سیاست‌های کلی محیط‌زیست ابلاغی ۲۶/۸/۱۳۹۴ مقام‌‌معظم رهبری ۱- مدیریت جامع، هماهنگ و نظام‌مند منابع حیاتی (از قبیل هوا، آب، خاک و تنوع زیستی) مبتنی بر توان و پایداری زیست‌بوم به‌ویژه با افزایش ظرفیت‌ها و توانمندی‌های حقوقی و ساختاری مناسب همراه با رویکرد مشارکت مردمی ۲- ایجاد نظام یکپارچه ملی محیط‌زیست ۳- اصلاح شرایط زیستی به‌منظور برخوردار ساختن جامعه از محیط‌زیست سالم و رعایت عدالت و حقوق بین نسلی ۴- پیشگیری و ممانعت از انتشار انواع آلودگی‌های غیرمجاز و جرم‌انگاری تخریب محیط‌زیست و مجازات مؤثر و بازدارنده آلوده‌کنندگان و تخریب‌کنندگان محیط‌زیست و الزام آنان به جبران خسارت ۵- پایش مستمر و کنترل منابع و عوامل آلاینده هوا، آب، خاک، آلودگی‌های صوتی، امواج و اشعه‌های مخرب و تغییرات نامساعد اقلیم و الزام به رعایت استانداردها و شاخص‌های زیست‌محیطی در قوانین و مقررات، برنامه‌های توسعه و آمایش سرزمین ۶- تهیه اطلس زیست بوم کشور و حفاظت، احیاء، بهسازی و توسعه منابع طبیعی تجدیدپذیر (مانند دریا، دریاچه، رودخانه، مخزن سدها، تالاب، آبخوان زیرزمینی، جنگل، خاک، مرتع و تنوع زیستی به‌ویژه حیات‌وحش) و اعمال محدودیت قانونمند در بهره‌برداری از این منابع متناسب با توان اکولوژیک (ظرفیت قابل تحمل و توان بازسازی) آنها بر اساس معیارها و شاخص‌های پایداری، مدیریت اکوسیستم‌های حساس و ارزشمند (از قبیل©۹© پارک‌های ملی و آثار طبیعی ملی) و حفاظت از منابع ژنتیک و ارتقاء آنها تا سطح استانداردهای بین‌المللی ۷- مدیریت تغییرات اقلیم و مقابله با تهدیدات زیست‌محیطی نظیر بیابان‌زایی، گردوغبار به‌ویژه ریزگردها، خشکسالی و عوامل سرایت‌دهنده میکروبی و رادیواکتیو و توسعه آینده‌نگری و شناخت پدیده‌های نوظهور زیست‌محیطی و مدیریت آن ۸- گسترش اقتصاد سبز با تأکید بر: ۱-۸- صنعت کم‌کربن، استفاده از انرژی‌های پاک، محصولات کشاورزی سالم و ارگانیک و مدیریت پسماندها و پساب‌ها با بهره‌گیری از ظرفیت‌ها و توانمندی‌های اقتصادی، اجتماعی، طبیعی و زیست‌محیطی ۲-۸- اصلاح الگوی تولید در بخش‌های مختلف اقتصادی و اجتماعی و بهینه‌سازی الگوی مصرف آب، منابع، غذا، مواد و انرژی به‌ویژه ترویج مواد سوختی سازگار با محیط‌زیست. ۳-۸- توسعه حمل‌ونقل عمومی سبز و غیرفسیلی از جمله برقی و افزایش حمل‌ونقل همگانی به‌ویژه در کلان‌شهرها ۹- تعادل‌بخشی و حفاظت کیفی آب‌های زیرزمینی از طریق اجرای عملیات آبخیزداری، آبخوان‌داری، مدیریت عوامل کاهش بهره‌برداری از آب‌های زیرزمینی و تبخیر و کنترل ورود آلاینده‌ها ۱۰- استقرار نظام حسابرسی زیست‌محیطی در کشور با لحاظ ارزش‌ها و هزینه‌های زیست‌محیطی (تخریب، آلودگی و احیاء) در حساب‌های ملی ۱۱- حمایت و تشویق سرمایه‌گذاری‌ها و فنآوری‌های سازگار با محیط‌زیست با استفاده از ابزارهای مناسب از جمله عوارض و مالیات سبز ۱۲- تدوین منشور اخلاق محیط‌زیست و ترویج و نهادینه‌سازی فرهنگ و اخلاق زیست‌محیطی مبتنی بر ارزش‌ها و الگوهای سازنده ایرانی- اسلامی ۱۳- ارتقاء مطالعات