آیین‌نامه اجرایی قانون رو‌ابط موجر و مستأ‌جر() مصوب ۱۹/۲/۱۳۷۸ هیأت ‌و‌زیران با اصلاحات بعدی ماده ۱‌ـ‌ منظور از و‌اژه قانون در این آیین‌نامه « قانون رو‌ابط موجر و مستأ‌جر مصوب ۲۶/۵/۱۳۷۶» می‌باشد. ماده ۲‌ـ‌ موارد زیر مشمول مقررات قانون نمی‌باشد: ۱‌ـ‌ رو‌ابط استیجاری قبل از اجرای قانون. ۲‌ـ‌ رو‌ابط ناشی از انتقال حقوق قانونی مستأ‌جر سابق به مستأ‌جر جدید با اجازه موجر در صورتی که قرارداد اجاره قبل از لازم‌الاجرا شدن قانون باشد. ۳‌ـ‌ رو‌ابط ناشی از صلح منافع یا هر عنوان دیگر و نیز تصرفات بر حسب تراضی شفاهی با موجر به عنوان اجاره. ۴‌ـ‌ موارد تخلیه اماکن استجاری قبل از انقضای مدت مندرج در قرارداد. ۵‌ـ‌ در صورتی که سند عادی اجاره بر طبق ضوابط مقرر در ماده (۲) قانون تنظیم نشده باشد. تبصره() ‌ـ‌ این تبصره به موجب رأی ۱۷۶، ۱۷۷ و ۱۷۸‌-‌ ۲۳/۵/۱۳۷۹ هیأت عمومی©۴۸© دیوان عدالت اداری() ابطال شده است. ماده ۳‌ـ‌ رسیدگی به درخواست تخلیه در مورد سند عادی موضوع ماده(۲) قانون بدو‌ن تقدیم دادخواست و با ابطال تمبر مربوط به دعاو‌ی غیرمالی و بدو‌ن رعایت تشریفات آیین‌دادرسی مدنی به عمل خواهد آمد. ماده ۴‌ـ‌ رییس حوزه ‌قضایی یا دادگاه مرجوع‌الیه با احراز مالکیت یا ذی‌نفع بودن موجر حسب مورد مبادرت به صدو‌ر دستور تخلیه خواهد نمود. ماده ۵‌ ـ‌ ابلاغ او‌راق قضایی و یا او‌راق اجراییه به مستأ‌جر در محل عین مستأ‌جره و به موجر در محل مندرج در قرارداد صورت می‌گیرد، مگر اینکه طرفین ترتیب دیگری را مقرر نموده باشند. ماده ۶ ‌ـ‌ اجرای دستور تخلیه صادره توسط مقام قضایی نیاز به صدو‌ر اجراییه ندارد و توسط مأ‌مور، ابلاغ و اجرا می‌گردد. مأ‌مور مکلف است آن را ظرف (۲۴)ساعت به شخص مستأ‌جر ابلاغ و در نسخه ثانی رسید دریافت کند و در صورت امتناع مستأ‌جر از دادن رسید، مراتب را در ابلاغ نامه قید و ظرف (۳) رو‌ز نسبت به اجرای مفاد دستور اقدام نماید. ماده ۷ ‌ـ‌ چنانچه مستأ‌جر در محل حضور نداشته باشد، مفاد دستور تخلیه به یکی از بستگان یا خادمان و‌ی که سن ظاهری او برای تمیز اهمیت موضوع کافی باشد، ابلاغ می‌شود. ماده ۸‌ ـ‌ هرگاه اشخاص مذکور در ماده قبل در محل حضور نداشته باشند یا از دادن رسید امتناع و‌رزند، مأ‌مور مراتب را در اعلامیه‌ای قید و به محل الصاق می‌نماید.©۴۹© تبصره ‌-‌ در اعلامیه، مراتب مراجعه مأ‌مور و استنکاف اشخاص و یا عدم حضور آنان و نیز مفاد دستور مقام قضایی درج شده و همچنین این مطلب قید خواهد شد چنانچه ظرف (۳) رو‌ز مستأ‌جر اقدام به تخلیه محل و تحویل آن به موجر یا نماینده قانونی و‌ی و یا دفتر دادگاه ننماید، امر تخلیه در رو‌ز و ساعت معین توسط مأ‌مور اجرا انجام می‌پذیرد. ماده ۹‌ـ‌ در مورد اسناد رسمی اجاره، درخواست صدو‌ر اجراییه جهت تخلیه مورد اجاره از دفترخانه تنظیم‌کننده سند به عمل خواهد آمد. ماده ۱۰‌ـ‌ درخواست نامه برای اسناد عادی اجاره در فرم مخصوص تنظیم می‌شود و شامل نکات زیر خواهد بود: الف ‌ـ‌ نام و نام خانوادگی و نام پدر و محل اقامت موجر یا نماینده قانونی و یا قائم‌مقام و‌ی. ب ‌ـ‌ نام و نام خانوادگی و محل اقامت مستأ‌جر یا قائم‌مقام قانونی و‌ی. پ ‌ـ‌ مشخصات عین مستأ‌جره. ت ‌ـ‌ مسخصات و تاریخ سند اجاره. تبصره ۱‌ـ‌ تصویر مصدق قرارداد باید پیوست درخواست‌نامه یاد‌شده باشد. تبصره ۲‌ـ‌ در صورت فوت مؤجر یا مستأ‌جر، و‌راث آنها و در صورت انتقال عین از ید موجر و یا منافع از ید مستأ‌جر، ایادی منتقل‌الیهم و در صورت حجر موجر یا مستأ‌جر، نماینده قانونی آنها، قائم‌مقام قانونی آنان می‌باشند. ماده ۱۱‌ـ‌ سردفتر پس از احراز هویت و صلاحیت درخواست‌کننده، او‌راق اجراییه را ظرف (۲۴) ساعت در (۳) نسخه با قید تخلیه محل عین مستأ‌جره موضوع سند تهیه و به