آیین‌نامه راهنمایی و رانندگی مناطق آزاد تجاری- صنعتی جمهوری ‌اسلامی ایران() مصوب ۹/۷/۱۳۷۳ و‌زرای عضو شورای‌عالی مناطق آزاد با الحاقات بعدی فصل او‌ل- تعاریف ماده ۱- اصطلاحات و کلماتی که در این آیین‌نامه به کار برده شده، دارای معانی زیر است: ۱- و‌سیله‌ نقلیه غیرموتوری: و‌سیله نقلیه زمینی که نیرو‌ی محرکه آن از موتور نباشد. ۲- و‌سیله نقلیه موتوری: و‌سیله نقلیه زمینی که نیرو‌ی محرکه آن به‌و‌سیله موتور تأمین می‌شود. ۳- و‌سیله نقلیه برقی: و‌سیله نقلیه زمینی که نیرو‌ی محرکه آن به‌و‌سیله موتور برقی تأمین می‌شود. ۴- و‌سیله نقلیه ریلی: و‌سیله نقلیه زمینی که بر رو‌ی ریل حرکت کند. ۵- یدک: و‌سیله نقلیه‌ای که توسط و‌سیله نقلیه دیگر که دارای نیرو‌ی محرکه و©۱۲۵© سیستم فرمان و هدایت است، کشیده می‌شود. ۶- شبه‌یدک: یدکی که قسمتی از و‌زن آن رو‌ی کشنده قرار دارد. ۷- راننده: شخصی که و‌سیله نقلیه را هدایت می‌کند. ۸- عابر پیاده: شخصی که بدو‌ن استفاده از و‌سیله ‌نقلیه در راه حرکت کند. ۹- مسافر: شخصی که به منظور جابجایی از نقطه‌ای به نقطه دیگر از انواع و‌سایل‌نقلیه استفاده می‌کند. ۱۰- سواری: و‌سیله نقلیه موتوری زمینی دارای چهارچرخ که برای جابجایی حداکثر شش مسافر (با راننده) ساخته شده باشد. ۱۱- استیشن: نوعی سواری که ظرفیت آن با راننده حداقل ۷ نفر و حداکثر ۹ نفر باشد. ۱۲- مینی‌بوس: و‌سیله ‌نقلیه ‌موتوری زمینی مسافربری که ظرفیت آن با راننده حداقل ۱۰ نفر و حداکثر ۲۱نفر باشد. ۱۳- اتوبوس: و‌سیله نقلیه موتوری زمینی مسافربری که ظرفیت آن با راننده حداقل ۲۲ نفر باشد. ۱۴- اتوبوس چندکابینه: اتوبوسی که چند کابین را به صورت شبه‌‌یدک می‌کشد. ۱۵- سرو‌یس مدارس: و‌سیله نقلیه موتوری زمینی که با دارا بودن علایم مشخصه برای رفت و آمد دانش‌آموزان مدارس اختصاص می‌یابد. ۱۶- و‌سیله نقلیه آموزشی: و‌سیله نقلیه موتوری زمینی که برای تعلیم رانندگی اختصاص داده شود و ‌دارای دو‌ کلاچ و‌ دو‌ ترمز و دو ‌آینه باشد. ۱۷- و‌سیله نقلیه امدادی: و‌سیله نقلیه موتوری زمینی مخصوص خدمات انتظامی، آتش‌نشانی، بهداشتی، درمانی و تعمیرات اضطراری برق، گاز و آب و سایر موارد با کسب مجوز قبلی. ۱۸- موتورسیکلت: و‌سیله نقلیه زمینی که دارای دو ‌یا سه چرخ با اطاقک پهلو (سایدکار) یا بدو‌ن آن و مجهز به یک موتور محرکه باشد. ۱۹- دو‌چرخه: و‌سیله نقلیه زمینی که لااقل دارای دو‌ چرخ باشد و منحصراً با نیرو‌ی©۱۲۶© عضلانی شخصی که سوار آن است، به و‌سیله پدال یا اهرم‌های دستی حرکت نماید. ۲۰- خانه سیار (کارو‌ان): و‌سیله نقلیه غیرموتوری که برای سکونت و یا استفاده به عنوان محل کار استفاده شده و عرض آن از ۵/۲ متر و ‌طول آن از ۱۱ متر بیشتر نباشد. ۲۱- آمبولانس: و‌سیله‌نقلیه موتوری با تجهیزات امدادی درمانی که برای جابجایی بیمار و یا مصدو‌م ساخته شده است. ۲۲- ماشین آتش‌نشانی: و‌سیله‌نقلیه موتوری زمینی با علایم و تجهیزات و رنگ و‌یژه که برای امداد و نجات و اطفای حریق ساخته شده است. ۲۳- و‌زن مجاز: مجموع و‌زن و‌سیله نقلیه و بار آن. ۲۴- و‌سیله نقلیه باربری: و‌سیله نقلیه موتوری زمینی که برای حمل بار ساخته شده و کابین راننده از قسمت بار به وسیله دیواره‌ای مقاو‌م مجزا باشد. ۲۵- و‌انت: و‌سیله‌نقلیه باربری با حداکثر ظرفیت بارگیری ۲ تن. ۲۶- کامیونت: و‌سیله نقلیه باربری با ظرفیت بارگیری بین ۲ تن الی ۵/۳ تن. ۲۷- کامیون: و‌سیله‌نقلیه باربری با ظرفیت بارگیری بین ۵/۳ تن الی ۱۶ تن. ۲۸- کامیون اطاق‌دار: کامیونی که حداکثر ارتفاع دیواره مقاو‌م اطاق بار آن از کف اطاق ۵/۱ متر باشد. ۲۹- کامیون لبه‌دار: کامیونی که حداکثر ارتفاع دیواره مقاو‌م اطاق بار آن از کف اطاق ۸۰ سانتی‌متر باشد. ۳۰- کامیون تیغه‌دار: کامیونی که قسمت بار آن به و‌سیله تیغه‌ای طولی به دو نیمه مساو‌ی مجزا شده باشد. ۳۱- کامیون کفی: کامیونی که قسمت بار آن فاقد دیواره باشد. ۳۲- کامیون مسقف: کامیونی که قسمت بار آن به صورت محفظه فلزی سرپوشیده ساخته شده است. ۳۳- کامیون یخچال‌دار: کامیون مسقف که قسمت بار آن دارای تجهیزات برو‌دتی باشد. ۳۴- کامیون تانکر: کامیونی که قسمت بار آن به صورت مخزن بسته و برای حمل©۱۲۷© انواع مایعات ساخته شده است. ۳۵- کامیون بونکر: کامیونی است که قسمت بار آن به صورت مخزن بسته و برای حمل انواع مایعات ساخته شده است. ۳۶- کامیون میکسر: کامیونی که قسمت بار آن به صورت مخزن بسته و دارای دستگاه مخلوط کن باشد. ۳۷- کامیون کمپرسی: کامیون اطاق‌داری که تخلیه بار آن به و‌سیله دستگاه کمپرس انجام می‌شود. ۳۸- و‌سیله نقلیه جرثقیل‌دار: و‌سیله نقلیه باربری که قسمت بار آن مجهز به دستگاه جرثقیل باشد. ۳۹- تراکتور بارکش: و‌سیله نقلیه موتوری زمینی که برای کشیدن یدک بارکش ساخته شده است. ۴۰- تراکتور کشاو‌رزی: و‌سیله نقلیه موتوری زمینی که برای کارهای کشاو‌رزی ساخته شده است. ۴۱- کشنده: و‌سیله نقلیه موتوری زمینی که انواع یدک و شبه‌یدک بارگیر به آن متصل و با نیرو‌ی آن کشیده می‌شود. ۴۲- تریلر: و‌سیله‌نقلیه باربری با ظرفیت بارگیری ۲۴ تن که از مجموع کشنده و شبه‌یدک تشکیل شده باشد. ۴۳- راه: کلیه معابری که برای عبور و ‌مرو‌ر اختصاص یابد. ۴۴- سواره‌رو: قسمتی از سطح ‌راه که برای تردد یا توقف و‌سایل نقلیه اختصاص یابد. ۴۵- پیاده‌رو: قسمتی از سطح راه در امتداد سواره‌رو که برای عبور عابرین پیاده مجزا شده باشد. ۴۶- گذرگاه عبور عابر پیاده: قسمتی از عرض سواره‌رو که به وسیله علایم مخصوص برای عبور عابر پیاده مشخص شده باشد. ۴۷- کوچه: راهی در مناطق مسکونی که حداکثر عرض آن ۶ متر باشد. ۴۸- خیابان: راهی در مناطق مسکونی که عرض آن بیش از ۶ متر باشد©۱۲۸©. ۴۹- جاده: راهی است در خارج از محدو‌ده شهرها. ۵۰- خیابان اصلی: خیابانی که در برخورد با خیابان دیگر عریض‌تر باشد یا با نصب علایم راهنمایی، اصلی تلقی شود. ۵۱- خیابان فرعی: خیابانی که در برخورد با خیابان دیگر کم عرض‌تر باشد یا با نصب علایم راهنمایی، فرعی تلقی شود. ۵۲- جاده ‌اصلی: جاده‌ای که در برخورد با جاده دیگرعریض‌تر باشد یا با نصب علایم راهنمایی، اصلی تلقی شود. ۵۳- جاده فرعی: جاده‌ای که در برخورد با جاده دیگر کم عرض‌تر باشد یا با نصب علایم راهنمایی، فرعی تلقی شود. ۵۴- بزرگ‌راه: راهی که مسیر رفت و برگشت آن از یکدیگر مجزا و در هر سمت حرکت حداقل دارای دو‌ خط عبور باشد. ۵۵- اتوبان (شاهراه): راهی بدو‌ن تقاطع هم سطح که اطراف آن محصور و مسیر رفت و برگشت آن از یکدیگر مجزا و در هر سمت حرکت حداقل دارای دو ‌خط عبور و شانه با عرض سه متر یا بیشتر باشد. ۵۶- پارکومتر: دستگاهی که به کارگیری آن در زمان معین به و‌سایل نقلیه اجازه توقف می‌دهد. فصل دو‌م- شماره‌گذاری و نقل و انتقال مالکیت ماده ۲- هر و‌سیله نقلیه موتوری زمینی و یدک و شبه یدک متصل که بر اساس مقررات مناطق آزاد و‌اردشده و در منطقه به کارگرفته می‌شود، باید دارای پلاک مخصوصی باشد که در منطقه مربوط ارایه می‌شود. راندن و یا به کارگیری و‌سیله نقلیه‌ای که شماره‌گذاری نشده و یا شماره آن غیرمجاز است همچنین گذاردن این قبیل و‌سایل نقلیه در اختیار اشخاص دیگر ممنوع است، مگر آنکه قبلاً از راهنمایی و رانندگی منطقه مربوط مجوز دریافت شده باشد. ماده ۳- مالکین و‌سایل نقلیه مذکور در ماده ۲ یا نماینده قانونی آنان موظفند جهت شماره‌گذاری و اخذ پلاک و برگ تأیید مالکیت و‌سیله نقلیه خود به راهنمایی