معرفی: اجرای واقعی «عدالت» علاوه بر قواعد ماهوی حقوقی، نیازمند قواعد شکلی است. در عرصه حقوق کیفری، برترین قواعد ماهوی بدون برخورداری از پشتیبانی قواعد شکلی، عقیم و نافرجام می‌ماند و راهی به سوی اصلاح جامعه و برقراری عدالت نمی‌گشاید. از همین روست که برخی اندیشمندان در مقایسه میان این دو دسته از قواعد، بر اهمیت آیین‌دادرسی کیفری و لزوم دقت در تصویب و همت بر اجرای آن بیشتر پافشاری کرده‌اند. به بیان دیگر، در مسیر مبارزه با بزهکاری، سرعت کشف جرم و اقدام دقیق و سریع در رسیدگی و مجازات مجرمان را به مراتب از شدت مجازات مهم‌تر و اساسی‌تر دانسته‌اند. از منظری دیگر، قواعد دادرسی کیفری ابزاری مهم در تضمین اموری مانند نظم، آزادی، شرافت، حیثیت و حیات افراد انسانی است. قواعدی که از یک سوی تأمین منافع متهم و از سوی دیگر حفظ مصالح اجتماع را مورد توجه قرار می‌دهد. مقررات نظام قضایی و آیین‌دادرسی کیفری در ایران، طی دهه‌های اخیر، چندین بار با تغییرات عمده و گسترده‌ای مواجه شده است. تغییرات مزبور، علاوه بر تغییر در سازماندهی نظام دادرسی کیفری، بعضاً خود موجب بروز سردرگمی در سیستم قضایی و وضعیت حقوقی شهروندان نیز شده است. تصویب قانون آیین‌دادرسی کیفری جدید در ۵۷۰ ماده و ۲۳۰ تبصره در تاریخ ۱۳۹۲/۱۲/۴ و سپس قانون آیین دادرسی جرایم نیروهای مسلح و دادرسی الکترونیکی در تاریخ ۱۳۹۳/۷/۸، توسط کمیسیون قضایی و حقوقی مجلس شورای اسلامی را باید آخرین تحول در این عرصه دانست. با تصویب قانون اخیرالذکر و الحاق آن به عنوان بخش‌های هشتم، تا دوازدهم قانون آیین‌دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲/۱۲/۴ تعداد مواد قانون آیین دادرسی کیفری به ۶۹۹ ماده رسید. قانون مذکور در تاریخ ۱۳۹۴/۳/۲۴ توسط قانونگذار مورد اصلاح قرار گرفته بر اساس ماده۳۸ قانون اصلاحی، اصلاحات اخیر نیز از تاریخ ۱۳۹۴/۴/۱ لازم‌الاجراست. لازم به ذکر است که این قانون در ابتدا به صورت آزمایشی و با مدت زمان اجرای سه سال تصویب شده بود؛ لیکن بر اساس ماده واحده قانون دائمی شدن قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۹/۳/۱۳۹۷، از تاریخ انقضای مدت اجرای آزمایشی، دایمی شده است. قانون جدید با وجود برخی از اشکالات و ایرادات، از تحولات و نوآوری‌های زیادی برخوردار است که از جمله می‌توان به موارد ذیل اشاره نمود: ۱- تلاش در جهت تقویت نقش و جایگاه وکیل مدافع در راستای تقویت دادرسی عادلانه و حذف محدودیت‌ها و موانع حق دفاع متهم، ۲- تقویت احترام به آزادی‌های مشروع و حفظ حقوق شهروندی در تمام مراحل دادرسی کیفری از سوی تمامی مقامات قضایی، ضابطان دادگستری و سایر اشخاصی که در فرآیند دادرسی مداخله دارند، ۳- ارایه تعریف از ضرر و زیان‌های معنوی و تصریح بر امکان مطالبه آن، ۴- تأکید بر تفهیم حقوق قانونی متهم از سوی مرجع قضایی و ضابطان دادگستری، ۵- تقسیم‌بندی دادگاه‌های کیفری به دادگاه کیفری یک، دادگاه کیفری دو، دادگاه انقلاب، دادگاه اطفال و نوجوانان و دادگاه‌های نظامی و تعیین صلاحیت آنها، ۶- پیش‌بینی تشکیل پلیس ویژه اطفال و نوجوانان، دادسرا و دادگاه ویژه اطفال و نوجوانان و دادگاه کیفری یک ویژه اطفال و نوجوانان، ۷- امکان مطالبه خسارت ایام بازداشت از دولت از سوی اشخاصی که در جریان تحقیقات مقدماتی و دادرسی بازداشت می‌شوند و از سوی مراجع قضایی، حکم برائت یا قرار منع تعقیب در مورد آنان صادر شود، ۸- پیش‌بینی تشکیل پرونده