برنامه فرهنگی، اجتماعی و گردشگری مناطق آزاد تجاری- صنعتی و ویژه اقتصادی() مصوب ۱۹/۳/۱۳۹۴ وزیران عضو شورای‌عالی مناطق آزاد تجاری- صنعتی و ویژه اقتصادی وزیران عضو شورای‌عالی مناطق آزاد تجاری- صنعتی و ویژه اقتصادی در جلسه ۱۹/۳/۱۳۹۴ به پیشنهاد دبیرخانه شورای‌عالی مناطق آزاد تجاری- صنعتی و ویژه اقتصادی و به استناد بند (ج) ماده (۴) قانون چگونگی اداره مناطق آزاد تجاری- صنعتی جمهوری اسلامی ایران- مصوب ۱۳۷۲- با اصلاحات بعدی و بند (ب) ماده (۳) و مواد (۴) و (۷) قانون تشکیل و اداره مناطق ویژه اقتصادی جمهوری اسلامی ایران- مصوب ۱۳۸۴- و با رعایت تصویبنامه شماره ۱۱۳۲۰۰/ت۴۹۵۱۶هـ مورخ ۵/۶/۱۳۹۲ تصویب کردند: برنامه فرهنگی، اجتماعی و گردشگری مناطق آزاد تجاری- صنعتی و ویژه اقتصادی©۲۸۵© به شرح پیوست که تأکید شده به مهر دفتر هیأت دولت است، تعیین می‌شود. منشور راهبری امور فرهنگی، اجتماعی و گردشگری مناطق آزاد تجاری- صنعتی و ویژه اقتصادی مقدمه به منظور تعالی فرهنگی و توسعه پایدار مناطق آزاد تجاری- صنعتی و ویژه اقتصادی، منشور راهبردی() امور فرهنگی، اجتماعی و گردشگری مُلهَم از سند چشم‌انداز ایران ۱۴۰۴، سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی، بند (ج) ماده (۴) قانون چگونگی اداره مناطق آزاد تجاری- صنعتی مصوب ۱۳۷۲- و تبصره (۱) ماده (۱) و مواد (۴) و (۷) قانون تشکیل و اداره مناطق ویژه اقتصادی مصوب ۱۳۸۴ به شرح ذیل تصویب شد. منظور از مناطق در این منشور، مناطق آزاد تجاری- صنعتی و ویژه اقتصادی می‌باشد. ۱) اهداف الف- ساحت فرابخشی فرهنگ ۱- افزایش همگرایی منطقه‌ای، ملی و اسلامی در جهت گسترش تفاهم، تعامل و هویت‌یابی فرهنگی و اجتماعی. ۲- تقویت مستمر فرهنگ سازمانی و نظام اداری «دانایی‌مدار»، «کارمحور»، «مردم‌سالار»، «مسؤولیت‌پذیر» و «فرآیندگرا» در جهت کارآمدی دیوان‌سالاری. ۳- پاسداشت ارزش‌های مشترک قومی، منطقه‌ای، ملی و دینی. ۴- تقویت، تعمیق و احیای فرهنگ مذهبی و سنت‌های دینی نظیر وقف و ترویج گفتمان آزاد دینی و مذهبی، فلسفی- اجتماعی و فرهنگی- هنری تأثیرگذار به منظور افزایش سطح انسجام و وحدت ملی. ۵- ارتقای احساس امنیت اجتماعی و اعتلای اخلاق و فرهنگ مدارا به منظور فرصت‌آفرینی‌های جدید توسعه اجتماعی. ب- ساحت میان‌بخشی فرهنگ ۱- اصلاح و استقرار نهادهای آموزشی و پژوهشی- کاربردی انسان محور (معلم و متعلم) و توسعه‌نگر مناطق در همه سطوح آموزش‌های عمومی، عالی، تخصصی و فوق‌تخصصی- بین‌المللی با تکیه بر فعال‌سازی اقتصاد فرهنگ و هنر. ۲- ارتقای کیفیت زندگی شهروندی با