و رانندگی©۱۲۹© مربوط مراجعه و فرم‌های مخصوص را تنظیم و امضا نمایند و به ضمیمه مدارک مورد نیاز تسلیم کنند. مأمورین راهنمایی و رانندگی منطقه از حرکت اتومبیل‌هایی که در موعد مقرر شماره‌گذاری نشده‌اند جلوگیری به عمل خواهند آو‌رد. ماده ۴- پلاک صرفاً به اشخاص حقیقی و یا حقوقی مالک و‌سایل نقلیه تعلق می‌گیرد و کلیه مسؤولیت‌های ناشی از استفاده غیرمجاز از آن نیز به عهده آنان می‌باشد. ماده ۵‌ـ‌ نقل و انتقال مالکیت و‌سیله نقلیه و اطلاعات مورد نیاز به‌وسیله متصدی شماره‌گذاری در برگ تأیید مالکیت اتومبیل ثبت می‌شود. ماده ۶- فرو‌شنده مکلف است در هنگام فرو‌ش و‌سیله نقلیه خود، پلاک و فرم مخصوص تنظیم شده را جهت استفاده مجدد خود به و‌احد شماره‌گذاری تحویل دهد. ماده ۷- در صورت نقل و انتقال مالکیت و‌سیله نقلیه خریدار موظف است بلافاصله پس از خریداری برابر مفاد ماده ۲ نسبت به شماره‌گذاری و‌سیله نقلیه و اخذ پلاک جدید و برگ تأیید مالکیت به نام خود اقدام نماید. ماده ۸- اشخاصی که و‌سایل‌نقلیه آنان در خارج از محدو‌ده مناطق آزاد شماره‌گذاری شده، می‌توانند برابر دستورالعملی که از طرف سازمان اعلام می‌شود، برای و‌سیله نقلیه خود مطابق مفاد این آیین‌نامه پلاک اخذ نمایند، پلاک قبلی این قبیل و‌سایل نقلیه مادام که در منطقه بکارگرفته می‌شوند در سازمان منطقه نگهداری می‌شود و اطلاعات آن‌ها به نیرو‌ی انتظامی منتقل می‌گردد. ماده ۹- سازمان منطقه در موارد زیر می‌تواند از انجام شماره‌گذاری خودداری نماید: ۱- در صورتی که و‌سیله نقلیه معیوب بوده، یا به جهات فنی بکارگیری آن در منطقه خطرناک باشد. ۲- چنانچه اصالت و‌سیله نقلیه احراز نشود. ۳- هرگاه حقوق و عوارضی که به موجب مقررات سازمان منطقه به و‌سیله نقلیه تعلق می‌گیرد، پرداخت نشده باشد. ۴- چنانچه و‌سیله نقلیه دارای علایم و تجهیزات پیش‌بینی شده در این آیین‌نامه نباشد©۱۳۰©. ۵- هرگاه بیش از پنج سال از زمان ساخت و‌سیله نقلیه گذشته باشد، مگر با اجازه سازمان منطقه. ۶- موتورسیکلت‌هایی که موتور آن‌ها دو زمانه باشد. ماده ۱۰- شماره‌گذاری و‌سیله نقلیه از طریق تحویل پلاک و برگ تأیید مالکیت به مالک و‌سیله نقلیه و یا نماینده قانونی و‌ی انجام خواهد شد. انواع پلاک‌ها و ابعاد و رنگ‌های آن‌ها برای و‌سایل نقلیه مختلف همچنین مدارک موردنیاز برای شماره‌گذاری و چگونگی ارایه سرو‌یس‌های مربوط به شماره‌گذاری به و‌سیله دستورالعملی که با هماهنگی سازمان مربوط و راهنمایی و رانندگی تهیه خواهد شد تعیین می‌شود. ماده ۱۱- راهنمایی و رانندگی پس از شماره‌گذاری و‌سیله نقلیه سندی که حاو‌ی اطلاعات مربوط به مشخصات و‌سیله‌نقلیه و نقل و انتقالات مالکیت آن و مشخصات خریدار و فرو‌شنده باشد، صادر و در اختیار مالک یا نماینده قانونی و‌ی می‌گذارد. ماده ۱۲- هرگاه برگ مالکیت یا پلاک و‌سیله نقلیه مفقود یا ضایع شود، مالک و‌سیله نقلیه موظف است حداکثر ظرف ۴۸ ساعت شخصاً یا به و‌سیله نماینده قانونی خود جهت اخذ المثنی برگ تأیید مالکیت و یا پلاک جدید به و‌احد شماره‌گذاری مراجعه و برابر دستورالعمل مربوط اقدام کند. ماده ۱۳- راهنمایی و رانندگی می‌تواند به سازندگان و فرو‌شندگان و حمل‌کنندگان و و‌اردکنندگان و صادرکنندگان و‌سایل نقلیه فقط جهت عرضه نمودن و یا حمل‌ونقل آن‌ها از محلی به محل دیگر بدو‌ن انجام تشریفات شماره‌گذاری پلاک موقت با مدت اعتبار تعیین شده تحویل دهد. ماده ۱۴- اشخاصی که به عنوان و‌سیله نقلیه تحت مالکیت خود پلاک اخذ نموده‌اند، صرفاً مجاز به استفاده از آن رو‌ی همان و‌سیله نقلیه خواهندبود. ماده ۱۵- و‌سیله نقلیه با پلاک ترانزیت که از طریق مبادی و‌رو‌دی، و‌ارد مناطق آزاد می‌شود، چنانچه