دستورالعمل نحوه رسیدگی، پرداخت و بازیافت خسارت صندوق تأمین خسارت‌های بدنی (موضوع بند ژ ماده ۶ آیین‌نامه چگونگی اداره صندوق تأمین خسارت‌های بدنی) مصوب ۳/۸/۱۳۸۹ مجمع عمومی صندوق تأمین خسارت‌های بدنی ماده۱- در این دستورالعمل اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار می‌روند: الف – قانون: قانون اصلاح قانون بیمه اجباری مسؤولیت مدنی دارندگان وسایل‌نقلیه موتوری زمینی در مقابل شخص‌ثالث مصوب۱۳۸۷. ب – آیین‌نامه: آیین‌نامه چگونگی اداره صندوق تأمین خسارت‌های بدنی موضوع ماده‌۱۳ قانون. ج – صندوق: صندوق تأمین خسارت‌های بدنی موضوع ماده ۱۰ قانون. د- بیمه‌گر: شرکت بیمه مجاز به صدور بیمه‌نامه شخص‌ثالث. هـ- بیمه مرکزی: بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران موضوع ماده یک قانون تأسیس بیمه مرکزی ایران و بیمه‌گری مصوب۱۳۵۰. و- هیأت نظارت: موضوع بند ب ماده ۳ آیین‌نامه. ز – کارگروه اصلی وصول مطالبات: متشکل از رییس اداره وصول، رییس اداره بررسی خسارت، رییس اداره حقوقی و رییس اداره حسابداری که تحت نظر معاون فنی صندوق©۱۰۹© تشکیل می‌گردد. دبیر کارگروه رییس اداره وصول می‌باشد. نظر کارگروه پس از تأیید مدیر لازم‌الاجرا است. تبصره ـ کارگروه‌های فرعی وصول مطالبات: کارگروه‌هایی است متشکل از حداقل سه عضو که توسط مدیر صندوق انتخاب و منصوب گردیده و در محل صندوق و یا در مراکز استان‌ها موظف به بررسی و پیگیری وصول مطالبات و کارشناسی پرونده‌های موضوع بند«ر» ماده ۶ آیین‌نامه و ارایه پیشنهاد لازم به کارگروه اصلی می‌باشند. ح ـ کارگروه فنی: تحت نظر معاون فنی صندوق و با عضویت چهار نفر به انتخاب مدیر صندوق تشکیل می‌شود و عهده‌دار رسیدگی و اعلام‌نظر درخصوص پرونده‌های ارجاعی از سوی مدیر صندوق می‌باشد. نظر کارگروه پس از تأیید مدیر لازم‌الاجرا است. ماده۲- بر اساس ماده ۱۰ قانون، به‌منظور حمایت از زیان‌دیدگان حوادث رانندگی، خسارت‌های بدنی وارد به اشخاص ثالث که به علت فقدان یا انقضاء بیمه‌نامه، بطلان قرارداد بیمه، تعلیق تأمین بیمه‌گر، فرار کردن و یا شناخته نشدن مسؤول حادثه یا ورشکستگی بیمه‌گر قابل پرداخت نباشد و یا به‌طور کلی خسارت‌های بدنی خارج از شرایط بیمه‌نامه (به استثناء موارد مصرح در ماده ۷ قانون) توسط صندوق پرداخت خواهد شد. ماده۳- اشخاص ثالث زیان‌دیده یا مقصر حادثه رانندگی که به علل مذکور در ماده ۱۰ قانون نتوانند خسارات بدنی وارده را از بیمه‌گر دریافت کنند، می‌توانند درخواست خود را به ضمیمه مدارک و اطلاعات مربوط مقرر در دستورالعمل اجرایی ماده ۱۴ قانون به صندوق تقدیم کنند. صندوق پس از پرداخت خسارت، قائم‌مقام قانونی زیان‌دیده در مراجعه به مقصر یا قائم قانونی وی یا بیمه‌گر مربوط حسب مورد می‌باشد. ماده ۴- بیمه‌گرانی که به هر علت خود را متعهد به جبران خسارت‌های اشخاص ثالث ندانند موظف‌اند ظرف ۳ روز از تاریخ اعلام تصمیم رد خسارت به زیان‌دیده، مراتب را به‌صورت مستند و مدلل به صندوق اطلاع دهند و پرونده خسارت زیان‌دیدگان را برای صندوق ارسال نمایند. درصورت اختلاف نظر بین صندوق و بیمه‌گر، نظر بیمه مرکزی درخصوص مورد، قطعی و لازم‌الاتباع است. چنانچه ظرف ۱۵ روز از تاریخ اعلام‌نظر بیمه مرکزی، بیمه‌گر