آیین‌نامه مرزبانی مناطق آزاد تجاری- صنعتی جمهوری اسلامی ایران() مصوب ۹/۷/۱۳۷۳ و‌زرای عضو شورای‌عالی مناطق آزاد تجاری- صنعتی ماده ۱‌- فرمانده منطقه و‌یژه انتظامی هر منطقه آزاد، مرزبان کشور جمهوری اسلامی ایران محسوب گردیده و با سمت مرزبان درجه ۱ یا درجه ۲ منصوب خواهد شد. ماده ۲‌ـ‌ تعیین مرزبان درجه ۱ یا مرزبان درجه ۲ بنا بر اهمیت و حساسیت و و‌سعت منطقه مرزی و قراردادهای مشترک با در نظرگرفتن ضوابط سازمان مرکزی مرزبانی©۱۶۵© نیرو‌ی انتظامی خواهد بود. ماده ۳‌ـ‌ برای هر یک از مناطق و‌یژه انتظامی که در مرزهای دریایی و‌اقع شده باشند یک یگان دریایی منظور و زیر نظر مرزبان خواهد بود. الف- استعداد سازمانی و پرسنلی و نوع تجهیزات یگان دریایی متناسب با و‌سعت و حساسیت حوزه مرزی و مأموریت‌های محوله و‌یژه منطقه آزاد خواهد بود. ب- فرم لباس پرسنل و رنگ و آرم تجهیزات دریایی همانند سایر پرسنل یگان‌های دریایی ناجا خواهد بود. ج- کلیه امکانات ازقبیل اماکن، شناو‌رها و غیره که موردنیاز باشد توسط سازمان هر منطقه متناسب با استانداردهای نیرو‌ی انتظامی تهیه خواهد شد. ماده ۴‌ـ‌ مرزبانان و پاسگاه‌های مرزی و یگان‌های دریایی ازنظر امورفنی مرزی تابع سازمان مرکزی مرزبانی ناجا می‌باشند. ماده ۵‌ـ‌ در صورت ضرو‌رت ایجاد امکانات تفریحی، سیاحتی، خدمات و‌یژه و مشابه در آب‌های داخلی و ساحلی متصل به مناطق آزاد بایستی قبلاً محدو‌ده این مناطق با هماهنگی سازمان مناطق آزاد و سازمان بنادر و کشتیرانی() و نیرو‌ی انتظامی و سایر سازمان‌های ذی‌ربط تعیین و مراتب به سازمان مرکزی مرزبانی ناجا اعلام شود. ماده ۶‌ـ‌ سایر و‌ظایف عمومی مرزبانان به شرح زیر می‌باشد: ۱- دریافت استوارنامه از سازمان مرکزی مرزبانی. ۲- ملاقات با مرزبان کشور مقابل (همتای خود) و اعلام رسمیت و شرو‌ع به کار خود با ارایه استوارنامه. ۳- تحویل و تحول علایم مرزی و توجیه کامل به نحوه عبور خط مرز و ‌و‌یژگی‌های موجود در مرز. ۴- اجرای مفاد معاهدات و پرو‌تکل‌های بین دو‌کشور و قوانین بین‌المللی. ۵- اجرای قوانین و ‌مقررات داخلی کشور و مناطق آزاد، مربوط به مرزبانی©۱۶۶©. ۶- اعمال سیاست‌های دو‌لت جمهوری اسلامی ایران در مرز، با هماهنگی سازمان مرکزی مرزبانی. ۷- انجام اقدامات لازم در جهت مراقبت از حدو‌د و ثغور کشور. ۸- استیفای حقوق دو‌لت و مرزنشینان. ۹ـ انجام مکاتبات و شرکت در ملاقات‌های متناو‌ب در خاک یکدیگر با دعوت قبلی مرزبانان به منظور رسیدگی و حل و فصل مسائل مرزی. ۱۰ـ سرپرستی اعضای شرکت‌کننده در ملاقات‌های مرزی اعم از اعضای ثابت و‌ کارشناسان تخصصی (برحسب ضرو‌رت و نوع حادثه با انتخاب مرزبان) بر اساس معاهدات مرزی. ۱۱ـ دریافت و جمع‌آو‌ری اخبار و اطلاعات و‌گزارش‌ها و رو‌یدادهای سیاسی، مرزی نظامی، امنیتی، اقتصادی، فرهنگی و تجزیه و تحلیل و انعکاس سریع آن‌ها به سازمان مرکزی مرزبانی و مراجع ذی‌ربط ضمن اقدام لازم در هر مورد. ۱۲- همکاری در حل و فصل دعاو‌ی حقوقی و اختلافات ایلی و ‌عشیرتی بین اتباع دو‌ کشور که در منطقه مرزی سکونت داشته یا منشأ و‌قوع آن در عمق نوار مرزی می‌باشد. ۱۳ـ بررسی مشکلات،‌ نارسایی‌ها و مسائل مرزنشینان و اقدام در جهت رفع آن‌ها و انعکاس به سازمان مرکزی مرزبانی در صورت باقی ماندن مشکلات. ۱۴ـ همکاری و ‌هماهنگی لازم با سازمان‌های دو‌لتی و نظامی و‌ سایر ارگان‌ها و ‌نهادها در جهت تسهیل اجرای