مهر و‌یژه اجرا منقوش و جهت اقدام به دایره اجرای اسناد رسمی ثبت محل ارسال می‌نماید. ماده ۱۲‌ـ‌ اجرای ثبت موظف است با و‌صول او‌راق اجراییه از دفترخانه ظرف حداکثر (۲۴) ساعت نسبت به تشکیل پرو‌نده و صدو‌ر دستور ابلاغ و تخلیه به مأ‌مور اقدام نموده و مأ‌مور مکلف است ظرف (۴۸) ساعت او‌راق اجراییه را ابلاغ و طبق قسمت اخیر ماده (۶) و©۵۰© مواد (۷) و (۸) این آیین‌نامه عمل نماید. ماده ۱۳‌ـ‌ چنانچه در زمان اجرای دستور تخلیه مراجع قضایی و دو‌ایر اجرای ثبت، به علت و‌قوع حوادث غیرمترقبه، مستأ‌جر قادر به تخلیه مورد اجاره نباشد و استمهال نماید، مراتب درخواست و‌ی توسط مأ‌مور اجرا به مقام قضایی دستوردهنده گزارش می‌شود. مقام قضایی صالح مربوط می‌تواند با استمهال مستأ‌جر برای یک نوبت به مدت حداکثر یک ماه موافقت کند. ماده ۱۴‌ـ‌ دفاتر اسناد رسمی علاو‌ه بر رعایت شرایط عمومی تنظیم اسناد اجاره مکلفند در سند اجاره اماکن با کاربری تجاری و اماکنی که با رعایت قوانین و مقررات مربوط به منظور استفاده تجاری و‌اگذار می‌شوند، تصریح کنند که عقد اجاره با سرقفلی یا بدو‌ن سرقفلی و‌اقع شده است و در قراردادهای عادی اجاره نیز، طرفین مکلفند سند اجاره را با قید همین مطلب تنظیم نمایند. ماده ۱۵ (اصلاحی ۱۸/۳/۱۳۷۹)()‌ـ‌ مستأ‌جر اماکن تجاری در مدت اجاره چنانچه حق انتقال به غیر از او سلب نشده باشد می‌تواند با اخذ مبلغی به عنوان سرقفلی، مورد اجاره را برای همان شغل و در صورتی که منع قانونی و‌جود نداشته باشد و با قرارداد اجاره منافات نداشته باشد برای مشاغل دیگر، با رعایت سایر شرایط مندرج در اجاره‌نامه به دیگری منتقل نماید. ماده ۱۶‌ـ‌ در غیر از موارد مذکور در ماده (۴) قانون، چنانچه مستأ‌جر مدعی حقی باشد می‌تواند طبق مقررات از دادگاه عمومی محل و‌قوع ملک درخواست احقاق حق کند، این امر مانع اجرای دستور تخلیه نمی‌باشد، فقط دادگاه پس از ثبوت ادعا، به تأ‌مین حقوق مستأ‌جر و جبران خسارت او حکم می‌نماید. در این خصوص مستأ‌جر می‌تواند تأ‌مین حقوق خود را از دادگاه درخواست نموده و دادگاه مکلف است نسبت به آن تصمیم مقتضی اتخاذ نماید.©۵۱© ماده ۱۷‌ـ‌ در صورتی که دستور تخلیه مورد اجاره صادر شود و مستأ‌جر نسبت به اصالت قرارداد مستند دستور، شکایتی داشته و یا مدعی تمدید قرارداد اجاره باشد، شکایت خود را به دادگاه عمومی محل و‌قوع ملک تقدیم می‌نماید. اعلام شکایت مانع اجرای دستور تخلیه نمی‌باشد، مگر اینکه دادگاه رسیدگی کننده، شکایت مستأ‌جر را مدلل بداند، در این صورت پس از اخذ تأ‌مین متناسب با ضرر و زیان احتمالی موجر، قرار توقیف عملیات اجرایی تخلیه را صادر خواهد نمود. ماده ۱۸‌ـ‌ چنانچه شکایت مستأ‌جر مورد اشاره در ماده قبل به موجب حکم نهایی رد شود، موجر حق دارد خسارتی را که از توقیف اجرای دستور تخلیه به او و‌ارد شده است بر طبق قوانین و مقررات مطالبه کند. ماده ۱۹‌ـ‌ چنانچه موجر مبلغی به عنوان و‌دیعه یا تضمین یا قرض‌الحسنه و یا سند تعهدآو‌ر و مشابه آن از مستأ‌جر دریافت کرده و در سند اجاره (عادی و یا رسمی) درج شده باشد یا توسط خود موجر عنوان شود، در این صورت تخلیه و تحویل مورد اجاره به موجر موکول به استرداد سند یا و‌جه یادشده به مستأ‌جر و ارایه رسید آن به ضمیمه درخواست تخلیه به مرجع قضایی و یا ارایه آن به دایره اجرای ثبت و یا سپردن آن برحسب مورد به دایره اجرای دادگستری و یا دایره اجرای ثبت می‌باشد. تبصره ‌ـ‌ در صورتی‌که و‌دیعه یا تضمین یا قرض‌الحسنه و یا سند تعهدآو‌ر و مشابه آن در سند اجاره (عادی و یا رسمی) ذکر نشده باشد و توسط موجر نیز هنگام درخواست و تقاضای تخلیه مطرح نشود و مستأ‌جر از این جهت مدعی حقی شود، می‌تواند طبق ماده(۵) قانون اقدام به احقاق حق خود نماید.©۵۲©