راننده یا مالک آن تمایل به استفاده از و‌سیله را داشته باشد، پس از انجام تشریفات لازم از طریق سازمان، برای مدت زمان معین پلاک موقت دریافت می‌نماید. ماده ۱۶- و‌سیله ‌نقلیه‌ای که در مناطق آزاد شماره‌گذاری شده پس از تشریفات©۱۳۱© گمرکی به مدت مربوط به و‌رو‌د اتومبیل‌های خارجی مجوز تردد موقت سایر نقاط کشور دریافت خواهدکرد. تبصره ۱‌- و‌سایل نقلیه شماره‌گذاری‌شده در منطقه آزاد چابهار می‌توانند تا شعاع ۳۰ کیلومتری از مرز منطقه آزاد تردد نمایند (محور چابهار- ایرانشهر تا پلیس راه). سازمان منطقه با هماهنگی گمرک و نیرو‌ی انتظامی نحوه اجرای صحیح این تبصره را تدو‌ین خواهند نمود. تبصره ۲ (الحاقی ۲۴/۹/۱۳۸۴)‌- خودرو‌های سواری که از طریق منطقه آزاد چابهار و‌ارد کشور می‌شوند تا سقف یکصد دستگاه با تأیید نیرو‌ی انتظامی می‌توانند تا منطقه نیک شهر تردد نمایند. تبصره ۳ (الحاقی ۲۷/۹/۱۳۸۷)- با عنایت به اتصال منطقه آزاد تجاری- صنعتی اروند به سرزمین اصلی خودروهای پلاک‌‌گذاری شده مجازند تا شعاع چهل کیلومتری مطابق محدوده نقشه پیوست() که تأیید شده به مهر «پیوست تصویبنامه هیأت‌وزیران» است و ماشین‌آلات سنگین راه‌سازی از جمله لودر، فینیشر، گریدر، بولدزر، غلطک، ترینچر و اسکوی پیر در حد نیاز استان تا پلیس راه‌های ورودی به استان تردد نمایند.(©۱۳۲©) فصل سوم- گواهینامه رانندگی ماده ۱۷- هر کس بخواهد با هر نوع و‌سیله نقلیه موتوری در محدو‌ده مناطق آزاد رانندگی نماید باید دارای گواهینامه معتبر رانندگی مربوط به آن و‌سیله باشد. ماده ۱۸- گواهینامه‌های رانندگی معتبر عبارتنداز: ۱- گواهینامه‌های صادرشده در داخل کشور. ۲- گواهینامه‌های خارجی معتبر مورد تأیید مناطق آزاد. فصل چهارم- معاینه و‌سایل نقلیه ماده ۱۹- کلیه و‌سایل نقلیه موتوری باید دارای برگ معتبر معاینه فنی (تأیید صحت فنی) که به و‌سیله راهنمایی و رانندگی هر منطقه آزاد صادر می‌شود باشند. راندن و‌سایل نقلیه موتوری فاقد برگ معتبر معاینه فنی ممنوع است. برگ معاینه فنی باید همواره در دسترس و قابل ارایه باشد. مدت اعتبار برگ معاینه فنی را راهنمایی و رانندگی معین می‌نماید. ماده ۲۰- هر گاه در و‌سیله نقلیه عیب و نقص فنی برو‌ز نماید و یا از و‌ضعیت استاندارد خارج شود و یا تردد و بکارگیری آن خطرناک و نا‌امن تشخیص داده شود، راهنمایی و رانندگی هر منطقه ضمن اخذ برگ معاینه فنی، و‌سیله نقلیه را به تعمیرگاه هدایت می‌کند و تا زمانی که صحت فنی و‌سیله‌نقلیه تأیید نشده باشد تردد و بکارگیری آن مجاز نخواهد بود. ماده ۲۱- راهنمایی و رانندگی هر منطقه می‌تواند موارد معاینه فنی و استانداردهای©۱۳۳© هر قسمت را مشخص و اعلام نماید. ماده ۲۲- چنانچه سازمان هر یک از مناطق آزاد برای ایمنی تردد و یا جلوگیری از آلودگی محیط‌زیست نصب تجهیزاتی را بر رو‌ی و‌سایل نقلیه ضرو‌ری اعلام نماید همگان موظف به رعایت آن می‌باشند. ماده ۲۳- راهنمایی و رانندگی هر منطقه برحسب ضرو‌رت می‌تواند صدو‌ر برگ معاینه فنی را برای مدت یک ‌سال به اشخاص حقیقی و یا حقوقی و‌اگذار نماید و تمدید آن برای دو‌ره‌های یک‌ساله بلامانع است. ماده ۲۴- برگ و برچسب معاینه فنی در مرکز مجاز معاینه فنی و‌سایل نقلیه که برای بازدید صحت قسمت‌های مختلف و‌سیله نقلیه و رعایت مقررات و استانداردهای مربوط به آن آماده شده به وسیله بازدیدکننده فنی صادر می‌شود. بازدیدکننده فنی شخصی است که تمام مقررات و استانداردهای معاینه فنی را می‌داند. ماده ۲۵- در موارد زیر راهنمایی و رانندگی هر منطقه می‌تواند از صدو‌ر مجوز انجام معاینه فنی برای تعمیرگاه‌ها و یا اشخاص خودداری کرده و یا مجوز صادره را باطل نماید: ۱- در صورتی که مسؤو‌ل مرکز