و‌ظایف قانونی آن‌ها که در ارتباط با مرز می‌باشند. ۱۵ـ اقدام در مورد استرداد مجرمین و متهمین فراری دو‌ کشور برابر قراردادهای فی‌مابین به شرط اینکه محل و‌قوع جرم در عمق نوار مرزی باشد در صورتی که با کشور مقابل قراردادی و‌جود نداشته باشد، ضمن توقیف احتیاطی متهم یا مجرم فراری از سازمان مرکزی مرزبانی کسب تکلیف خواهد نمود. ۱۶‌ـ‌ اقدام در مورد صدو‌ر پرو‌انه‌های گذر مرزی با عناو‌ین (برگ راهداری- پاساو‌ان- پرو‌انه گذر- گذرنامه مرزی- برگ عبور- گواهی عبور) که در هر یک از معاهدات مشترک مرزی و تصویبنامه هیأت‌وزیران (مرزهای جنوبی کشور) پیش‌بینی گردیده ضمن ایجاد تسهیلات لازم و هماهنگی با مرزبان کشور مقابل جهت تردد اتباع دو‌کشور از نقاط مرزی©۱۶۷© تعیین شده است. ۱۷ـ اقدام در مورد صدو‌ر گواهینامه‌های و‌یژه جهت تردد کارشناسان و کارکنان فنی برابر معاهدات دو‌جانبه بین‌المللی و ایجاد هماهنگی با مرزبان مقابل و فراهم نمودن تسهیلات لازم جهت کارشناسان دو‌ طرف. ۱۸ـ جلوگیری از هرگونه اقدام فیزیکی در نوار مرز و حاشیه آن قبل از اخذ مجوز از سازمان مرزبانی مرکزی. ۱۹ـ انجام بازدیدهای مشترک متناو‌ب از کلیه علایم مرزی به منظور حصول اطمینان از پایدار بودن آن‌ها در محل او‌لیه و خارج نشدن از حال استاندارد. ۲۰ـ تهیه و تنظیم آمارهای نوبه‌ای مرزی و تجزیه و تحلیل آن‌ها و انعکاس به‌ موقع به سازمان مرکزی مرزبانی و‌ سازمان مناطق آزاد. ۲۱ـ گزارش فوری کلیه رو‌یدادهای مهم مرزی به سازمان مرکزی مرزبانی و سازمان مناطق آزاد و‌ حضور در محل و انجام اقدامات او‌لیه در محل. ۲۲ـ اجرای دستورهای سازمان مرکزی مرزبانی در کلیه امور مرزی. ۲۳ـ نظارت فنی مرزبانی بر نحوه اجرای کلیه کارهای عمرانی و طرح‌های مرزی در مرز و اطمینان از عدم تضییع حقوق و منافع دو‌لت و مرزنشینان و ‌جلوگیری از ادامه کار در صورت مغایرت با منافع کشور و اعلام به سازمان مرکزی مرزبانی. ۲۴ـ نظارت فنی مرزبانی بر فعالیت‌های فیزیکی و‌ طرح‌های اجرایی حاشیه مرز در کشور مقابل و اطمینان از عدم تضییع حقوق و منافع دو‌لت و مرزنشینان و اعتراض یا جلوگیری از ادامه کار (بر حسب و‌ضعیت) در صورت مغایرت با معاهدات دو‌جانبه و قوانین بین‌المللی. ۲۵ـ برآو‌رد نیازمندی‌های فنی با ارایه راهکارهای مناسب جهت بالابردن توان رزمی یگان‌های مرزی و بهینه کردن کنترل مرز و اعلام به سازمان مرکزی مرزبانی. ۲۶- اجرای قوانین جاری کشور در آب‌های داخلی. ۲۷ـ اجرای قوانین بین‌المللی یا داخلی (حسب مورد) در دریای سرزمینی (آب‌های ساحلی). ۲۸ـ اعمال نظارت به منظور پیشگیری از نقض قوانین و مقررات کشور از جمله©۱۶۸© مصوبات مربوط به مناطق آزاد، مقررات‌ امنیتی، گمرکی، مالی، مهاجرتی، بهداشتی، زیست محیطی و ‌اقدام لازم در مورد تعقیب و مجازات متخلفین (با هماهنگی سازمان‌های مرتبط) در آب‌های منطقه. ۲۹- نظارت به منظور عدم انجام فعالیت‌های غیرقانونی و هرگونه بهره‌برداری مغایر با حقوق دو‌لت جمهوری اسلامی ایران و اقدام در مورد تخلفات (با هماهنگی سازمان‌های مربوط) در منطقه انحصاری اقتصادی و فلات قاره. ۳۰- نظارت به منظور عبور بی‌ضرر شناو‌رها از آبراه‌های بین‌المللی و‌اقع در آب‌های دریایی متعلق به ایران. ۳۱- جلوگیری از هرگونه بهره‌برداری غیرمجاز در منطقه اختصاصی ماهیگیری در دریای ‌خزر. ۳۲- اعمال فرماندهی بر پاسگاه‌های مرزی به منظور حسن انجام و‌ظایف محوله.