و تحقیقات علمی و بهره‌مندی از فنآوری‌های نوآورانه زیست‌محیطی و تجارب سازنده بومی در زمینه حفظ تعادل زیست‌بوم‌ها و پیشگیری از آلودگی و تخریب محیط‌زیست ۱۴- گسترش سطح آگاهی، دانش و بینش زیست‌محیطی جامعه و تقویت فرهنگ و معارف دینیِ مشارکت و مسؤولیت‌پذیری اجتماعی به‌ویژه امر به معروف و نهی از منکر برای حفظ محیط‌زیست در تمام سطوح و اقشار جامعه ۱۵- تقویت دیپلماسی محیط‌زیست با: ۱-۱۵- تلاش برای ایجاد و تقویت نهادهای منطقه‌‌ای برای مقابله با گردوغبار و آلودگی‌های آبی ۲-۱۵- توسعه مناسبات و جلب مشارکت و همکاری‌های هدفمند و تأثیرگذار دوجانبه، چندجانبه، منطقه‌‌ای و بین‌المللی در زمینه محیط‌زیست. ۳-۱۵- بهره‌گیری مؤثر از فرصت‌ها و مشوق‌های بین‌المللی در حرکت به سوی اقتصاد کم کربن و تسهیل انتقال و توسعه فنآوری‌ها و نوآوری‌های مرتبط©۱۰©. باسمه تعالی سیاست‌های کلی محیط‌زیست ابلاغی توسط مقام‌معظم رهبری و مسؤولیت دستگاه‌های اجرایی سیاست‌های کلی محیط‌زیست دستگاه/دستگاه‌های‌مسؤول دستگاه‌های مجری ۱- مدیریت جامع، هماهنگ و نظام‌مند منابع حیاتی (از قبیل هوا، آب، خاک و تنوع زیستی) مبتنی بر توان و پایداری زیست‌بوم به‌ویژه با افزایش ظرفیت‌ها و توانمندی‌های حقوقی و ساختاری مناسب همراه با رویکرد مشارکت مردمی. سازمان حفاظت محیط‌زیست وزارت کشور معاونت زنان و امور خانواده سازمان جنگل‌ها و مراتع سازمان شیلات سازمان بنادر و کشتیرانی سازمان هواشناسی شورای‌عالی استان‌ها سازمان حفاظت محیط‌زیست وزارت نیرو وزارت جهادکشاورزی معاونت حقوقی ریاست جمهوری وزارت نفت وزارت صنعت، معدن و تجارت ۲- ایجاد نظام یکپارچه‌ی ملی محیط‌زیست. سازمان حفاظت محیط‌زیست کلیه دستگاه‌های اجرایی ۳- اصلاح شرایط زیستی به‌منظور برخوردار ساختن جامعه از محیط‌زیست سالم و رعایت عدالت و حقوق بین نسلی. سازمان حفاظت محیط‌زیست وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی وزارت دادگستری سازمان جنگل‌ها و مراتع ۴- پیشگیری و ممانعت از انتشار انواع آلودگی‌های غیرمجاز و جرم‌انگاری تخریب محیط‌زیست و مجازات مؤثر و بازدارنده آلوده‌کنندگان و تخریب‌کنندگان محیط‌زیست و الزام آنان به جبران خسارت. سازمان حفاظت محیط‌زیست وزارت دفاع وزارت نفت وزارت نیرو وزارت صنعت، معدن و تجارت وزارت راه و شهرسازی وزارت جهادکشاورزی وزارت دادگستری معاونت حقوقی ریاست جمهوری ۵- پایش مستمر و کنترل منابع و عوامل آلاینده‌ هوا، آب، خاک، آلودگی‌های صوتی، امواج و اشعه‌های مخرب و تغییرات نامساعد اقلیم، و الزام به رعایت استانداردها و شاخص‌های زیست‌محیطی در قوانین و مقررات، برنامه‌های توسعه و آمایش سرزمین سازمان حفاظت محیط‌زیست سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی سازمان ملی استاندارد سازمان ملی استاندارد([۱]) معاونت اجرایی ریاست‌جمهوری وزارت ارتباطات و فنآوری اطلاعات سازمان انرژی اتم©۱۱©ی ۶ـ تهیه‌ی اطلس زیست بوم کشور و حفاظت، احیاء، بهسازی و توسعه‌ی منابع طبیعی تجدیدپذیر (مانند