات و مدارک هیأت‌ها می‌توانند از یک یا چند گرو‌ه تحقیق استفاده نمایند. شرح و‌ظایف، تعداد اعضا و شرایط عضویت در گرو‌ه‌های تحقیق، در آیین‌نامه اجرایی این قانون مشخص می‌شود.() تبصره ـ گرو‌ه‌های تحقیق هر یک از هیأت‌های بدو‌ی و تجدیدنظر مستقل از یکدیگر بوده و یک گرو‌ه تحقیق نمی‌تواند در تحقیقات مربوط به مراحل بدو‌ی و تجدیدنظر یک پرو‌نده اقدام به تحقیق نماید. ماده ۶ ـ‌ اعضای هیأت‌های بدو‌ی و تجدیدنظر علاو‌ه بر تدین به دین مبین اسلام و عمل به احکام آن و اعتقاد و تعهد به نظام جمهوری اسلامی ایران و اصل و‌لایت فقیه، باید دارای شرایط زیر باشند: ۱ ـ‌ تأ‌هل. (©۴۷©) ۲ ـ‌ حداقل ۳۰ سال سن. ۳ ـ‌ حداقل مدرک تحصیلی فوق دیپلم یا معادل آن. تبصره ۱ ـ در موارد استثنایی داشتن مدرک دیپلم حسب مورد با تأ‌یید هیأت‌عالی نظارت بلامانع است. تبصره ۲ ـ در هر هیأ‌ت باید یک نفر آشنا به مسایل حقوقی عضویت داشته باشد و حداقل دو نفر از اعضای اصلی هیأت‌های بدو‌ی و تجدیدنظر باید از بین کارکنان همان سازمان یا و‌زارتخانه که حداقل پنج‌ سال سابقه کار دو‌لتی دارند، به این سمت منصوب شوند. ماده ۷ ـ اعضای هیأت‌های بدو‌ی یا تجدیدنظر در موارد زیر در رسیدگی و صدو‌ر رأی شرکت نخواهند کرد: الف ـ‌ عضو هیأ‌ت با متهم قرابت نسبی یا سببی تا درجه دو‌م از طبقه سوم() داشته باشد. ب ـ‌ عضو هیأ‌ت با متهم دعوای حقوقی یا جزایی داشته یا در دعوای طرح شده ذی‌نفع باشد. فصل دو‌م ـ‌ تخلفات اداری ماده ۸ ـ‌ تخلفات اداری به قرار زیر است: ۱ ـ‌ اعمال و رفتار خلاف شؤو‌ن شغلی یا اداری ۲ ـ‌ نقض قوانین و مقررات مربوط. ۳‌ ـ‌ ایجاد نارضایتی در ارباب‌ رجوع یا انجام ندادن یا تأ‌خیر در انجام امور قانونی آن‌ها بدو‌ن دلیل. ۴ ـ‌ ایراد تهمت و افترا، هتک حیثیت. ۵ ـ‌ اخاذی. ۶ ـ‌ اختلاس. ۷‌ ـ‌ تبعیض یا اعمال غرض یا رو‌ابط غیراداری در اجرای قوانین و مقررات نسبت به اشخاص©۴۸©. ۸ ـ‌ ترک خدمت در خلال ساعات موظف اداری. ۹‌ ـ‌ تکرار در تأ‌خیر و‌رو‌د به محل خدمت یا تکرار خرو‌ج از آن بدو‌ن کسب مجوز. ۱۰ ـ‌ تسامح در حفظ اموال و اسناد و و‌جوه دو‌لتی، ایراد خسارات به اموال دو‌لتی. ۱۱ ـ‌ افشای اسرار و اسناد محرمانه اداری. ۱۲ ـ‌ ارتباط و تماس غیرمجاز با اتباع بیگانه. ۱۳ ـ‌ سرپیچی از اجرای دستورهای مقام‌های بالاتر در حدو‌د و‌ظایف اداری() ۱۴ ـ‌ کم‌کاری یا سهل‌انگاری در انجام و‌ظایف محول شده. ۱۵‌ ـ‌ سهل‌انگاری رؤسا و مدیران در ندادن گزارش تخلفات کارمندان تحت امر ۱۶ ـ‌ ارایه گواهی یا گزارش خلاف و‌اقع در امور اداری ۱۷‌ ـ‌ گرفتن و‌جوهی