پایدارسازی اقتصاد اجتماعی خانواده محور، ایجاد نشاط و سرزندگی‌های اجتماعی، بهبود بهداشت روحی، روانی و افزایش شاخص‌های امنیت محیطی و کاهش آسیب‌های اجتماعی با بهره‌مندی از همه ابزارهای فرهنگی و هنری به‌ویژه رسانه، سینما، تلویزیون، موسیقی و ادبیات. ۳- ترویج فرهنگ توسعه دریاپایه و توسعه اقتصاد دریایی با تقویت امنیت اجتماعی و ایجاد نظامات ساحل‌نشینی با بهره‌مندی از برنامه‌های اجتماعی- فرهنگی، هنری و گردشگری دائمی در سواحل، جزایر و مرزها. پ- ساحت‌ بخشی (تخصصی) فرهنگ ۱- توانمندسازی فرهنگی و اجتماعی مناطق به منظور ارتقای سرانه‌های فرهنگی، اجتماعی، گردشگری و هنری در حد استانداردهای تعیین شده. ۲- احیای هنر، فراگیر کردن اجرای برنامه‌ها و زمینه‌سازی برای افزایش تقاضای خدمت و تولیدات هنری، ترویج پیام‌ها و ارزش‌های دینی و تقویت عنصر مطالعه، تولید و عرضه کتاب و توسعه صنعت چاپ همسو با بازارهای هدف بومی- ملی، منطقه‌ای و بین‌المللی. ۳- احیاء و توسعه ظرفیت‌های فرابخشی ورزش، میراث فرهنگی، بهداشت، سلامت و صنعت گردشگری در مناطق با نگرش و عملکرد بومی- محلی، ملی و فراملی. ۴- اهتمام به محیط‌زیست، حفظ میراث و جاذبه‌های طبیعی، حفاظت و بهره‌گیری از میراث فرهنگی و منابع طبیعی. ۲) راهبردها الف- ساحت فرابخشی فرهنگ ۱- برنامه‌ها و فعالیت‌های فرهنگی و اجتماعی معطوف به تحکیم وحدت و وفاق ملی،©۲۸۷© افزایش تفاهم و تعامل‌های بین‌المللی (با اولویت کشورهای همسایه)، تقویت پیوندهای بین بخش فرهنگی، هنری، اجتماعی، گردشگری، اقتصادی، بهداشتی، ورزشی و زیست‌محیطی. ۲- بهره‌گیری از استعدادها و توانمندی‌های ملی و ایجاد زمینه‌های مناسب جهت مشارکت‌های مردمی و تشکل‌های مردم‌نهاد مرتبط با موضوعات فرهنگی، اجتماعی و گردشگری، هنری، محیط‌زیستی و بهداشتی. ۳- اصلاح نگرش‌ها و انتظام‌بخشی به رفتارهای فردی، اجتماعی و ملی در حوزه شهری مناطق به منظور اعتلای ارزش‌های مشترک قومی، منطقه‌ای، ملی و دینی. ۴- فراهم ساختن تسهیلات برای تقویت فرهنگ کار و کارآفرینی، مسؤولیت‌پذیری، وجدان کاری و ارتقای نظم اجتماعی. ب- ساحت میان‌بخشی فرهنگ ۱- توجه به سنت‌ها و ارزش‌های بومی، قومی و محلی تأثیرگذار بر برنامه‌ها و کارکردهای فرهنگی، اجتماعی و گردشگری هر منطقه. ۲- بهره‌مندی از ظرفیت مدارس، دانشگاه‌ها و مراکز آموزش رسمی و غیررسمی، ترویج همگانی و پیگیری اصلاح سیستم‌های یادگیری همراه کار و سفر با نگاه ویژه توانمندسازی نوجوانان و جوانان و تأمین نیروی متخصص مورد نیاز توسعه مناطق با رویکرد بین‌المللی. ۳- بهره‌گیری از