شخصیت برای برخی متهمان. همچنین با عنایت به رویکرد قانونگذار در توسل به نسخ صریح به جای نسخ‌های ضمنی، به موجب مواد ۵۷۰ و ۶۹۸ این قانون، قوانین متعددی صریحاً منسوخ اعلام گردیده است. مضافاً باید توجه داشت همان‌گونه که قانونگذار نیز در ماده ۵۷۰ تصریح کرده است این فهرست جنبه احصایی ندارد و شامل سایر قوانین مغایر نیز می‌گردد. از جمله مهمترین موارد نسخ ضمنی می‌توان به تبصره ماده ۲۳۷ قانون اشاره داشت که طی آن، موارد بازداشت موقت الزامی، موضوع قوانین خاص، به جز قوانین ناظر بر جرایم نیروهای‌مسلح از تاریخ لازمالاجراء شدن این قانون ملغی اعلام شده است. از دیگر تدابیر ارزشمند به‌عمل آمده، پیش‌بینی فرصتی زمانی برای تدارک مقدمات اجرایی قانون و نیز آگاهی و آموزش مخاطبان و مجریان است؛ در ابتدا برابر ماده ۵۶۹سابق، تاریخ اجرای این قانون به شش‌ماه پس از انتشار در روزنامه رسمی موکول گردید و مجدداً به موجب ماده ۶۹۹ از تاریخ ۱۳۹۴/۴/۱ لازم الاجرا شده است. معاونت تدو‌ین، تنقیح و انتشار قوانین و مقررات معاونت حقوقی ریاست جمهوری در راستای انجام وظایف خود در زمینه اطلاع‌رسانی و نشر قوانین و مقررات و نیز تهیه و انتشار مجموعه‌های موضوعی منقّح، متن قانون آیین دادرسی کیفری (مصوب ۱۳۹۲) را بلافاصله پس از ابلاغ و انتشار در چندین نوبت در قطع جیبی به چاپ رسانده که مورد توجه مخاطبان محترم قرار گرفته است. همچنین مجموعه حاضر که مشتمل بر زیرنویس‌های توضیحی و تنقیحی متعددی می‌باشد را نیز در ۴ نوبت به ترتیب در مرداد و آبان‌ماه سال۱۳۹۴ و نیز اردیبهشت‌ماه سال‌های۱۳۹۵ و ۱۳۹۶ تهیه و منتشر نموده است. در تهیه این مجموعه سعی شده است قوانین و مقرراتی که مستقیماً ناظر به احکام و مواد آیین‌دادرسی کیفری جدید می‌باشند شناسایی و در زیرنویس مربوط درج شوند. اینک با توجه به اتمام چاپ‌های پیشین مجموعه، چاپ پنجم (ویرایش سوم) آن که تا پایان دی‌ماه ۱۳۹۷ بروزرسانی شده است تقدیم مخاطبان ارجمند می‌شود. لازم به ذکر است که در این مجموعه علاوه بر آرای وحدت رویه دیوان‌عالی کشور که در حکم تفسیر قضایی قانون و لازم‌الاجرا می‌باشد، نظرات مشورتی اداره کل حقوق قوه‌قضاییه که در دوران اجرای این قانون صادر گردیده نیز جمع‌آوری و در زیرنویس مواد مرتبط درج شده است. معاونت تدوین، تنقیح و انتشار قوانین و مقررات همواره بر آن بوده که مجموعه‌های منتشره به‌گونه‌ای تهیه شود که ضمن منقّح بودن، قابلیت‌های برجسته و تسهیل‌کننده‌ای برای مخاطبان داشته باشد. مجموعه حاضر نیز ویژگی‌ها و قابلیت‌هایی به شرح زیر داراست تا مخاطبان محترم بتوانند از آن بیشترین استفاده لازم را ببرند. اول ـ قانون اصلاح قانون آیین‌دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۴/۳/۲۴ در متن قانون آیین‌دادرسی کیفری اعمال شده است. دوم - نظر به اهمیت و لزوم آگاهی مخاطبان از قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی مصوب ۱۳۹۳/۷/۱۵ مجلس شورای اسلامی که در تاریخ ۱۳۹۴/۳/۲۳ از سوی مجمع تشخیص مصلحت نظام، موافق با مصلحت نظام تشخیص داده شد و ارتباط آن با دادرسی کیفری، نسبت به درج این قانون در مجموعه حاضر اقدام شده است. سوم - چند فهرست‌ کاربردی برای دسترسی سریع و دقیق به مطالب موردنظر در مجموعه درج شده است. چهارم- برخی از قوانین و مقررات مرتبط با مجموعه، در زیرنویس‌ها درج و یا بدان ارجاع شده است، تا مخاطبان محترم از مراجعه مکرر به کتب و مجموعه‌های دیگر مستغنی شوند و دسترسی به مطالب مورد نظر تسهیل گردد. پنجم- جداول تطبیق مواد ق.