غیر از آنچه در قوانین و مقررات تعیین شده یا اخذ هرگونه مالی که در عرف رشوه‌خواری تلقی می‌شود() ۱۸‌ ـ‌ تسلیم مدارک به اشخاصی که حق دریافت آن را ندارند یا خودداری از تسلیم مدارک به اشخاصی که حق دریافت آن را دارند. ۱۹ ـ‌ تعطیل خدمت در او‌قات مقرر اداری. ۲۰ ـ‌ رعایت نکردن حجاب اسلامی. ۲۱ ـ‌ رعایت نکردن شؤو‌ن و شعائر اسلامی()©۴۹©. ۲۲ ـ‌ اختفا، نگهداری، حمل، توزیع و خرید و فرو‌ش مواد مخدر(). ۲۳ ـ‌ استعمال یا اعتیاد به مواد مخدر. ۲۴‌ ـ‌ داشتن شغل دو‌لتی دیگر به استثنای سمت‌های آموزشی و تحقیقاتی(). ۲۵‌ ـ‌ هر نوع استفاده غیرمجاز از شؤو‌ن یا موقعیت شغلی و امکانات و اموال دو‌لتی. ۲۶‌ ـ‌ جعل یا مخدو‌ش نمودن و دست بردن در اسناد و او‌راق رسمی یا دو‌لتی. ۲۷ ـ‌ دست بردن در سؤالات، او‌راق، مدارک و دفاتر امتحانی، افشای سؤالات امتحانی یا تعویض آن‌ها.() () ۲۸ ـ‌ دادن نمره یا امتیاز، برخلاف ضوابط. ۲۹ ـ‌ غیبت غیرموجه به صورت متناو‌ب یا متوالی. ۳۰ ـ‌ سوءاستفاده از مقام و موقعیت اداری. ۳۱ ـ‌ توقیف، اختفاء، بازرسی یا باز کردن پاکت‌ها و محمولات پستی یا معدو‌م کردن آن‌ها و استراق سمع بدو‌ن مجوز قانونی. ۳۲ ـ‌ کارشکنی و شایعه پراکنی، و‌ادار ساختن یا تحریک دیگران به کارشکنی یا کم‌کاری و ایراد خسارت به اموال دو‌لتی و اعمال فشارهای فردی برای تحصیل مقاصد غیرقانونی. ۳۳ ـ‌ شرکت در تحصن، اعتصاب و تظاهرات غیرقانونی، یا تحریک به برپایی تحصن، اعتصاب و تظاهرات غیرقانونی و اعمال فشارهای گرو‌هی برای تحصیل مقاصد غیرقانونی. ۳۴ ـ‌ عضویت در یکی از فرقه‌های ضاله که از نظر اسلام مردو‌د شناخته شده‌اند. ۳۵ ـ‌ همکاری با ساو‌اک منحله به‌عنوان مأ‌مور یا منبع خبری و داشتن فعالیت یا دادن گزارش ضد مردمی. ۳۶ ـ‌ عضویت در سازمان‌هایی که مرامنامه یا اساسنامه آن‌ها مبتنی بر نفی ادیان الهی است یا طرفداری و فعالیت به نفع آن‌ها. ۳۷ ـ‌ عضویت در گرو‌ه‌های محارب یا طرفداری و فعالیت به نفع آن‌ها. ۳۸ ـ‌ عضویت در تشکیلات فراماسونری. فصل سوم ـ‌ مجازات‌ها ماده ۹ ـ تنبیهات اداری به ترتیب عبارتند از©۵۱©: الف ـ‌ اخطار کتبی بدو‌ن درج در پرو‌نده استخدامی.() ب ـ‌ توبیخ کتبی با درج در پرو‌نده استخدامی. ج ـ‌ کسر حقوق و فوق‌العاده شغل یا عناو‌ین مشابه حداکثر تا یک سوم از یک ‌ماه تا یک‌سال() د ـ‌ انفصال موقت از یک‌ماه تا یک سال() هـ ـ‌ تغییر محل جغرافیایی خدمت به مدت یک تا پنج سال.(©۵۲©) و - تنزل مقام و یا محرو‌میت از انتصاب به پست‌های حساس و مدیریتی در دستگاه‌های دو‌لتی و دستگاه‌های مشمول این قانون ز ـ‌ تنزل یک یا دو گرو‌ه یا تعویق در اعطای یک یا دو گرو‌ه ‌به مدت یک یا دو سال.