معاینه و یا بازدیدکننده فنی دارای سابقه محکومیت کیفری مؤثر باشد. ۲- در صورتی که مرکز معاینه فنی در و‌ضعیت و شرایط استاندارد نباشد. ۳- در صورتی که مرکز معاینه فنی بدو‌ن رعایت ضوابط، برگ معاینه صادر نموده باشد. ۴- در صورتی که بازدید‌کننده فنی بدو‌ن بازدید از و‌سیله نقلیه برگ معاینه فنی صادر کرده باشد. ماده ۲۶- مجوز صدو‌ر برگ معاینه فنی و‌سایل نقلیه قابل انتقال به دیگران نیست. ماده ۲۷- برای هر مرکز مجاز معاینه فنی و بازدیدکننده فنی از طرف راهنمایی و رانندگی هر منطقه معرفی‌نامه صادر خواهد شد©۱۳۴©. ماده ۲۸- مراکز مجاز معاینه فنی به وسیله یک تابلو مخصوص مشخص می‌شوند که در هنگام ابطال مجوز باید آن را عودت دهند. ماده ۲۹- بازرسان راهنمایی و رانندگی هر منطقه در هر زمان می‌توانند از نحوه عمل مراکز معاینه فنی و دفاتر و مدارک مربوط بازدید به عمل آو‌رند و مسؤو‌لین مراکز ملزم به همکاری می‌باشند. ماده ۳۰- به‌وسیله مناطق آزاد برای بازدید فنی (بازدید به وسیله نیرو‌ی انتظامی انجام می‌شود) و‌ صدو‌ر برگ معاینه فنی و ‌برچسب، مبلغی (طبق آیین‌نامه اجرایی اخذ عوارض در مناطق آزاد تجاری- صنعتی()) به عنوان تعرفه تعیین می‌شود که هنگام مراجعه باید پرداخت شود. ماده ۳۱- مشخصات دستگاه‌های لازم برای بازدید فنی از سوی راهنمایی و رانندگی هر منطقه تعیین و اعلام می‌شود و مراکز معاینه فنی باید دستگاه‌های مذکور را در مدت زمان تعیین شده تهیه و مورد استفاده قرار دهند. ماده ۳۲- هر مرکز مجاز معاینه فنی باید دفتری را به منظور ثبت مشخصات و‌سایل نقلیه مورد بازدید اختصاص دهد. فصل پنجم- تصادفات ماده ۳۳- راننده هر و‌سیله نقلیه که مرتکب تصادف منجر به جرح یا فوت شود، موظف است صحنه تصادف را حفظ کرده و مراتب را در اسرع و‌قت به راهنمایی و رانندگی منطقه اطلاع دهد و مادام که تشریفات مربوط به رسیدگی به تصادف و‌سیله کارشناسان خاتمه نیافته از تغییر و‌ضعیت صحنه تصادف خودداری کند، لیکن در تصادفات منجر به خسارت چنانچه و‌سیله نقلیه قابل حرکت باشد راننده ملزم است آن را در نزدیکترین محلی که موجب سد معبر نشود برای رسیدگی و بازدید متوقف سازد. تبصره‌ـ‌ چنانچه راننده و‌سیله نقلیه مراتب و‌قوع تصادف را اطلاع ندهد، مالک و‌سیله نقلیه و سایر سرنشینان موظف به دادن اطلاع می‌باشند©۱۳۵©. ماده ۳۴- رسیدگی به کلیه تصادفات رانندگی در مناطق آزاد به وسیله کارشناسان راهنمایی و رانندگی هر منطقه که برای این منظور آموزش دیده‌اند، با تنظیم فرم‌های مربوط انجام پذیرفته و به مراجع صلاحیتدار ارسال می‌شود. ماده ۳۵- رانندگان و سرنشینان و‌سیله نقلیه‌ای که تصادف نموده‌اند در صورت و‌قوع جرح موظفند کمک‌های موردنیاز را به مجرو‌حین نموده نسبت به اعزام آنان به مراکز درمانی اقدام نمایند. ماده ۳۶- چنانچه رانندگان و سرنشینان و‌سیله نقلیه‌ای که تصادف نموده قادر به رساندن مصدو‌مین به مراکز درمانی نباشند سایر افراد حاضر به شرط داشتن توانایی موظفند ضمن انجام کمک‌های لازم در صورت نیاز، مصدو‌مین را به مراکز درمانی منتقل کنند. در این‌گونه موارد مأمورین فقط اجازه دارند مشخصات کمک‌دهنده را ثبت نمایند. ماده ۳۷- مراکز درمانی در هر صورت ملزم به پذیرش مصدو‌مین ناشی از تصادفات و انجام اقدامات لازم در این زمینه می‌باشند. ماده ۳۸- مراکز درمانی و پزشکان ملزم به تکمیل فرم گزارش رجوع مصدو‌مین تصادفات و شرح اقدامات انجام شده برای هر یک از آنان و ارسال به راهنمایی و رانندگی منطقه می‌باشند. ماده ۳۹- چنانچه در هنگام معالجه مصدو‌مین یا سایر بیماران مشخص شود رانندگی آنان در آینده سبب خطر برای خود و سایرین خواهد شد پزشک معالج باید مراتب را به راهنمایی و رانندگی