آ.د.ک,۱۳۹۲ با مواد ق.آ.د.ک.۱۳۷۸ و تطبیق مواد ق.آ.د.ک.۱۳۷۸ با مواد ق.آ.د.ک.۱۳۹۲ و نیز جدول تطبیق مواد قانون دادرسی نیروهای مسلح ج.ا.ا. مصوب ۱۳۶۴/۲/۲۲با قانون آیین‌دادرسی جرایم نیروهای مسلح و دادرسی الکترونیک مصوب ۱۳۹۳/۷/۸ تهیه گردیده که تا حدودی از صعوبت اجرای قانون بالاخص برای دست‌اندرکاران امر قضا و نیز کسانی که سابقه کار و آشنایی قبلی با قانون پیشین و رویه‌های حقوقی و قضایی آن را دارند کاسته شود؛ هرچند این امر، خوانندگان را از مقایسه‌ها و بررسی‌های موردی بی‌نیاز نخواهد نمود. ششم- به منظور تسهیل و تسریع در دسترسی مخاطبان ارجمند به مواد مورد نظر که یک یا چند واژه آن را در ذهن دارند، واژه‌نامه تفصیلی مبتنی بر واژه‌های کلیدی و مهم قانون تهیه و در پایان مجموعه درج شده است. هفتم- برای اینکه و‌ظیفه رو‌شنگری در تهیه این مجموعه و مجموعه‌های دیگر تا حد توان به صورت کامل اجرا گردد، در مواردی که بیان نظر توضیحی و یا تنقیحی معاونت تدو‌ین، تنقیح و انتشار قوانین و مقررات ریاست جمهوری در خصوص قانون و یا مقرره خاصی ضرو‌رت داشته، نظر مذکور با درج نشان و علامت اختصاری معاونت در پاو‌رقی آمده است. امید است مسؤو‌لان، کارگزاران نظام، صاحب‌نظران و عموم مردم، ضمن بهره‌برداری شایسته از کتاب حاضر، با ارایه نظرات، راهنمایی‌ها و پیشنهادهای خویش، ما را در ارتقای کیفی مجموعه‌های بعدی راهنما و یاور باشند. لعیا جنیدی معاون حقوقی رییس‌جمهور شماره جلد: ۱ تعداد جلد: ۱ دوره چاپ: ۵ سال انتشار: ۱۳۹۷ ماه انتشار: ۱۱ تعداد صفحه: ۴۹۵ قیمت روی جلد: ۵۰۰۰۰۰ قیمت نسخه اینترنتی: ۱۰۰۰۰۰ تعداد چاپ: ۱۰۰۰ گواهینامه: سازمان ‌اسناد و ‌کتابخانه‌ ملی‌ جمهوری‌ اسلامی ایران عنوان قراردادی: ایران، قوانین و احکام Iran. Laws. etc عنوان و نام پدیدآور: مجموعه تنقیحی آیین دادرسی کیفری و مقررات مربوطه: مشتمل بر قانون آیین‌دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲/۱۲/۴‌، زیرنویس‌های توضیحی و تنقیحی و .../ معاونت حقوقی ریاست جمهوری، معاونت تدوین، تنقیح و انتشار قوانین و مقررات؛ تدوین و تنقیح: رضا خانی گیاشی؛ زیرنظر: مهدی مهدی‌زاده، سید رحمان سلامت مشخصات نشر: تهران: ریاست‌جمهوری، معاونت تدوین، تنقیح و انتشار قوانین و مقررات، اداره چاپ و انتشار، ۱۳۹۷. مشخصات ظاهری: ۴۹۵ ص. شابک: ۰-۴۲-۸۸۰۴-۶۰۰-۹۷۸ قیمت: ۵۰۰۰۰۰ ریال وضعیت فهرست‌نویسی: فیپا موضوع: آیین دادرسی جزایی- ایران موضوع: Criminal procedure- Iran موضوع: حقوق جزا- ایران موضوع: Criminal law- Iran شناسه افزوده: ایران. ریاست جمهوری. معاونت تدوین، تنقیح و انتشار قوانین و مقررات. اداره چاپ و انتشار شناسه افزوده: ایران. ریاست جمهوری. معاونت تدوین، تنقیح و انتشار قوانین و مقررات. رده‌بندی کنگره: ۴۶۰۴۱۳۹۷KMH رده‌بندی دیویی: ۵۵/۳۴۵ شماره کتابشناسی ملی: ۵۵۳۴۷۱۲                       اداره چاپ و انتشار معاو‌نت تدو‌ین، تنقیح و انتشار قوانین و مقررات نشانی: تهران‌ـ‌ خیابان و‌لی‌عصر (عج) ‌ـ قبل از چهارراه جمهوری اسلامی شماره ‌۱۱۵۸ کدپستی: ۱۳۱۶۷۶۷۴۵۱ پیامک: ۶۴۴۵۵۵۷۷۷۷ دو‌رنگار: ۶۶۴۹۲۷۰۷ ـ ۹۸۲۱ + تلفن: ۶۶۴۹۲۷۰۸ ـ ۹۸۲۱ پست الکترونیک: law@iripo.ir پایگاه اینترنتی: www.dotic.ir شماره پرونده: ۶۰۲-۱۱-۰-۵-۲ شابک: ۹۷۸-۶۰۰-۸۸۰۴-۴۲-۰ شماره کتابخانه: ۵۵۳۴۷۱۲ در فروشگاه اینترنتی: ۱ آدرس کتاب: