صندوق فدرال محیط‌زیست (FEF)() روسیه ( پیشینه: فدراسیون روسیه دارای سیستم پیچیده از صندوق‌های حفاظت از محیط‌زیست است که در سال‌های ۱۹۹۱- ۱۹۸۹ پس از تصویب شورای وزیران فدراسیون روسیه و به استناد قانون اصلاح و تجدید ساختار نظام محیط‌زیست مصوب سال ۱۹۸۹ صندوق‌ها در سطح فدرال تشکیل شد. این صندوق در سطح کشور و در سطوح محلی تشکیل شد. این صندوق‌ها زیر نظر کمیته‌های اجرایی منطقه‌‌ای، ناحیه‌ای و شهری شورای خلق و شورای وزیران جمهوری‌های خودمختار فعالیت می‌کرد. به‌منظور کمک به اجرای قانون فدرال در خصوص حفاظت از محیط‌زیست سال ۱۹۹۱، صندوق فدرال محیط‌زیست تأسیس شد. اهداف ایجاد صندوق فدرال محیط‌زیست روسیه©۱۸۱© در قانون به‌شرح زیر عنوان شد: - کمک مالی به اجرای برنامه‌های اجرایی و پژوهشی در زمینه حفاظت از محیط‌زیست - همکاری و مشارکت در پروژه‌ها و طرح‌های حفاظت از محیط‌زیست - ایجاد انگیزه‌های لازم برای استفاده بهینه از از منابع طبیعی، حمایت از فنآوری‌های پاک و تأسیسات تصفیه پسماندها - حمایت از فعالیت‌ها حفاظت از تنوع زیستی - حمایت و پشتیبانی از توسعه همکاری‌های بین‌المللی در زمینه حفاظت از محیط‌زیست - حمایت از ایجاد سیستم پایش محیط‌زیست - حمایت و پشتیبانی از فعالیت‌ها آموزش در زمینه محیط‌زیست علاوه بر صندوق فدرال محیط‌زیست، در کشور روسیه صندوق دیگری با عنوان تسهیلات ملی کاهش آلودگی (NPAF)() با مشارکت دولت فدارسیون روسیه و بانک جهانی تشکیل شده است. این صندوق نیز به‌منظور حمایت و پشتیبانی از طرح‌ها پروژه‌های مدیریت پسماندهای خطرناک، مدیریت کیفیت منابع آب و تدوین سیاست‌ها و برنامه‌ای محیط‌زیست تشکیل شده است. ( مدیریت و سازماندهی صندوق صندوق فدرال محیط‌زیست (FEF) تحت نظارت هیأت‌مدیره صندوق اداره می‌شود که توسط گروه کارشناسان ارشد() کمیته ملی حفاظت از محیط‌زیست انتخاب می‌شوند. گروه کارشناسان ارشد کمیته ملی حفاظت از محیط‌زیست شامل سه معاون از اداره کمیته ملی حفاظت از محیط‌زیست، رییس کمیته ملی حفاظت از محیط‌زیست مسکو، معاون فرماندار، معاون مدیر مؤسسه جغرافیای آکادمی علوم روسیه، سردبیر روزنامه دنیای سبز، مدیر مؤسسه پژوهش‌های توسعه و محیط‌زیست می‌باشند. اعضای هیأت‌مدیره صندوق با اکثریت آراء رییس هیأت‌مدیره صندوق را انتخاب می‌کنند (رییس هیأت‌مدیره صندوق عضو گروه کارشناسان ارشد نیز می‌باشد). در حال حاضر هیأت‌مدیره صندوق ۱۸ عضو از نمایندگان دولت، کمیته ملی حفاظت از محیط‌زیست، وزارت منابع طبیعی، وزارت اقتصاد، وزارت دارایی و امور مالی، آژانس فدرال در زمینه اقلیم شناسی، نماینده بخش خدمات جنگل و اتحادیه‌های تجاری، تسهیلات کاهش آلودگی‌ها، رییس شورای‌عالی محیط‌زیست، نماینده کمیته‌های منطقه‌‌ای و نماینده رسانه‌های گروهی هستند. این اعضا برای یک دوره سه‌ساله فعالیت می‌کنند. هیأت‌مدیره صندوق در چارچوب قانون فعالیت کرده و توسط گروه کارشناسان ارشد در سال ۱۹۹۴ و پس از فروپاشی حکومت کمونیستی انتخاب شده‌اند. وظایف هیأت‌مدیره صندوق نیز به‌شرح زیر است: - انتصاب مدیر اجرایی صندو©۱۸۲©ق - نظارت بر هزینه‌کرد و برنامه کاری تهیه شده توسط دفتر امور اجرایی صندوق - تصویب پرداخت‌ها و دستمزدهای کارکنان دفتر امور اجرایی - تصمیم‌گیری در مورد پاداش‌ها مالی در زمینه پروژه‌های محیط‌زیست - تدوین دستورالعمل‌های لازم در خصوص نحوه کمک به طرح و پروژه‌های حفاظت از محیط‌زیست شکل (۵) ساختار تشکیلاتی اداره امور اجرایی صندوق فدرال حفاظت از محیط‌زیست روسیه را نشان می‌دهد. شکل ۵. ساختار تشکیلاتی اداره امور اجرایی صندوق فدرال حفاظت از محیط‌زیست روسیه عملیات اجرایی صندوق توسط اداره امور اجرایی صندوق و بر اساس ضوابط و مقررات مصوب هیأت‌مدیره انجام می‌شود. اداره امور اجرایی وظیفه دارد تا کلیه مستندات در مورد انتخاب پروژه‌ها برای تصمیم‌گیری در مورد پروژه‌ها را در اختیار هیأت‌مدیره قرار دهد. صندوق محیط‌زیست روسیه دارای ۸۹ صندوق منطقه‌ای و تعدادی صندوق محلی دارد. از بین صندوق‌های منطقه‌‌ای تعداد ۱۷ صندوق دارای ردیف بودجه در نظام بودجه‌ریزی روسیه دارند. ( درآمدهای صندوق منبع اصلی درآمدهای صندوق فدرال روسیه از عوارض و جرایم آلودگی‌هاست که توسط صندوق‌های منطقه‌‌ای جمع‌آوری می‌شود. از این مبلغ حدود ۱۰ درصد به حساب صندوق فدرال محیط‌زیست واریز می‌شود. مبانی اخذ عوارض بر اساس عوارضی است که برای تخلیه آلاینده‌های هوا، انتشار آلاینده‌های آب، عوارض دفع پسماندها و سایر عوارض بر فعالیت‌ها آلوده‌کننده اخذ می‌شود. این عوارض از شرکت‌ها و سازمان‌ها، مؤسسات تحقیق و توسعه، آزمایشگاه‌ها و سایر آلوده‌کنندگان و حتی وزارت کشور که مسؤول ناوگان حمل‌ونقل و پایانه‌های حمل‌ونقل بار و مسافر است نیز اخذ می‌شود. ضمناً به‌منظور ایجاد وحدت‌رویه برای جمع‌آوری عوارض توسط صندوق، وزارت محیط‌زیست وزارت دارایی تفاهم‌نامه مشترکی را با بانک مرکزی روسیه به امضاء رسانده‌اند تا بر مبنای آن نحوه پرداخت و جمع‌آوری عوارض آلودگی‌ها را ضابطه‌مند کنند. بر اساس این دستورالعمل‌ها، کلیه شرکت‌ها و سازمان‌ها و همچنین مؤسسات خارجی و بهره‌برداران منابع طبیعی که آلوده‌کننده تشخیص داده می‌شوند، باید عوارض آلودگی‌های خودشان را به صندوق بر اساس شماره حساب‌هایی که توسط صندوق اعلام می‌شود، پرداخت نمایند. درآمدهای حاصل از عوارض آلودگی‌ها به سه حساب واریز می‌شود. ۱۰ درصد از درآمد‌ها به بودجه فدرال منتقل می‌شود. ۳۰ درصد به صندوق‌های منطقه‌‌ای و ۶۰ درصد نیز به صندوق‌های محلی واریز می‌شود. ۱۰ درصد باقیمانده نیز به صندوق فدرال محیط‌زیست واریز می‌شود. ( راهبرد‌های هزینه کردن منابع مالی صندوق در سپتامبر سال ۱۹۹۳ هیأت‌مدیره صندوق، اولویت‌ها و برنامه‌های محیط‌زیستی که©۱۸۳© مورد حمایت صندوق قرار دارند را اعلام کرد. از آن تاریخ این اولویت‌ها و برنامه‌ها به‌صورت سالانه در گزارش محیط‌زیست اعلام می‌شود. بر این اساس اولویت‌های صندوق برای کمک به فعالیت‌ها محیط‌زیستی به‌شرح زیر اعلام شده است: - کمک به تولید تجهیزات و ماشین‌آلات تولیدکننده مواد سازگار با لایه ازن حمایت از اجرای تعهدات کنوانسیون حفاظت از لایه ازن - حمایت و پشتیبانی از مصرف منابع طبیعی دریاچه بایکال() - حمایت از طرح‌ها و پروژه‌های بهینه‌سازی مصرف آب و کمک به توسعه کیفیت منابع آب کشور - بهبود محیط‌زیست حوزه آبخیز رودخانه ولگا و ارتقای منابع و قابلیت‌های اقتصادی آن (احیاء زیست بوم‌های رودخانه ولگا) - بهبود کیفیت محیط‌زیست منطقه تولا() - حمایت از همکاری‌های