دستورالعمل خرید، معاوضه و تهاتر اراضی مصوب ۲۰/۱۲/۱۳۹۳ مدیر عامل سازمان ملی زمین و مسکن() در راستای نیل به اهداف برنامه اجرایی پیرامون موضوع معاوضه، تهاتر و یا خرید زمین و محدوده و حریم شهرها، به‌منظور تحقق برنامه‌های تأمین مسکن، به استناد ماده ۷ قانون ساماندهی، حمایت و تولید و عرضه مسکن و نیز ماده ۲۰ آیین‌نامه اجرایی آن و با توجه به بند ۶ ماده ۶ اساسنامه سازمان() نکات ذیل اعلام می‌گردد. انتظار می‌رود با توجه به موارد اعلامی آن اداره کل ضمن شناسایی اراضی مناسب با رعایت نکات ذیل‌الذکر و صرفه و صلاح سازمان نسبت به خرید یا معاوضه و یا تهاتر اراضی اقدام تا موجبات تحقق اهداف اجرایی سالانه را فراهم آورد. ۱- با توجه به سقف اعتبار پیش‌بینی شده در برنامه جهت معاوضه یا تهاتر و یا خرید زمین ضرورت دارد با در نظر گرفتن برنامه اجرایی سال۹۳ نسبت به شناسایی اراضی مناسب واقع در محدوده در حریم متصل به محدوده (با قابلیت ورود به محدوده شهر حسب تأیید مدیریت شهرسازی) که پاسخگوی نیازهای سازمان در جهت اجرای وظایف محوله باشد، اقدام گردد. ۲- اراضی شناسایی شده می‌بایست به تأیید کمیته‌ای مرکب از مدیریت‌های املاک و حقوقی و شهرسازی اداره کل استان برسد و متناسب با برنامه‌های تأمین مسکن و سایر نیازهای سازمان بوده و خرید آن توجیه اقتصادی داشته باشد. ۳- استعلام از ادارات ذی‌ربط (ثبت، منابع طبیعی و ...) به لحاظ شناسایی مالکین قانونی و رسمی و همچنین عدم دولتی- ملی بودن و وقفی بودن زمین. ۴- اخذ نظریه کمیسیون ماده ۱۲() و حصول اطمینان از غیر موات بودن زمین مورد نظر. ۵- تهیه نقشه ثبتی زمین منظور شده برای خریداری یا تهاتر یا معاوضه و جانمایی نقشه با©۱۴۳© مختصات utm بر روی آخرین نقشه طرح تفصیلی مصوب شهر. ۶- تعیین قیمت کارشناسی روز زمین مورد نظر توسط کارشناسی رسمی دادگستری و تأیید آن در هیأت نمایندگی. بدیهی است درصورت تهاتر و معاوضه اخذ قیمت کارشناسی هر دو زمین ضروری است. به‌منظور تهاتر یا معاوضه ترجیهاً از اراضی متعلق به دولت با کاربری‌های غیرمسکونی (تجاری- آموزشی- ورزشی- بهداشتی- خدماتی- گردشگری) استفاده گردد. ۷- تفاهم اولیه با مالک یا مالکین قانونی و یا وکیل رسمی آنان. ۸- تعیین تکلیف اعیانات و حقوق زارعانه احتمالی موجود در زمین شامل ساختمان‌ها و باغات و کشاورزی، در متن تفاهم‌نامه اولیه و نیز مبایعه‌نامه تنظیمی. ۹- طرح و تصویب موضوع در هیأت نمایندگی. ۱۰- ارسال مستندات مدارک مورد اشاره به این سازمان. ۱۱- بازدید از محل وقوع ملک و بررسی سوابق توسط کارگروه اعزامی سازمان، و تکمیل فرم اطلاعات مربوطه برای احراز توجیه اقتصادی و فنی و ثبتی. نهایتاً درصورت تأیید فرآیند معاوضه، تهاتر و خرید مراتب به هیأت مدیره محترم گزارش و پس از ابلاغ مصوبه، آن اداره کل با لحاظ دقیق ضوابط و مقررات مربوطه نسبت به خرید و تهاتر بر اساس مبایعه‌نامه (نمونه پیوست) و با رعایت ترتیبات ذیل می‌بایست اقدام نماید: - پس از دریافت موافقت سازمان و تنظیم مبایعه‌نامه با مالک قانونی، ۵۰% ثمن معامله به فروشنده یا فروشندگان پرداخت می‌گردد. - همزمان با اجرای بند قبل، فروشنده، زمین را بدون قید و شرط و متصرف یا معارض اعم از زارع و ... به نماینده آن اداره کل تحویل می‌دهد. - نامه‌ای به دفترخانه اسناد رسمی با قید شروط ضمن عقد مقید در مبایعه‌نامه و یا شروط لازم جهت تنظیم سند انتقال به‌نام سازمان ملی زمین و مسکن ارسال می‌گردد. (با امضای مدیرکل و در غیاب ایشان با امضای مدیر املاک حقوقی) مابقی ثمن همزمان با انتقال سند رسمی، در دفترخانه به فروشنده و یا فروشندگان پرداخت خواهد شد. - پس از اخذ سند انتقال از دفترخانه نسخه اصلی بنچاق جهت صدور سند تک برگی به‌نام سازمان ملی زمین و مسکن به اداره ثبت ارسال و تا حصول نتیجه قطعی موضوع پیگیری و تصویری از سند مأخوذه به این سازمان ارسال گردد. - پس از تحویل گرفتن زمین اداره کل وظیفه دارد سریعاً اقدامات لازم در رابطه با حفاظت از آن و عملیات اجرایی آن به‌عمل آورد©۱۴۴©.