نسبت به پرداخت خسارت زیان‌دیده اقدام ننماید، صندوق نسبت به©۱۱۰© تقاضای اعمال ماده ۲۸ قانون از بیمه مرکزی اقدام خواهد نمود. تبصره ـ زیان‌دیده/ زیان‌دیدگان موظفند حداکثر ظرف مدت ۱۵ روز از تاریخ وقوع حادثه یا اطلاع و ابلاغ رأی قطعی از دادگاه صالح (حسب مورد) مدارک لازم را به صندوق ارایه نمایند. عدم رعایت مهلت مذکور موجب افزایش غرامت قابل پرداخت (درصورت تغییر نرخ دیه) نخواهد شد. ماده ۵- درصورت فرار کردن و یا شناخته نشدن مسؤول/ مسؤولان حادثه چنانچه در هر زمان و قبل از پرداخت خسارت توسط صندوق مشخص شود وسیله‌نقلیه مسبب حادثه در زمان وقوع حادثه، دارای بیمه‌نامه شخص‌ثالث معتبر بوده ‌است، پرداخت خسارت بر عهده بیمه‌گر مربوط خواهد بود. تبصره – چنانچه پس از پرداخت خسارت زیان‌دیده/ زیان‌دیدگان توسط صندوق، مشخص شود وسیله‌نقلیه مسبب حادثه در زمان وقوع حادثه دارای بیمه‌نامه معتبر بوده، صندوق موظف است در چارچوب آیین‌نامه اقدامات لازم را برای بازیافت خسارت از بیمه‌گر مربوط انجام دهد. ماده ۶- با توجه به غیرقابل عدول بودن گذشت زیان‌دیده/ زیان‌دیدگان، درصورت اعلام رضایت نسبت به مسؤول/مسؤولان حادثه، زیان‌دیده/ زیان‌دیدگان تحت هیچ عنوان حق مطالبه خسارت از صندوق را ندارند، درصورت دریافت خسارت موظف‌اند تمامی مبالغ دریافتی را با احتساب کلیه خسارت‌ها و هزینه‌های مربوط به صندوق بازپرداخت کنند. ماده ۷- کلیه مراجع ذی‌ربط از جمله مراجع اداری، انتظامی، پزشکی قانونی و درمانی سراسر کشور حسب درخواست صندوق و یا زیان‌دیده/زیان‌دیدگان و یا مقصر/ مقصران و یا هر ذی‌نفع دیگر باید نسخه‌ای از کلیه اسناد مربوط به حادثه رانندگی مشمول ماده ۱۰ قانون را در اختیار صندوق قرار دهند. ماده ۸- بیمه مرکزی و نیروی انتظامی و کلیه مراجع ذی‌ربط ترتیبی اتخاذ خواهند نمود تا امکان دسترسی به کلیه اطلاعات موضوع مواد ۲۴ و ۲۵ قانون، برای صندوق فراهم شود. ماده ۹- صندوق موظف است اطلاعات مربوط به خسارت‌های پرداختی را در سیستم©۱۱۱© رایانه خود ثبت نموده و امکان دسترسی بیمه مرکزی، شرکت‌های بیمه و سایر مراجع ذی‌ربط را به اطلاعات مذکور فراهم نماید. ماده ۱۰- صندوق در تمامی مواردی که اقدام به پرداخت خسارت می‌نماید مبالغ پرداختی را بر اساس ضوابط تعیین شده حسب مورد از مسؤول/ مسؤولان حادثه یا دارنده وسیله‌نقلیه و یا هر دو و یا بیمه‌‌گر مطالبه و وصول خواهد کرد مگر در موارد زیر: ۱-۱۰- مسؤول/ مسؤولان حادثه شناسایی نشوند. ۲-۱۰- مسؤول/ مسؤولان حادثه فوت نموده و ماترکی برای پرداخت تمامی یا قسمتی از خسارت بدنی باقی نمانده باشد. درصورتی‌که پس از فوت مقصر و تقسیم ماترک، مقصر شناسایی شود هر یک از ورثه یا قایم مقام قانونی وی حداکثر به نسبت سهم‌الارث خویش مکلف به پرداخت طلب صندوق خواهد بود. ۳-۱۰- مسؤول حادثه فوت نموده و تمامی یا بعض ورثه قانونی نسبت به سهم خویش به حکم مراجع قضایی به علت فقدان یا از بین رفتن ماترک قادر به پرداخت دیون متوفی نباشند. ۴-۱۰- مسؤول/ مسؤولان حادثه فوت نموده و تمامی یا بعضی از ورثه قانونی وی نسبت به سهم خویش به تشخیص کارگروه و تأیید مدیر صندوق قادر به پرداخت نباشد. ۵-۱۰- به پیشنهاد کارگروه وصول و تأیید مدیر صندوق پیگیری موضوع