بین‌المللی در زمینه حفاظت از محیط‌زیست اقیانوس منجمد‌شمالی - حمایت و احیاء تنوع زیستی گیاهی و جانوری و پشتیبانی از صندوق ژنتیک - توسعه نظام‌های پایش محیط‌زیستی در سطح کشور - همکاری و مشارکت با بنگاه‌های تولیدی برای توسعه فنآوری‌های پاک و غیرآلاینده - حمایت از تأسیسات تصفیه فاضلاب‌های شهری و صنعتی - همکاری با سازمان‌ها و نهادهای بین‌المللی برای حفاظت از محیط‌زیست مهمترین روش‌های کمک صندوق به طرح‌ها و پروژه‌های محیط‌زیستی توسط صندوق به‌صورت کمک‌های بلاعوض، وام‌های کم‌بهره، وام‌های بدون بهره و سرمایه‌گذاری در طرح‌ها و پروژه‌های محیط‌زیستی است. این کمک‌ها به‌صورت‌های مختلف در اختیار بنگاه‌ها؛ نهادها و سازمان‌های محیط‌زیست در سراسر کشور قرار می‌گیرد. با توجه به گستره جغرافیایی کشور روسیه، تعداد صندوق‌های منطقه‌‌ای و محلی در کشور بسیار زیاد می‌باشند که همه صندوق بر اساس اولویت‌ها و برنامه‌هایی که توسط صندوق ملی فدرال اعلام می‌شودف فعالیت می‌کنند. این صندوق‌ها با سایر نهادهای مالی از جمله اکوبانک ملی()، صندوق بین‌المللی آب اوراسیا() و صندوق کاهش آلودگی روسیه نیز همکاری می‌کنند. منابع مالی صندوق بر اساس بودجه سالانه صندوق و تصویب هیأت‌مدیره توزیع می‌شود. درخواست وام یا کمک‌ها به صندوق ارسال می‌شود. این درخواست‌ها بر اساس©۱۸۴© دستورالعمل‌هایی توسط کارشناسان خبره صندوق‌ها بررسی می‌شود. این دستورالعمل‌ها توسط صندوق تهیه شده و در روزنامه جهان سبز منتشر می‌شود. مراحل ارسال و بررسی درخواست‌ها نیز به‌صورت زیر انجام می‌شود: - تکمیل و ارسال فرم‌ها بر اساس دستورالعمل‌ها از سوی متقاضی و ارسال آن به صندوق - درخواست‌ها و پیشنهادها در اختیار دفتر امور اجرایی صندوق تثبت می‌شود. - بررسی‌های اولیه در مدت ۱۰ روز توسط کارشناسان دفتر امور اجرایی انجام می‌شود - درصورتی‌که پروژه پیشنهادی دارای ایرادات و اشکالاتی بود به متقاضیان منعکس می‌شود. درغیراین‌صورت کلیه مستندات در اختیار هیأت‌مدیره قرار داده می‌شود. - هیأت‌مدیره نیز بر اساس نوع پروژه و اولویت‌های صندوق نوع کمک‌ها را تعیین و تصویب می‌کند - مرحله آخر نیز اجرای پروژه توسط کارشناسان پایش و کنترل می‌شود پایش و کنترل بر اجرای پروژه توسط دفتر امور اجرایی پروژه، نهادها و سازمان‌های محیط‌زیست منطقه‌‌ای، واحد ممیزی صندوق و سایر نهادهای نظارتی که قانون مشخص کرده است، انجام می‌شود. ( ارزیابی، گزارش‌دهی و اطلاع‌رسانی عمومی فعالیت‌های صندوق: گزارش سالانه فعالیت‌ها صندوق فدرال و اولویت‌های هزینه‌ای آن توسط دفتر امور اجرایی صندوق تهیه و توسط هیأت‌مدیره صندوق تصویب می‌شود. پس از تصویب این گزارش، گزارش نهایی برای بررسی به دولت فدرال ارسال می‌شود. اطلاعات ارایه شده در این گزارش در روزنامه جهان سبز() و همچنین مجله اطلاعات اکولوژیکی() که در سطح گسترده‌‌ای توزیع می‌شود، منتشر می‌شود. کنترل مالی فعالیت‌ها صندوق نیز توسط کمیسیون ممیزی که کارکنان آن توسط گروه کارشناسان عالی صندوق انتخاب می‌شوند، انجام می‌گردد. علاوه بر این بانک اطلاعات جامع و کاملی نیز توسط صندوق در مورد نوع پروژه‌ها، میزان کمک‌ها، اثر بخشی فعالیت‌ها و سایر موارد لازم تهیه شده و در اختیار کاربران قرار داده می‌شود.