آیین‌نامه اجرایی هیأت‌های حل اختلاف و نحوه رسیدگی به شکایات از شوراهای اسلامی مصوب ۸/۱۲/۱۳۹۵ هیأت وزیران ماده ۱ – در این آیین‌نامه، اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار می‌روند: الف – هیأت مرکزی: هیأت مرکزی حل اختلاف و رسیدگی به شکایات از شوراهای اسلامی کشوری. ب – هیأت استان: هیأت حل اختلاف و رسیدگی به شکایات از شوراهای اسلامی استان. پ – هیأت شهرستان: هیأت حل اختلاف و رسیدگی به شکایات از شوراهای اسلامی شهرستان. ت – قانون شوراها: قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران – مصوب ۱۳۷۵ – با اصلاحات بعدی آن. ماده ۲ – هیأت مرکزی در موارد زیر صلاحیت رسیدگی و اتخاذ تصمیم دارد: الف – اختلاف شورای شهر و وزارت کشور در مورد شهردار منتخب شورا در شهرهای با جمعیت بیش از (۲۰۰) هزار نفر جمعیت و مراکز استان. ب – اعتراض فرماندار یا شورای استان در مورد مصوبات شورای شهر تهران. پ – اعتراض استاندار، مسؤولان دستگاه‌های اجرایی ذی‌ربط یا شورای عالی استان‌ها در©۲۵۶© مورد مصوبات شورای استان. ت – اعتراض وزیر کشور یا عالی‌ترین مقام دستگاه‌های ذی‌ربط در مورد مصوبات شورای‌عالی استان‌ها. ث – انحلال شورا (به غیر از شورای اسلامی روستا) به پیشنهاد هیأت‌های استانی، در صورت احراز انحراف شورا از وظایف و اختیارات قانونی. ج – اعتراض اعضای شوراها به مجازات‌های بندهای (۴) تا (۸) ماده (۸۲)()قانون شوراها. چ – اتهام‌های اعضای شورای استان و شورای عالی استان‌ها به پیشنهاد مقامات ذی‌صلاح. ح – دریافت اعتراض اشخاص حقیقی و حقوقی در مورد مصوبات قطعی شده شوراها و ابطال آن دسته از مصوباتی که مطابق نظر شورای نگهبان مغایر با موازین اسلام شناخته شود یا به تشخیص هیأت مرکزی مغایر با قوانین و مقررات کشور و یا خارج از حدود وظایف و اختیارات شوراها باشد. خ – تخلف از قانون شوراها که حسب مورد و براساس مسؤولیت نظارتی و اجرایی قانون مزبور توسط وزارت کشور ارجاع می‌گردد. د – شکایات اشخاص حقیقی و حقوقی مبنی بر انحراف شورا از وظایف و اختیارات قانونی. ماده ۳ – هیأت استان در موارد زیر صلاحیت رسیدگی و اتخاذ تصمیم دارد: الف – اختلاف شورای شهر و استانداری در مورد شهردار منتخب شورا در شهرهای با جمعیت کمتر از (۲۰۰)هزار نفر جمعیت و غیر مرکز استان. ب – اعتراض فرماندار یا شورای استان در مورد مصوبات شورای شهر. پ – انحلال شورای روستا با پیشنهاد فرماندار، در صورت احراز انحراف شورا از وظایف و اختیارات قانونی. ت – پیشنهاد انحلال شورا به هیأت مرکزی، به‌استثنای شورای روستا. ث – اتهام‌های اعضای شورای روستا، بخش، شهر و شهرستان به پیشنهاد مقامات ذی‌صلاح. ج – تخلف از قانون شوراها که حسب مورد و بر اساس مسؤولیت نظارتی و اجرایی قانون مذکور توسط وزارت کشور ارجاع می‌گردد. چ – شکایات اشخاص حقیقی و حقوقی مبنی بر انحراف شورا از وظایف و اختیارات قانونی. ماده ۴ – هیأت شهرستان در موارد زیر صلاحیت رسیدگی و اتخاذ تصمیم دارد:©۲۵۷© الف – اعتراض بخشدار یا شورای شهرستان در مورد مصوبه شورای روستا و بخش. ب – اتهام‌های اعضای شوراهای اسلامی روستا و بخش به پیشنهاد مقامات ذی‌صلاح در رابطه با وظایف. پ – تخلف از قانون شوراها که حسب مورد و بر اساس مسؤولیت نظارتی و اجرایی قانون مذکور توسط وزارت کشور ارجاع