دریا، دریاچه، رودخانه، مخزن سدها، تالاب، آبخوان زیرزمینی، جنگل، خاک، مرتع و تنوع زیستی به‌ویژه حیات‌وحش) و اعمال محدودیت قانونمند در بهره‌برداری از این منابع متناسب با توان اکولوژیک (ظرفیت قابل تحمل و توان بازسازی) آنها بر اساس معیارها و شاخص‌های پایداری، مدیریت اکوسیستم‌های حساس و ارزشمند (از قبیل پارک‌های ملی و آثار طبیعی ملی) و حفاظت از منابع ژنتیک و ارتقاء آنها تا سطح استانداردهای بین‌المللی. سازمان حفاظت محیط‌زیست معاونت حقوقی ریاست جمهوری معاونت پارلمانی ریاست جمهوری سازمان حفاظت محیط‌زیست سازمان جنگل‌ها و مراتع وزارت جهادکشاورزی وزارت نیرو سازمان میراث فرهنگی و گردشگری([۲]) ۷- مدیریت تغییرات اقلیم و مقابله با تهدیدات زیست‌محیطی نظیر بیابان‌زایی، گردوغبار به‌ویژه ریزگردها، خشکسالی و عوامل سرایت‌دهنده‌ میکروبی و رادیواکتیو و توسعه‌ آینده‌نگری و شناخت پدیده‌های نوظهور زیست‌محیطی و مدیریت آن. سازمان حفاظت محیط‌زیست وزارت دفاع وزارت نفت وزارت نیرو وزارت صنعت، معدن و تجارت وزارت راه و شهرسازی سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی وزارت جهادکشاورزی سازمان جنگل‌ها و مراتع وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی سازمان هواشناسی وزارت اطلاعات سازمان انرژی اتمی سازمان پدافند غیرعامل©۱۲© ۸- گسترش اقتصاد سبز با تأکید بر: ۱-۸- صنعت کم کربن، استفاده از انرژی‌های پاک، محصولات کشاورزی سالم و ارگانیک و مدیریت پسماندها و پساب‌ها با بهره‌گیری از ظرفیت‌ها و توانمندی‌های اقتصادی، اجتماعی، طبیعی و زیست‌محیطی. سازمان حفاظت محیط‌زیست وزارت امور اقتصادی و دارایی وزارت نفت وزارت نیرو وزارت جهادکشاورزی سازمان امور مالیاتی وزارت راه و شهرسازی سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌ها وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی وزارت صنعت، معدن و تجارت ۲-۸- اصلاح الگوی تولید در بخش‌های مختلف اقتصادی و اجتماعی و بهینه‌سازی الگوی مصرف آب، منابع، غذا، مواد و انرژی به‌ویژه ترویج مواد سوختی سازگار با محیط‌زیست. وزارت صنعت، معدن و تجارت سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی وزارت نفت وزارت نیرو وزارت جهادکشاورزی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی ۳-۸- توسعه حمل‌ونقل عمومی سبز و غیرفسیلی از جمله برقی و افزایش حمل‌ونقل همگانی به‌ویژه در کلان‌شهرها. وزارت کشور سازمان حفاظت محیط‌زیست وزارت راه و شهرسازی سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌ها شورای‌عالی استان‌ها ۹- تعادل‌بخشی و حفاظت کیفی آب‌های زیرزمینی از طریق اجرای عملیات آبخیزداری، آبخوان‌داری، مدیریت عوامل کاهش بهره‌برداری از آب‌های زیرزمینی و تبخیر و کنترل ورود آلاینده‌ها. سازمان حفاظت محیط‌زیست وزارت نیرو وزارت جهادکشاورزی سازمان حفاظت محیط‌زیست وزارت نیرو وزارت جهادکشاورزی وزارت صنعت، معدن و تجارت ۱۰- استقرار نظام حسابرسی زیست‌محیطی در کشور با لحاظ ارزش‌ها و هزینه‌های