از نظر اقتصادی مقرون به صرفه نباشد. ۶-۱۰- خسارت پرداختی ناشی از ورشکستگی بیمه‌گر به تقلب و تقصیر نباشد. ۷-۱۰- سایر موارد به پیشنهاد مدیر صندوق و تأیید هیأت نظارت. ماده ۱۱- صندوق به‌منظور اطمینان از وصول مطالبات خود می‌تواند پوشش‌های بیمه‌ای مورد نیاز از شرکت‌های بیمه خریداری کند. نوع پوشش‌های بیمه‌ای و نحوه پرداخت حق بیمه آن‌ها، با پیشنهاد مدیر صندوق و تصویب هیأت نظارت تعیین خواهد شد. ماده ۱۲- به‌منظور کاهش پرداخت خسارت‌های بدنی به مدیر صندوق اجازه داده می‌شود با تصویب هیأت نظارت تمهیدات و امکانات لازم را برای فروش اقساطی بیمه‌نامه با نرخ و شرایط خاص توسط شرکت‌های بیمه به دارندگان وسایل‌نقلیه موتوری زمینی و بالاخص موتور‌سیکلت‌ها و به‌ویژه برای مناطق محروم و افراد نیازمند فراهم آورد©۱۱۲©. تبصره- ضوابط و شرایط اجرای این ماده با هماهنگی بیمه‌گر مربوط و صندوق تهیه شده و پس از تأیید هیأت نظارت به مرحله اجرا در خواهد آمد. ماده ۱۳- صندوق هم‌زمان با پرداخت خسارت به زیان‌دیده/ زیان‌دیدگان و ورثه قانونی ایشان نسبت به اخذ سند یا اسنادی دال بر اقرار زیان‌دیده/ زیان‌دیدگان به دریافت خسارت و اسقاط حق هرگونه ادعا نسبت به مقصر حادثه تا میزان خسارت دریافتی اقدام می‌کند. صندوق به قائم‌مقامی از زیان‌دیده/ زیان‌دیدگان اقدامات مقتضی را برای استرداد خسارت پرداختی بر مبنای نرخ دیه در روز شروع پرداخت از مسؤول/ مسؤولان حادثه انجام خواهد داد. ماده ۱۴- در اجرای بند ج ماده ۱۱ قانون، مسؤول/ مسؤولان حادثه مکلف است به‌منظور تضمین بازپرداخت غرامات پرداختی به زیان‌دیده/ زیان‌دیدگان از طرف صندوق، یکی از انواع تضامین و وثایق زیر را به صندوق ارایه نماید: الف- ترهین ملک به نفع صندوق. ب- معرفی ضامن معتبر به تشخیص صندوق. ج- سپردن اسناد تجاری. د- سایر موارد به پیشنهاد کارگروه وصول و تأیید مدیر صندوق. تبصره ۱- جدول اقساط دریافت خسارت پرداختی از مقصران حوادث رانندگی و یا قائم‌مقام آنان و ضوابط اجرایی این ماده با پیشنهاد مدیر صندوق و تصویب هیأت نظارت ظرف دوماه از تصویب دستورالعمل تعیین و حسب مورد در فواصل سالیانه بازنگری خواهد شد. تبصره ۲- با جلب نظر کارگروه وصول و تأیید مدیر صندوق تعداد و مدت اقساط با توجه به توان مدیون در موارد خاص و استثنایی قابل افزایش است. ماده ۱۵- تعهدات صندوق در مورد خسارت‌های بدنی وارد به اشخاص ثالث برای حوادث قبل از ۲۰/۶/۱۳۸۷ بر اساس مصوبه‌های هیأت محترم وزیران و برای حوادث از ۲۰/۶/۱۳۸۷ به بعد مطابق با ماده (۴) قانون و تبصره‌های آن است. ماده ۱۶- میزان خسارت قابل پرداخت، بر مبنای رأی دادگاه یا نظریه قطعی پزشکی قانونی تعیین و به نرخ روز تأدیه پرداخت خواهد شد©۱۱۳©. ماده ۱۷- در سایر مواردی که در خصوص نحوه پرداخت یا بازیافت خسارت ابهام وجود داشته باشد حسب مورد کارگروه فنی یا وصول مسؤول رسیدگی و اعلام‌نظر می‌باشد. نظر کارگروه مربوط پس از تأیید مدیر صندوق قابل اجرا است. ماده ۱۸- این دستورالعمل مشتمل بر ۱۸ ماده و ۶ تبصره در اجرای بند (ژ) آیین‌نامه چگونگی اداره صندوق موضوع تصویبنامه شماره ۲۱۶۴۵۴/ت۴۲۳۷۲ک مورخ ۴/۱۱/۱۳۸۸ هیأت محترم وزیران در جلسه مورخ ۳/۸/۱۳۸۹ مجمع عمومی صندوق به تصویب رسید.