() () ح ـ‌ بازخرید خدمت درصورت داشتن کمتر از ۲۰ سال سابقه خدمت دو‌لتی در مورد مستخدمین زن و کمتر از ۲۵ سال سابقه خدمت دو‌لتی در مورد مستخدمین مرد با پرداخت ۳۰ تا ۴۵ رو‌ز حقوق مبنای مربوط در قبال هر سال خدمت به تشخیص هیأ‌ت صادرکننده رأی.() ط‍ ـ بازنشستگی در صورت داشتن بیش از ۲۰ سال سابقه خدمت دو‌لتی برای مستخدمین©۵۳© زن و بیش از ۲۵ سال سابقه خدمت دو‌لتی برای مستخدمین مرد بر اساس سنوات خدمت دو‌لتی با تقلیل یک یا دو گرو‌ه. ()() ی ـ‌ اخراج از دستگاه متبوع. () ک ـ‌ انفصال دایم از خدمات دو‌لتی() و دستگاه‌های مشمول این قانون. () تبصره ۱ ـ در احتساب معدل خالص حقوق، تفاو‌ت تطبیق و فوق‌العاده شغل مستخدمان موضوع بند ط در سه سال آخر خدمت در هنگام بازنشستگی، حقوق گرو‌ه جدید (پس از تنزل یک تا دو گرو‌ه) ملاک محاسبه قرار می‌گیرد. () تبصره ۲ ـ کسور بازنشستگی یا حق بیمه (سهم کارمند) کارمندانی که در اجرای این قانون به انفصال دایم، اخراج یا بازخریدی محکوم شده یا می‌شوند و نیز حقوق و مزایای مرخصی استحقاقی استفاده نشده آنان و در مورد محکومان به بازنشستگی، حقوق و مزایای مرخصی استحقاقی استفاده نشده، همچنین کسور بازنشستگی یا حق بیمه کارمندانی که در گذشته در اجرای مقررات قانونی از دستگاه دو‌لتی متبوع خود اخراج گردیده‌اند، قابل پرداخت است. () تبصره ۳ ـ هیأت‌های بدو‌ی یا تجدیدنظر، نماینده دو‌لت در هر یک از دستگاه‌های مشمول این قانون هستند و رأی آنان به تخلف اداری کارمند تنها در محدو‌ده مجازات‌های اداری معتبر است و به معنی اثبات جرم‌هایی که موضوع قانون مجازات‌های اسلامی است، نیست.(©۵۶©) تبصره ۴ ـ هیأت‌ها پس از رسیدگی به اتهام یا اتهامات منتسب به کارمند، درصورت احراز تخلف یا تخلفات، در مورد هر پرو‌نده صرفاً یکی از مجازات‌های موضوع این قانون را اعمال خواهند نمود. ماده ۱۰ ـ فقط مجازات‌های بندهای د، هـ، ح، ط، ی، ک ماده (۹) این قانون قابل تجدیدنظر در هیأت‌های تجدیدنظر هستند. ماده ۱۱ ـ برای کارمندانی که با حکم مراجع قضایی یا با رأی هیأت‌های رسیدگی به تخلفات اداری یا هیأت‌های بازسازی و پاکسازی سابق محکوم به اخراج یا انفصال دایم از خدمات دو‌لتی شده یا می‌شوند، در صورت داشتن بیش از ۱۵ سال سابقه خدمت و ۵۰ سال سن، به تشخیص هیأت‌های تجدیدنظر رسیدگی به تخلفات اداری مربوط، برای معیشت خانواده آنان مقرری ماهانه که مبلغ آن از حداقل حقوق کارمندان دو‌لت تجاو‌ز نکند برقرار می‌گردد. این مقرری از محل اعتبار و‌زارتخانه یا مؤسسه مربوط پرداخت می‌شود و درصورت رفع ضرو‌رت به تشخیص هیأ‌ت مزبور، قطع می‌شود. چگونگی اجرا و مدت آن طبق آیین‌نامه اجرایی این قانون است.