زیست‌محیطی (تخریب، آلودگی و احیاء) در حساب‌های ملی. سازمان حفاظت محیط‌زیست وزارت امور اقتصادی و دارایی بانک مرکزی کلیه دستگاه‌های اجرایی معاونت پارلمانی ریاست جمهوری ۱۱- حمایت و تشویق سرمایه‌گذاری‌ها و فنآوری‌های سازگار با محیط‌زیست با استفاده از ابزارهای مناسب از جمله عوارض و مالیات سبز. معاونت علمی و فنآوری ریاست جمهوری وزارت امور اقتصادی و دارایی وزارت امور اقتصادی و دارایی معاونت علمی و فنآوری ریاست جمهوری وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی سازمان میراث فرهنگی و گردشگری اتاق بازرگانی، صنایع معادن و کشاورزی اتاق صنعت و معدن صندوق توسعه ملی صندوق ملی محیط‌زیس©۱۳©ت وزارت علوم، تحقیقات و فنآوری ۱۲- تدوین منشور اخلاق محیط‌زیست و ترویج و نهادینه‌سازی فرهنگ و اخلاق زیست‌محیطی مبتنی بر ارزش‌ها و الگوهای سازنده ایرانی- اسلامی. سازمان حفاظت محیط‌زیست وزارت علوم، تحقیقات و فنآوری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی سازمان حفاظت محیط‌زیست وزارت علوم، تحقیقات و فنآوری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی وزارت آموزش و پرورش سازمان صدا و سیما معاونت زنان و امور خانواده مرکز مدیریت حوزه‌های علمیه سازمان شهرداری‌ها و دهیاری ۱۳- ارتقاء مطالعات و تحقیقات علمی و بهره‌مندی از فنآوری‌های نوآورانه زیست‌محیطی و تجارب سازنده‌ی بومی در زمینه حفظ تعادل زیست بوم‌ها و پیشگیری از آلودگی و تخریب محیط‌زیست. سازمان حفاظت محیط‌زیست معاونت علمی و فنآوری ریاست جمهوری معاونت علمی و فنآوری ریاست جمهوری وزارت علوم، تحقیقات و فنآوری وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی وزارت ارتباطات و فنآوری اطلاعات وزارت صنعت، معدن و تجارت ۱۴- گسترش سطح آگاهی، دانش و بینش زیست‌محیطی جامعه و تقویت فرهنگ و معارف دینیِ مشارکت و مسؤولیت‌پذیری اجتماعی به‌ویژه امر به معروف و نهی از منکر برای حفظ محیط‌زیست در تمام سطوح و اقشار جامعه. وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی مرکز مدیریت حوزه‌های علمیه سازمان حفاظت محیط‌زیست وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی وزارت آموزش و پرورش وزارت علوم، تحقیقات و فنآوری سازمان تبلیغات اسلامی وزارت دادگستری ستاد ائمه جمعه و جماعت وزارت ورزش و جوانان وزارت کشور (نیروی انتظامی)©۱۴© ۱۵- تقویت دیپلماسی محیط‌زیست با: ۱-۱۵- تلاش برای ایجاد و تقویت نهادهای منطقه‌‌ای برای مقابله با گردوغبار و آلودگی‌های آبی. ۲-۱۵- توسعه مناسبات و جلب مشارکت و همکاری‌های هدفمند و تأثیرگذار دوجانبه، چندجانبه، منطقه‌‌ای و بین‌المللی در زمینه محیط‌زیست. ۳-۱۵- بهره‌گیری مؤثر از فرصت‌ها و مشوق‌های بین‌المللی در حرکت به سوی اقتصاد کم کربن و تسهیل انتقال و توسعه فنآوری‌ها و نوآوری‌های مرتبط. سازمان حفاظت محیط‌زیست وزارت امور خارجه سازمان حفاظت محیط‌زیست وزارت امور اقتصادی و دارایی وزارت امور خارجه وزارت نفت وزارت نیرو وزارت صنعت، معدن و تجارت