می‌گردد. ت – شکایات اشخاص حقیقی و حقوقی مبنی بر انحراف شورا از وظایف و اختیارات قانونی. ماده ۵ – اعضای هیأت مرکزی، در اولین جلسه خود یک رییس و یک نایب رییس از بین خود انتخاب می‌نمایند. همچنین اعضای هیأت استان و شهرستان، در اولین جلسه خود یک نایب رییس از بین خود انتخاب می‌کنند. افراد یادشده، برای یک سال انتخاب می‌شوند و انتخاب مجدد آنان بلامانع است. ماده ۶ – حضور رییس یا نایب‌رییس در جلسات هیأت‌ها الزامی است. در صورت عدم‌حضور رییس یا بنا به نظر وی، اداره جلسات هر یک از هیأت‌ها بر عهده نایب‌رییس خواهد بود. ماده ۷ – جلسات هیأت‌ها با حضور دو سوم اعضا رسمیت می‌یابد و تصمیمات با اکثریت مطلق آرای مثبت حاضرین معتبر است. مقصود از اکثریت مطلق بیشتر از نصف حاضرین می‌باشد. تبصره - تصمیمات جلسات باید به امضای حاضرین جلسه برسد. مخالف می‌تواند نظر خود را در صورت‌جلسه مربوط درج نماید. ماده ۸ – جلسات هیأت‌ها باید به نحوی تشکیل گردد که موجب تعطیلی یا توقف وظایف قانونی آنها نگردد. در صورت وجود دستور کار، جلسات هیأت‌ها حداقل ماهی یک‌بار تشکیل می‌شود. ماده ۹ – دبیرخانه هیأت‌های مرکزی، استان و شهرستان وفق تبصره (۱) ماده (۷۹)() قانون شوراها به‌ترتیب در وزارت کشور، استانداری و فرمانداری مستقر بوده و معاون ذی‌ربط وزارت کشور، استانداری و فرمانداری، به ترتیب دبیر هیأت مرکزی، استان و شهرستان خواهند بود. جلسات هیأت‌های مذکور به ترتیب در وزارت کشور، استانداری و فرمانداری تشکیل می‌شود. ماده ۱۰ – وظایف دبیرخانه هیأت‌ها به شرح زیر است: الف – آماده‌سازی پرونده‌های ارجاعی شامل جمع‌آوری اطلاعات، مدارک، مستندات و ارسال نسخه‌ای از پرونده‌ها به همراه گزارش جامعی از آن برای اعضای هیأت قبل از تشکیل©۲۵۸© جلسه. ب – تنظیم دستور کار و اوقات جلسات با هماهنگی اعضا و ارسال دعوتنامه برای آنان. پ – تنظیم صورت‌جلسات و ابلاغ تصمیمات به مراجع ذی‌ربط و طرفین شکایت. ت – ثبت و ضبط اسناد و مدارک مربوط به هیأت. ث - پیگیری و نظارت بر اجرای تصمیمات هیأت و ارایه گزارش به آن. ج – انجام سایر اموری که از سوی رییس یا نایب‌رییس در حدود قوانین موضوعه، ارجاع می‌گردد. چ – انجام سایر امور جاری، طبق قوانین و مقررات. تبصره ۱– دبیرخانه هیأت مرکزی مسؤولیت ایجاد هماهنگی در روش‌های اداری دبیرخانه‌های هیأت‌های استانی و شهرستانی را بر عهده دارد. شیوه‌نامه مربوط باید به تصویب هیأت مرکزی برسد. تبصره ۲ – مکاتبات دبیرخانه‌ها با امضای دبیر انجام می‌گیرد. تبصره ۳ – دفاع از آرای هیأت‌ها در محاکم و مجامع ذی‌صلاح توسط دبیر یا نماینده قانونی یا وکیل صورت می‌گیرد. ماده ۱۱ – دبیرخانه هیأت‌ها مکلفند اطلاعات، مدارک و مستنداتی که توسط هیأت‌های بالاتر در مقام رسیدگی به اعتراض از تصمیمات آنها درخواست گردیده را حداکثر ظرف یک‌هفته ارسال نمایند. ماده ۱۲ – چنانچه هر یک از اعضای هیأت‌ها مطابق بند (د) ماده (۹۱) قانون آیین‌دادرسی دادگاه‌ها عمومی و انقلاب (در امورمدنی) – مصوب ۱۳۷۹()– سابقأ در موضوع دعوای اقامه‌شده به عنوان دادرس، کارشناس، داور، گواه و یا عضو هریک از هیأت‌های استانی و شهرستانی اظهارنظر کرده باشند، نمی‌توانند در مورد دعوای مذکور اتخاذ تصمیم کنند. ماده ۱۳ – هیأت‌ها می‌توانند در صورت ضرورت برای تهیه دلایل و مستندات و تکمیل اطلاعات، حسب مورد گروه تحقیق داشته باشند. ماده ۱۴ – اعضای گروه تحقیق نمی‌توانند از بستگان نسبی یا سببی اعضای شورای مورد نظر یا طرفین شکایت باشند. ماده ۱۵ – هیأت‌ها موظفند برای رسیدگی به شکایت از طرفین شکایت دعوت نمایند و رسیدگی منوط به وصول دعوتنامه به آنان است. عدم حضور آنان در جلسه رسیدگی مانع©۲۵۹© رسیدگی نیست. اتخاذ تصمیم در غیاب طرفین دعوا انجام می‌گیرد. ماده ۱۶ – هیأت‌ها در موارد شکایت ، موظف به اعلام کتبی تخلف، اخذ دفاعیه و ابلاغ تصمیمات به شکات و اشخاص ذی‌ربط طبق مقررات این آیین‌نامه می‌باشند. ماده ۱۷ – شوراها و مشتکی‌عنه موظفند ظرف ده روز پس از اطلاع از موارد شکایت، جواب کتبی و مدارکی را که در دفاع از خود دارند به دبیرخانه هیأت مربوط تسلیم کنند. پس از انقضای مهلت مزبور، هیأت می‌تواند به موارد رسیدگی و تصمیم لازم اتخاذ نماید. ماده ۱۸ – هیأت‌ها می‌توانند در ارتباط با موارد اتهامی، در صورت نیاز و حسب مورد از مراجع قضایی، وزارت اطلاعات و نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران استعلام کنند و مراجع یادشده مکلفند حداکثر ظرف یک ‌ماه به استعلام هیأت‌ها پاسخ دهند. ماده ۱۹ – هیأت‌ها موظفند ظرف یک هفته از تاریخ تشکیل جلسه و اتخاذ تصمیم، نسبت به تنظیم و ابلاغ تصمیم به متهم و حسب مورد هیأت مربوط اقدام نمایند. هیأت‌ها موظفند یک‌نسخه از تصمیم را در پرونده متهم نگهداری کنند. ماده ۲۰ – تصمیمات هیأت‌ها باید مستدل و مستند به قانون و مقررات بوده و حاوی مشخصات شاکی و متهم، تخلفات انتسابی به متهم، نام و نام خانوادگی و امضای اعضای رأی‌دهنده اعم از موافق و مخالف باشد. ماده ۲۱ – تصمیمات هیأت مرکزی لازم‌الاجرا است و تصمیمات سایر هیأت‌ها پس از قطعیت، لازم‌الاجرا بوده و مراجع مربوط موظف به اجرای آن می‌باشند. ماده ۲۲ – معترضین به تصمیم هیأت‌ها می‌توانند شخصاً یا نیابتاً یا با وکالت رسمی، اعتراض خود را در دبیرخانه هیأت به ثبت برسانند. تبصره - ملاک دریافت اعتراض، تاریخ حضور معترض و یا وکیل یا نماینده وی در دبیرخانه و یا تاریخ تحویل اعتراض به پست می‌باشد. ماده ۲۳ – چنانچه عضوی به یکی از مجازات‌های بندهای (۴) تا (۸) ماده (۸۲)() قانون شوراها محکوم گردد و ظرف بیست روز از تاریخ ابلاغ رأی به وی، به هیأت مرکزی اعتراض ننماید، رأی صادره پس از اتمام مهلت یادشده قابل اجرا خواهد بود. در غیر این صورت، تا تعیین‌ تکلیف هیأت مرکزی رأی صادره غیرقطعی محسوب می‌گردد. ماده ۲۴ – هیأت‌ها مکلفند قابل تجدیدنظر بودن تصمیمات و نشانی هیأت تجدیدنظر را در ذیل تصمیم درج کنند. ماده ۲۵ – هیأت مرکزی موظف است ظرف سه ماه پس از ابلاغ این آیین‌نامه، شیوه‌نامه مربوط شامل کاربرگ (فرم)‌های ابلاغ اتهام، اخذ دفاعیه، صدور و ابلاغ تصمیمات و تشکیل و اداره جلسات را تصویب و جهت اجرا به هیأت‌های استان و شهرستان ابلاغ نماید.©۲۶۰© ماده ۲۶ – هیأت‌های شهرستان و استان مکلفند هر شش ماه گزارشی از فعالیت‌های خود شامل تعداد پرونده‌های تحت رسیدگی و رسیدگی‌شده، تصمیمات و موضوع‌های مطروحه را برای اطلاع و بهره‌برداری به هیأت مرکزی ارایه دهند. ماده ۲۷ – وزارت کشور موظف است ظرف یک سال از تاریخ ابلاغ این آیین‌نامه، بستر الکترونیک برای تبادل اطلاعات و ابلاغ تصمیمات را فراهم نماید.