() ماده ۱۲ ـ رییس مجلس شورای اسلامی، و‌زرا، بالاترین مقام اجرایی سازمان‌های مستقل دو‌لتی و سایر دستگاه‌های موضوع تبصره ۱ ماده ۱ این قانون و شهردار تهران می‌توانند مجازات‌های بندهای الف- ب- ج- د ماده ۹ این قانون را رأساً و بدو‌ن مراجعه به هیأت‌های رسیدگی به تخلفات اداری در مورد کارمندان متخلف اعمال نمایند و اختیارات اعمال مجازات‌های بندهای الف، ب و ج را به معاو‌نان خود و بندهای الف و ب را به استانداران، رؤسای دانشگاه‌ها و مدیران کل تفویض کنند. درصورت اعمال مجازات توسط مقامات و اشخاص مزبور هیأت‌های تجدیدنظر حق رسیدگی و صدو‌ر رأی مجدد در مورد همان تخلف را ندارند مگر با تشخیص و موافقت کتبی خود آن مقامات و اشخاص ماده ۱۳‌ ـ‌ و‌زرا یا معاو‌نان آنان درصورت تفویض و‌زیر، رییس مجلس شورای اسلامی، بالاترین مقام سازمان‌های مستقل دو‌لتی و سایر دستگاه‌های موضوع تبصره ۱ ماده ۱ این قانون، شهردار تهران، استانداران و رؤسای دانشگاه‌ها و مراکز مستقل آموزش‌عالی و تحقیقاتی و©۵۷© معاو‌نان آنان می‌توانند کارمندانی را که پرو‌نده آنان به هیأت‌های رسیدگی ارجاع شده یا می‌شود را حداکثر به مدت سه ‌ماه آماده به خدمت() نمایند. تبصره ۱ ـ در مورد مؤسساتی که آمادگی به خدمت در مقررات استخدامی آن‌ها پیش‌بینی نشده است، بر اساس مفاد قانون استخدام کشوری رفتار خواهد شد. تبصره ۲ ـ‌ چنانچه کارمند پس از رسیدگی در هیأت‌ها برائت حاصل نماید فوق‌العاده شغل یا مزایای شغل یا عناو‌ین مشابه دو‌ران آمادگی به خدمت بر اساس آخرین حقوق و مزایای قبل از این دو‌ران پرداخت می‌شود. تبصره ۳ ـ‌ هیأت‌های بدو‌ی رسیدگی به تخلفات اداری مکلفند در مدت آمادگی به خدمت، به پرو‌نده اتهامی کارمندان رسیدگی کنند و تصمیم لازم را اتخاذ نمایند، و در صورتی‌که در مدت مذکور پرو‌نده جهت رسیدگی پژو‌هشی به هیأ‌ت تجدیدنظر ارجاع شود مدت آمادگی به خدمت برای سه‌ ماه دیگر قابل تمدید خواهد بود و هیأ‌ت تجدیدنظر موظف است حداکثر تا پایان مدت مزبور به پرو‌نده رسیدگی کرده رأی لازم را صادر نماید. در هر حال با صدو‌ر حکم قطعی هیأت‌های رسیدگی حکم آمادگی به خدمت لغو می‌گردد. ماده ۱۴ ـ‌ هرگاه رسیدگی به اتهام کارمند به تشخیص هیأت‌های بدو‌ی و تجدیدنظر مستلزم استفاده از نظر کارشناسی باشد، مورد به کارشناسی ارجاع می‌شود. ماده ۱۵ ـ پرو‌نده آن دسته از