معارف قرآن کریم، سنت، سیره پیامبر اعظم و ائمه معصومین(ع) و اصحاب منتخب ایشان، سیره عقلا، عرف زندگی در توسعه فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی مناطق. ۴- گسترش همکاری با دستگاه‌های اجرایی موضوع ماده (۵) قانون مدیریت خدمات کشوری- مصوب ۱۳۸۶- در جهت الگوسازی دستگاه‌ها. ۵- طراحی، حمایت و گسترش الگوهای عقلانی و رفتارهای مطلوب در برگزاری مناسبت‌های ملی، انقلابی و مذهبی نظیر اعیاد اسلامی، عزادارای‌ها (عاشورا و ...) و بهره‌مندی بهینه از آنها در افق ملی، فراملی و نشان‌سازی‌های پایدار (برندسازی) از آنها©۲۸۸©. پ- ساحت بخشی (تخصصی) فرهنگ ۱- تبیین و ترویج مبانی ارزش‌های ایرانی- اسلامی، معارف قرآنی و فضایل اخلاقی و ارایه آن در قالب‌های فرهنگی و آثار هنری. ۲- جذب مشارکت‌های برنامه‌مدار، کارآمد و نظارت‌پذیر مردمی با تکیه بر اقتصاد بومی در حوزه فرهنگی، اجتماعی و گردشگری. ۳- تعامل و ارتباط سازنده در حوزه فرهنگی، اجتماعی و گردشگری با کشورهای منطقه و سایر کشورها و سازمان‌های تخصصی بین‌المللی. ۴- انسجام فرهنگی و وحدت رویه رفتاری با رعایت تفاوت‌های فرهنگی، تاریخی و اقلیمی هر منطقه از طریق گسترش مشارکت‌های مردمی و سازمان‌های مردم‌نهاد معتبر و اشخاص حقیقی نامدار با بهره‌مندی از نیروی انسانی بومی در کلیه حوزه‌های فرهنگی، اجتماعی، گردشگری، محیط‌زیست و سلامت. ۵- ایجاد زمینه‌های حضور نخبگان ورزشی، اجتماعی، فرهیختگان مولد علم، هنر، استعدادهای درخشان و مهندسان خلاق اقتصاد دانش‌بنیان. ۶- رشد استعدادها، خلاقیت‌های فرهنگی و گسترش فعالیت‌های هنری و ادبی ساکنان مناطق. ۷- بهبود و احیای معماری ایرانی- اسلامی ویژه هر منطقه و تمهید افزایش تأثیرگذاری محیطی بر آرامش ساکنان و جذب گردشگران. ۳) مأموریت‌ها الف- ساحت فرابخشی فرهنگ ۱- تقویت احساس امنیت اجتماعی، تکریم خانواده محوری و نظام مردم‌سالاری دینی. ۲- گسترش نهادسازی مردمی، افزایش مسؤولیت اجتماعی، تحقق مشارکت حداکثری مردم در مسائل جاری و توسعه جوامع محلی. ۳- تنظیم نظام‌نامه حقوق شهروندی و صیانت از حقوق مادی، معنوی مردم اعم از بومیان، مهاجران و گردشگران داخلی و خارجی. ۴- الگوسازی مناسب فرهنگی، اجتماعی در جهت توسعه مناطق و ارایه و تأمین©۲۸۹© نیازهای(). ۵- اصلاح گفتمان، نگرش‌های فرهنگی، رفتارهای اجتماعی و سلوک اداری. ۶- تقویت نظام پایش، ارزیابی و بازخورد در سیاستگذاری‌های فرهنگی و اجتماعی. ب- ساحت میان‌بخشی فرهنگ ۱- ترویج آموزش، پژوهش و اجرای رشته‌های ورزشی و برنامه‌های سلامت با تأکید بر طب سنتی، اسلامی و مکمل و کلی‌نگر. ۲- ایجاد و گسترش تأمین اجتماعی مصرف‌کننده‌محور، توسعه انواع بیمه‌های کارآمد و آرامش آفرین، سلامت‌محور و پیشگیرانه مورد نیاز کارکنان، شهروندان و گردشگران با مشارکت ذی‌نفعان بخش خصوصی و جوامع محلی. پ- ساحت بخشی (تخصصی) فرهنگ ۱- اعتلای فرهنگ و هنر و ادبیات به عنوان عناصر هویت بخش فرهنگ بومی- ملی. ۲- توسعه فضاهای فرهنگی، هنری، ورزشی و نظارت و غنی‌سازی برنامه‌ها برای ارتقای اثربخشی آن‌ها. ۳- حفاظت، احیاء، ساماندهی و افزایش بهره‌وری از میراث فرهنگی، آثار و ابنیه، موقعیت‌ها، محیط‌ها، چشم‌اندازها و مناطق طبیعی و فرهنگی. ۴- تعمیق نقش و گسترش گردشگری در توسعه محلی، ملی و بین‌المللی. ۵- گسترش فعالیت‌ها، رشد استعدادها و شکوفاسازی خلاقیت‌های هنری و ادبی در مناطق. ۶- بازاریابی و معرفی مراکز تاریخی، فرهنگی، طبیعی و جاذبه‌های گردشگری مناطق در ابعاد ملی و فراملی. ۷- توسعه منابع انسانی صنعت گردشگری از طریق تولید و اجرای برنامه‌های آموزشی، پژوهشی و کارگاهی مستمر. ۸- پاسداشت ورزش‌های پهلوانی و باستانی بومی- محلی با تأکید بر مزیت‌های جغرافیایی و حقوقی هر منطقه. ۹- تقویت اقتصاد ورزش مبتنی بر باشگاه‌داری حرفه‌ای و استعدادیابی و پرورش ورزشکاران مستعد نوجوانان و جوان و بانوان©۲۹۰©. ۱۰- توسعه صنایع فرهنگی، گسترش بهره‌مندی از سینما، تلویزیون، رسانه‌های صوتی- تصویری، فضاهای مجازی، هنرهای دیجیتالی و رسانه‌های نوین تأثیرگذار در ساحت مشارکت‌های ملی و فراملی در جهت احیای اقتصاد خلاق و رونق‌بخشی به ابعاد گوناگون اقتصاد فرهنگ. ۴) الزامات ۱- حداقل یک نفر از اعضای هیأت مدیره سازمان‌های مناطق از میان چهره‌های شاخص و اثرگذار در حوزه فرهنگی اجتماعی انتخاب شود. ۲- شرایط احراز مسؤولیت و مدیریت فرهنگی، اجتماعی و گردشگری و نظارت بر عملکرد و اثربخشی فعالیت‌ها در مناطق بر اساس دستورالعمل ابلاغی دبیرخانه شورای‌عالی مناطق خواهد بود. ۳- تمامی درآمدهای حاصل از اجرای این تصویبنامه و حداقل ده درصد از درآمد هر منطقه در هر سال به تحقق برنامه‌های فرهنگی- اجتماعی و گردشگری اختصاص می‌یابد.() ۴- اعضای هیأت مدیره سازمان‌های مناطق، اجرای مفاد این تصویبنامه را بر عهده دارند. مصوبات هیأت مدیره نباید با مفاد این تصویبنامه مغایرت داشته باشد. ۵- سازمان‌های مناطق ویژه اقتصادی غیردولتی مکلف به رعایت این تصویبنامه برابر اساسنامه و مقررات مربوط به خود می‌باشند و در خصوص الزامات نیز موظف به تهیه طرح پیشنهادی خود و اجرای آن پس از تأیید دبیرخانه شورای‌عالی مناطق می‌باشند©۲۹۱©.