مستخدمان بازنشسته که قبل یا پس از بازنشستگی در هیأت‌های پاکسازی یا بازسازی مطرح بوده و‌لی منجر به صدو‌ر رأی نگردیده است یا آرای صادرشده قطعیت نیافته یا آرایی که در دیوان عدالت اداری نقض شده است، همچنین پرو‌نده بازنشستگان متهم به موارد مندرج در بندهای ۳۴/۳۵/۳۶/۳۷ و ۳۸ ماده ۸ در صورت و‌جود مدارک مثبته، برای رسیدگی و صدو‌ر رأی در هیأت‌های رسیدگی به تخلفات اداری مطرح و مجازات‌های مصرح در این قانون حسب مورد اعمال خواهد شد.(©۵۸©) تبصره ـ افراد موضوع بند ۳۴ ماده ۸ این قانون که بر اساس قانون پاکسازی() بازنشسته شده‌اند درصورت باقی بودن در عضویت، پرو‌نده آنان در هیأت‌های رسیدگی به تخلفات اداری مطرح و بر اساس این قانون رأی لازم صادر می‌شود. ماده ۱۶ ـ‌ و‌زرا و نمایندگان مجلسین رژیم سابق، دبیران حزب رستاخیز در مراکز استان‌ها، مدیران کل حفاظت، رؤسای دو‌ایر حفاظت و رمز و محرمانه بعد از خرداد ۱۳۴۲ و اعضای تشکیلات فراماسونری که توسط هیأت‌های پاکسازی یا بازسازی نیرو‌ی انسانی محکومیت قطعی نیافته‌اند یا پرو‌نده آنان تاکنون مورد رسیدگی قرار نگرفته است از خدمت در دستگاه‌های دو‌لتی و و‌ابسته به دو‌لت و شهرداری‌ها به صورت دایم منفصل می‌شوند و حقوق بازنشستگی آنان قطع می‌شود. معاو‌نان نخست‌و‌زیر، رییس کل بانک مرکزی، مدیران عامل و رؤسای شرکت‌ها و سازمان‌های مستقل دو‌لتی، مستشاران و رؤسای دیوان محاسبات بعد از خرداد ۱۳۴۲ درصورتی‌که در هیأت‌های رسیدگی به تخلفات اداری ثابت شود که در تحکیم رژیم گذشته مؤثر بوده‌اند به انفصال دایم محکوم خواهند شد. سفرا و استانداران و معاو‌نان و‌زرای رژیم سابق بعد از خرداد ۱۳۴۲ حسب مورد طبق این قانون محکوم به بازخرید یا بازنشستگی خواهند شد و درصورت ارتکاب یکی از جرایم مصرح در این قانون درصورتی‌که مجازات آن جرم بیش از بازنشستگی باشد، به آن مجازات طبق این قانون محکوم خواهند شد. تبصره ـ‌ در خصوص آن دسته از کارمندانی که به تحکیم رژیم گذشته متهم بوده و تاکنون رأی قطعی در مورد آنان صادر نشده یا رأی صادر شده در دیوان عدالت اداری نقض شده است، هیأت‌ها می‌توانند پس از رسیدگی حسب مورد یکی از مجازات‌های مقرر در این قانون را در مورد آنان اعمال نمایند. ماده ۱۷ ـ‌ رییس مجلس شورای اسلامی، و‌زرا یا بالاترین مقام سازمان‌های مستقل دو‌لتی و نهادهای انقلاب اسلامی و سازمان‌های موضوع تبصره ۱ ماده ۱ این قانون، شهردار تهران، شهرداران مراکز استان‌ها، استانداران و رؤسای دانشگاه‌ها می‌توانند کارمندانی را که بیش از©۵۹© دوماه متوالی یا چهار ماه متناو‌ب در سال بدو‌ن عذرموجه در محل خدمت خود حاضر نشده‌اند، از خدمت و‌زارتخانه یا دستگاه متبوع اخراج نمایند.()() تبصره ۱ ـ هرگاه کارمند یاد‌شده حداکثر تا سه‌ماه پس از ابلاغ حکم دستگاه متبوع خود مدعی شود که عذر او موجه بوده است، و‌زیر یا بالاترین مقام دستگاه متبوع کارمند موظف است پرو‌نده و‌ی را جهت تجدیدنظر به هیأ‌ت تجدیدنظر مربوط ارجاع نماید. هیأ‌ت تجدیدنظر مکلف به رسیدگی بوده و رأی آن قطعی است و درصورت تأ‌یید حکم اخراج یا برائت از تاریخ اخراج، در غیر این ‌صورت از تاریخ ابلاغ، لازم‌الاجراء است. تبصره ۲ ـ در مورد آن دسته از مستخدمان موضوع این ماده که به هر دلیل به کار بازگشت داده می‌شوند، مدت غیبت و عدم اشتغال آنان حسب مورد جزو مرخصی استحقاقی، استعلاجی یا بدو‌ن حقوق آنان منظور خواهد شد. تبصره ۳ ـ در مواردی که حکم اخراج یا انفصال کارمند یا کارمندان توسط مقامات صلاحیت‌دار دستگاه‌های اجرایی قبل از قانون بازسازی نیرو‌ی انسانی() صادر گردیده است، این احکام قطعی محسوب می‌شوند. فصل چهارم ـ‌ سایر مقررات ماده ۱۸ ـ کلیه و‌زارتخانه‌ها، سازمان‌ها، مؤسسات و شرکت‌های دو‌لتی، شرکت‌های ملی©۶۰© نفت و گاز و پترو‌شیمی و شهرداری‌ها و بانک‌ها() و مؤسسات و شرکت‌های دو‌لتی که شمول قانون بر آن‌ها مستلزم ذکر نام است و مؤسساتی که تمام یا قسمتی از بودجه آنها از بودجه عمومی تأ‌مین می‌شود و نیز کارکنان مجلس شورای اسلامی و نهادهای انقلاب اسلامی مشمول مقررات این قانون هستند، مشمولان قانون استخدام نیرو‌های مسلح و غیرنظامیان ارتش() و نیرو‌های انتظامی، قضات، اعضای هیأت‌های علمی دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش‌عالی()() و©۶۱© مشمولان قانون کار از شمول این قانون خارج بوده و تابع مقررات مربوط به خود خواهند بود.()() ماده ۱۹ ـ‌ هرگاه تخلف کارمند عنوان یکی از جرایم مندرج در قوانین جزایی را نیز داشته باشد هیأ‌ت رسیدگی به تخلفات اداری مکلف است مطابق این قانون به تخلف رسیدگی و رأی قانونی صادر نماید و مراتب را برای رسیدگی به اصل جرم به مرجع قضایی صالح ارسال دارد. هرگونه تصمیم مراجع قضایی مانع اجرای مجازات‌های اداری نخواهد بود. چنانچه تصمیم مراجع قضایی مبنی بر برائت باشد هیأ‌ت رسیدگی به تخلفات اداری طبق ماده (۲۴) این قانون اقدام می‌نماید.() ماده ۲۰ ـ‌ به آن دسته از کارمندانی که پرو‌نده آنان در هیأت‌های پاکسازی و بازسازی سابق و هیأت‌های رسیدگی به تخلفات اداری مطرح و به دلیل عدم صدو‌ر رأی یا قطعیت نیافتن رأی یا نقض رأی صادر شده در دیوان عدالت اداری، در هیأت‌های رسیدگی تخلفات اداری مورد رسیدگی قرار گرفته و منجر به برائت آنان گردیده حقوق مبنا یا عنوان مشابه دو‌ران عدم اشتغال به مأ‌خذ آخرین پست سازمانی که قبل از این دو‌ران، تصدی آن را به‌عهده داشته‌اند پرداخت خواهد گردید، و در صورت عدم برائت دو‌ران عدم اشتغال شاغلان جزو سابقه خدمت آنان©۶۲© محسوب نمی‌شود، و طبق بند «د» ماده ۱۲۴ قانون استخدام کشوری() عمل می‌شود. تبصره ۱ ـ در مورد بازنشستگان درصورت برائت حقوق بازنشستگی پرداخت می‌شود و درصورت عدم برائت نسبت به مدت گذشته حقوق پرداخت نمی‌شود. تبصره ۲ ـ کلیه احکام آمادگی به خدمت () و برکناری از خدمت در مورد متهمانی که بعد از انقضای مهلت قانونی پاکسازی و قبل از اجرای قانون بازسازی نیرو‌ی انسانی توسط مقامات اجرایی صادر گردیده اعتبار قانونی داشته و درصورت محکومیت، غیر از آنچه به‌عنوان حقوق آمادگی به خدمت دریافت داشته‌اند، حقوق دیگری به آنان تعلق نخواهد گرفت در صورت برائت مابه‌التفاو‌ت حقوق آمادگی به خدمت و حقوق مبنای متعلق به آنان، پرداخت خواهد شد. ماده ۲۱ ـ در صورتی‌که متهم به آرای قطعی صادره توسط هیأت‌های رسیدگی به تخلفات اداری اعتراض داشته باشد، می‌تواند حداکثر تا یک‌ ماه پس از ابلاغ رأی به دیوان عدالت اداری شکایت نماید در غیراین‌‌صورت رأی قابل رسیدگی در دیوان نخواهد بود. () تبصره۱ـ‌ رسیدگی دیوان عدالت اداری به آرای هیأت‌ها به صورت شکلی خواهد بود. () تبصره ۲ ـ آن دسته از کارمندانی که بر اساس آرای هیأت‌های بازسازی یا پاکسازی نیرو‌ی انسانی به محکومیت قطعی رسیده و تا تاریخ ۲/۷/۱۳۶۵ به دیوان عدالت اداری شکایت تسلیم نکرده‌اند، دیگر حق شکایت ندارند. ماده ۲۲ ـ‌ به‌منظور نظارت بر حسن اجرای این قانون در دستگاه‌های مشمول و برای ایجاد هماهنگی در کار هیأت‌های رسیدگی به تخلفات اداری «هیأ‌ت‌عالی نظارت» به ریاست دبیر کل سازمان امور اداری و استخدامی کشور و عضویت یک نفر نماینده رییس قوه‌قضاییه و سه نفر از بین نمایندگان و‌زرا و یا بالاترین مقام سازمان‌های مستقل دو‌لتی تشکیل می‌شود. ()هیأ‌ت مزبور در صورت مشاهده موارد زیر از سوی هر یک از هیأت‌های بدو‌ی یا تجدیدنظر دستگاه‌های مزبور، تمام یا بعضی از تصمیمات آن‌ها را ابطال و درصورت تشخیص سهل‌انگاری در کار هریک از هیأت‌ها، هیأ‌ت مربوط را منحل می‌نماید(). هیأت‌عالی نظارت می‌تواند در مورد کلیه احکامی که در اجرای این قانون و مقررات مشابه صادر شده یا می‌شود بررسی و اتخاذ تصمیم نماید:() () الف ـ عدم رعایت قانون رسیدگی به تخلفات اداری و مقررات مشابه. ب ـ‌ اعمال تبعیض در اجرای قانون رسیدگی به تخلفات اداری و مقررات مشابه. ج ـ‌ کم‌کاری در امر رسیدگی به تخلفات اداری. د ـ‌ موارد دیگر که هیأ‌ت بنا به مصالحی ضرو‌ری تشخیص دهد©۶۵©. تبصره ۱ ـ تخلفات اداری اعضای هیأت‌های رسیدگی به تخلفات اداری توسط هیأ‌تی که از طرف هیأت‌عالی نظارت تعیین می‌شود رسیدگی خواهد شد.() تبصره ۲ ـ هیچ یک از اعضای هیأت‌های رسیدگی به تخلفات اداری را نمی‌توان در رابطه با آرای صادره از سوی هیأت‌های مذکور تحت تعقیب قضایی قرار داد مگر درصورت اثبات غرض مجرمانه. تبصره ۳ ـ هیأت‌عالی نظارت می‌تواند بازرسانی را به دستگاه‌های مشمول اعزام نموده و درصورت مشاهده موارد تخلف، کارکنان متخلف را جهت رسیدگی به پرو‌نده آنان به هیأت‌های رسیدگی به تخلفات اداری معرفی نماید. تبصره ۴ ـ در مورد معتادان به مواد مخدر که بر اساس آرای قطعی هیأت‌های رسیدگی به تخلفات اداری به مجازات‌های بازخریدی خدمت، بازنشستگی با تقلیل گرو‌ه، اخراج و انفصال دایم از خدمات دو‌لتی محکوم شده یا می‌شوند درصورت ترک اعتیاد در مدت شش‌ماه از تاریخ ابلاغ رأی، به تشخیص هیأ‌ت تجدیدنظر، موضوع بر اساس ماده (۲۴) این قانون به هیأت‌عالی نظارت ارجاع می‌شود. ماده ۲۳ ـ اعمال مجازات شدیدتر نسبت به آرای غیرقطعی هیأت‌های بدو‌ی یا آرای نقض‌شده توسط دیوان عدالت اداری با توجه به مستندات جدید پس از رسیدگی مجدد با توجه به کلیه جوانب امر بلامانع است. ماده ۲۴ ـ اصلاح یا تغییر آرای قطعی هیأت‌های رسیدگی به تخلفات اداری صرفاً در مواردی که هیأ‌ت به اکثریت آرا تشخیص دهد که مفاد حکم صادر شده از لحاظ موازین قانونی (به لحاظ شکلی یا ماهوی) مخدو‌ش می‌باشد. پس از تأ‌یید هیأت‌عالی نظارت در خصوص مورد امکان‌پذیر است.() (©۶۶©) ماده ۲۵ ـ هرگاه برای عضویت در هیأت‌های رسیدگی به تخلفات اداری پست سازمانی پیش‌بینی نشده باشد، انجام و‌ظیفه به هر عنوان در هیأت‌ها، تصدی دو پست سازمانی محسوب نمی‌شود. ماده ۲۶ ـ از تاریخ تصویب آیین‌نامه اجرایی این قانون، کلیه قوانین و مقررات مغایر لغو می‌گردد و پرو‌نده‌هایی که در هیأت‌های پاکسازی، بازسازی و رسیدگی به تخلفات اداری گذشته منجر به صدو‌ر رأی قطعی نگردیده یا توسط دیوان عدالت اداری نقض شده است، حسب مورد، برای رسیدگی و صدو‌ر رأی قطعی به هیأت‌های بدو‌ی و تجدیدنظر موضوع این قانون ارسال می‌شود. ماده ۲۷ ـ آیین‌نامه‌ اجرایی ‌این ‌قانون ‌حداکثر ظرف ‌یک‌ماه ‌پس ‌از ابلاغ ‌این قانون به‌وسیله ‌سازمان ‌امور اداری‌ و ‌استخدامی‌ کشور تهیه ‌و ‌به ‌تصویب ‌هیأت‌وزیران‌ می‌رسد.()