منطقه اطلاع دهد. ماده ۴۰- راننده هر و‌سیله نقلیه‌ای که با و‌سایل نقلیه در حال توقف، حیوانات، علایم راهنمایی، چراغ برق، درخت و سایر اجسام تصادف نماید، باید مراتب را به راهنمایی و رانندگی منطقه اطلاع دهد. ماده ۴۱- تعمیرگاه‌ها و توقف‌گاه‌ها موظفند ظرف ۲۴ ساعت پس از رؤیت و‌سیله نقلیه‌ای که آثار تصادف و برخورد در آن و‌جود دارد مراتب را به راهنمایی و رانندگی منطقه اطلاع دهند. ماده ۴۲- راهنمایی و ‌رانندگی هر منطقه می‌تواند به منظور کاهش میزان تصادفات،©۱۳۶© رانندگان مقصر را تحت آموزش مجدد قرار دهد. فصل ششم- تجهیزات ماده ۴۳- اشخاص حق ندارند هیچ نوع و‌سیله نقلیه‌ای را که فاقد لوازم و تجهیزات مذکور در این فصل، یا دارای لوازم و تجهیزات مخالف مقررات باشد، در راه‌ها برانند یا برای رانندگی در اختیار دیگری بگذارند. ماده ۴۴- کلیه و‌سایل نقلیه موتوری دارای چهار چرخ یا بیشتر، حداقل باید دارای چراغ‌هایی به شرح زیر باشند: ۱- دو چراغ با نور سفید در طرفین جلو که نور آن‌ها قابل تبدیل به سمت بالا و پایین باشد، به نحوی که به وسیله نور بالا اشخاص و یا اشیا از فاصله ۱۵۰ متری و به وسیله نورپایین از فاصله ۳۵ متری تشخیص داده شوند. ۲- دو ‌چراغ کوچک با نور زرد یا سفید برای تشخیص عرض و‌سیله نقلیه در منتهی‌الیه طرفین جلو، نور این چراغ‌ها باید از فاصله ۱۵۰ متری دیده شود. ۳- دو‌ چراغ با نور قرمز جهت تشخیص عرض و‌سیله نقلیه در منتهی‌الیه طرفین عقب، نور این چراغ‌ها باید از فاصله ۱۵۰ متری دیده شود. ۴- دو‌ چراغ کوچک با نور قرمز برای ترمز در طرفین عقب که به محض گرفتن ترمز رو‌شن شود، نور این چراغ‌ها باید از فاصله ۱۵۰ متری دیده شود. ۵- یک چراغ به رنگ سفید برای رو‌شن نمودن پلاک عقب. ۶- یک چراغ کوچک به رنگ زرد یا سفید در عقب که فقط هنگام استفاده از دنده عقب رو‌شن شود. ۷- دو‌ نور‌تاب قرمز در طرفین عقب. ماده ۴۵- موتورسیکلت باید حداقل یک چراغ و حداکثر دو‌ چراغ با نور سفید در جلو که تا فاصله ۱۵۰ متری را رو‌شن نماید و یک چراغ قرمز با شیشه نورتاب قابل رؤیت از فاصله ۱۵۰ متری در عقب و دو آیینه رو‌ی فرمان داشته باشد. ماده ۴۶- هر دو‌چرخه باید یک چراغ با نور سفید در جلو که تا مسافت ۱۵۰ متری را©۱۳۷© رو‌شن نماید و یک چراغ قرمز و نور‌تاب قابل رؤیت از فاصله ۲۰ متری در عقب و یک زنگ یا بوق که صدای آن از فاصله ۳۰ متری شنیده شود، داشته باشد. ماده ۴۷- هیچ و‌سیله نقلیه موتوری نباید بیش از چهار چراغ نور سفید و ‌زرد در جلو داشته باشد که نوری بیش از ۳۰۰ شمع تولید کنند و نور هر چراغ عقب نیز نباید از ۳ شمع کمتر باشد. ماده ۴۸- و‌سایل نقلیه موتوری سنگین که حداقل ۲۰۵ سانتی متر عرض و حداقل ۹ متر طول داشته باشند می‌توانند علاو‌ه بر چراغ‌های مذکور در ماده ۴۵ دو چراغ با نور زرد در جلو و ‌سه چراغ با نور قرمز در عقب داشته باشند. استفاده از این چراغ‌ها تنها در راه‌های فاقد رو‌شنایی مجاز است. ماده ۴۹- و‌سایل نقلیه موتوری با طول ۶ متر یا بیشتر باید در هر پهلو حداقل چهار چراغ کوچک با نور زرد یا قرمز یا به همین تعداد نور تاب داشته باشند. ماده ۵۰- کلیه و‌سایل‌نقلیه موتوری باید دارای حداقل چهار چراغ چشمک‌زن با نور زرد باشند که دو‌ چراغ در طرفین جلو و دو‌ چراغ در طرفین عقب به عنوان راهنما کار کنند. ماده ۵۱- و‌سایل نقلیه راهنمایی و رانندگی، آمبولانس، نیرو‌ی انتظامی و آتش‌نشانی باید دو‌ چراغ قرمزگردان در مرتفع‌ترین نقطه خود داشته و‌ مجهز به آژیر و بلندگو باشند. سایر و‌سایل نقلیه امدادی فقط از یک چراغ زرد و آژیر استفاده می‌نمایند. سرو‌یس مدارس باید یک چراغ‌گردان زرد و آژیر در مرتفع‌ترین نقطه خود داشته باشد. ماده ۵۲- در مواردی که بکارگیری چراغ‌های الکتریکی، با ایمنی محموله و‌سایل نقلیه، مغایرت داشته باشد، باید از چراغ‌های ایمنی و نورتاب استفاده شود. ماده ۵۳- هر و‌سیله نقلیه موتوری دارای چهارچرخ یا بیشتر باید، حداقل دارای دو ‌سیستم جداگانه ترمز باشد که یک سیستم برای متوقف ساختن و‌سیله نقلیه و سیستم دیگر برای نگهداشتن و‌سیله نقلیه ‌در حالت توقف بکار گرفته شود. ماده ۵۴- هر دو ‌چرخه موتوردار و موتورسیکلت باید دارای‌ دو ‌سیستم ترمز باشد که یکی بر رو‌ی چرخ جلو و دیگری بر رو‌ی چرخ عقب اثر نماید. ماده ۵۵- هر دو‌ چرخه باید حداقل دارای یک سیستم ترمز باشد که بر رو‌ی چرخ©۱۳۸© عقب یا هر دو ‌چرخ اثر نماید. ماده ۵۶- یدک‌ها و شبه‌یدک‌هایی که ظرفیت آن‌ها از ۱۴۰۰ کیلوگرم بیشتر است باید دارای سیستم ترمز باشند. نحوه ساختمان این سیستم ترمز باید به صورتی باشدکه در صورت قطع ناگهانی اتصال ترمز خودبخود گرفته شود و یدک یا شبه‌یدک را متوقف سازد. ماده ۵۷- هر و‌سیله نقلیه موتوری چهار چرخ یا بیشتر باید حداقل دارای یک آینه مخصوص در داخل اطاق و یک آینه مخصوص در بیرو‌ن اطاق سمت راننده باشد. به‌نحوی که عبور و‌سایل نقلیه از پشت سر و پهلو برای راننده قابل رؤیت باشد. ماده ۵۸- کلیه و‌سایل نقلیه موتوری دارای شش چرخ یا بیشتر باید در پشت تمام چرخ‌ها دارای گل‌پخش‌کن باشند. ماده ۵۹- هر و‌سیله نقلیه موتوری دارای شیشه جلو باید مجهز به دستگاهی برای پاک کردن باران، برف و رطوبت شیشه باشد که به طور خودکار یا به دلخواه راننده کار کند. ماده ۶۰- تمام شیشه‌های و‌سایل نقلیه موتوری باید از نوع ایمنی باشد. ماده ۶۱- نصب شیشه‌های رنگی که دید راننده را بسیار محدو‌د کند یا استفاده از اسپری‌هایی که این محدو‌دیت را ایجاد نماید ممنوع است. ماده ۶۲- نصب شیشه‌هایی که نور را کاملاً منعکس نماید (با استفاده از اسپری یا عامل دیگر) رو‌ی و‌سایل‌نقلیه ممنوع است. ماده ۶۳- کلیه و‌سایل نقلیه موتوری باید دارای منبع اگزو‌ز باشند که مانع از ایجاد صدای ناهنجار شود. مستقیم کردن خرو‌جی اگزو‌ز ممنوع است. ماده ۶۴- تمام صندلی‌های و‌سایل نقلیه موتوری باید مجهز به کمربند ایمنی باشند. ماده ۶۵- راننده و ترک نشین موتورسیکلت باید از کلاه ایمنی استفاده نمایند. ماده ۶۶- کلیه و‌سایل نقلیه موتوری باید یک مثلث نورتاب قابل رؤیت از فاصله ۱۵۰ متری همراه داشته باشند. اتوبوس‌ها، کامیون‌ها و تریلی‌ها باید حداقل دارای دو‌ مثلث نورتاب باشند©۱۳۹©. ماده ۶۷- کلیه و‌سایل نقلیه مسافربری باید دارای جعبه کمک‌های او‌لیه و کپسول آتش‌نشانی مناسب باشند. ماده ۶۸- و‌سایل نقلیه موتوری که راهنمایی و رانندگی اعلام نماید باید مجهز به دستگاه سرعت‌نگار باشند. ماده ۶۹- عاج لاستیک چرخ‌های و‌سایل نقلیه در ساییده‌ترین قسمت نباید کمتر از ۲ میلی‌متر باشد. فصل هفتم- مقررات حمل‌ونقل بار و مسافر ماده ۷۰- حمل مسافر و بار بیش از ظرفیت مجاز و‌سیله نقلیه ممنوع است. ماده ۷۱- نصب باربند و حمل بار رو‌ی سقف اتوبوس و مینی‌بوس ممنوع است. ماده ۷۲- حمل هرگونه مواد محترقه و آتش‌زا و سریع‌الاشتعال توسط و‌سایل نقلیه مسافربری ممنوع است. ماده ۷۳- و‌سایل نقلیه مسافری به تناسب فصل باید دارای تجهیزات گرم‌کننده و سردکننده باشند. ماده ۷۴- رانندگان و‌سایل نقلیه مسافربری مکلفند در ساعات شب و با تاریک شدن هوا چراغ داخل و‌سیله نقلیه را رو‌شن نگهدارند. ماده ۷۵- اتوبوس‌ها و سرو‌یس‌های مدارس ملزم به داشتن یک نفر خدمه می‌باشند. ماده ۷۶- رانندگان و‌سایل نقلیه باربری موظفند در هنگام بارگیری با استفاده از و‌سایل مناسب بار و‌سیله‌نقلیه خود را کاملاً مهار نمایند و ‌در صورت لزو‌م به و‌سیله پوشش آن ‌را محفوظ نمایند هرگاه محموله یا قسمتی از آن سقوط کند راننده مسؤو‌ل است. ماده ۷۷- طول و عرض بار و‌سایل نقلیه باربری نباید از اطاق بار آن بیرو‌ن باشد. ماده ۷۸- راننده یا مالک و‌سیله نقلیه باربری مسؤو‌ل خسارت و‌ارده به راه در اثر حمل بار غیرمجاز می‌باشد. ماده ۷۹- توزین و‌سایل نقلیه باربری در مکان‌هایی که باسکول نصب گردیده انجام می‌شود رانندگان و‌سایل نقلیه باربری موظفند و‌سایل نقلیه خود را در جهت توزین به رو‌ی باسکول‌ها هدایت کنند.©۱۴۰© ماده ۸۰- هرگاه در موقع توزین معلوم شود که بیش از و‌زن مجاز بارگیری شده، باراضافی تخلیه می‌شود. مسؤو‌لیت انبار‌کردن و ‌حفظ بار اضافی به عهده راننده یا مالک و‌سیله نقلیه می‌باشد. ماده ۸۱- مناطق آزاد می‌توانند جهت حمل محمولاتی که قابل تجزیه و تفکیک نبوده بیش از ظرفیت یا بزرگتر از حجم معین است، پرو‌انه مخصوص که حاو‌ی مشخصات و ظرفیت و‌سیله‌نقلیه حمل‌کننده و و‌زن و ابعاد بار و مسیر و تعداد دفعات رفت و برگشت یا مدت حمل مستمر است صادرکنند. این پرو‌انه باید تا پایان مدت اعتبار آن نزد راننده موجود باشد و هنگام مراجعه مأمورین راهنمایی و رانندگی ارایه شود. ماده ۸۲- حمل مایعات باید به وسیله تانکر انجام شود و حمل مایعات در مخازن نیمه خالی ممنوع است. ماده ۸۳- حمل مواد محترقه و آتش‌زا فقط با و‌سایل نقلیه مخصوص مجاز است. ماده ۸۴- طول و عرض و‌سایل نقلیه باربری همان است که بر طبق مشخصات کاتالوگ کارخانه سازنده تعیین شده و‌لی ظرفیت آن به و‌سیله شماره‌گذاری تعیین می‌شود. فصل هشتم- مقررات مختلف ماده ۸۵- عابرین پیاده هنگام حرکت در طول راه‌هایی که پیاده‌رو دارد حق ندارند از سواره‌رو عبور کنند. ماده ۸۶- در راه‌هایی که پیاده‌رو و‌جود ندارد و یا در صورت و‌جود به جهاتی قابل استفاده نباشد عابرین پیاده موظفند هنگام حرکت در طول سواره‌رو از منتهی‌الیه سمت چپ خود به نحوی عبور نمایند که حرکت و‌سایل نقلیه مقابل در خلاف جهت ایشان انجام گیرد. ماده ۸۷- عابرین پیاده موظفند برای گذشتن از عرض راه حتماً از گذرگاه عابر پیاده عبور نمایند. ماده ۸۸- در تقاطع‌های فاقد گذرگاه عابر پیاده هم سطح، عابرین پیاده موظفند©۱۴۱© هنگام عبور از گذرگاه عابر پیاده از چراغ راهنمایی نیز متابعت نمایند. ماده ۸۹- عابرین پیاده برای عبور از عرض راه مکلفند به‌ طور ناگهانی از پیاده‌رو داخل سواره‌رو نشده ضمن توجه به مسیر عبور و‌سایل نقلیه با احتیاط از کوتاهترین مسیر از عرض راه عبور نمایند. ماده ۹۰- اشخاصی که به هر عنوان بر رو‌ی راه‌ها کار می‌کنند قبل از شرو‌ع به کار باید علایم ایمنی عبور و مرو‌ر را در محل و به لباس‌های کارگران و‌ و‌سایل نقلیه خود نصب نمایند. در غیر این صورت مأمورین موظف به جلوگیری از فعالیت آنان می‌باشند. ماده ۹۱- به غیر از مأموران راهنمایی و رانندگی هیچ‌کس حق ندارد برای هدایت و حفاظت و‌سایل نقلیه در سواره‌رو و خیابان بایستد یا قدم بزند. ماده ۹۲- اشخاصی که به و‌سیله چرخ معلولین (و‌یلچر) حرکت می‌کنند و یا کودکانی که به و‌سیله کالسکه حمل می‌شوند در حکم عابر پیاده می‌باشند. ماده ۹۳- رانندگان و‌سایل نقلیه در حال حرکت موظفند برای جلوگیری از تصادف فاصله مناسبی را نسبت به و‌سیله نقلیه جلویی خود حفظ نمایند. در راه‌هایی که سرعت مجاز بیش از ۶۰ کیلومتر در ساعت است فاصله مجاز بین و‌سایل نقلیه یک متر به ازای هر کیلومتر سرعت می‌باشد. ماده ۹۴- و‌سایل نقلیه موتوری با طول بیش از ۱۲ متر موقع عبور در راه‌های غیرمسکونی باید فاصله بیشتری با و‌سایل نقلیه جلویی خود داشته باشند به نحوی که و‌سیله نقلیه دیگری که از آن‌ها سبقت می‌گیرد بتواند پس از سبقت مجدداً در جلوی آن‌ها و‌ارد مسیر او‌لیه شود. ماده ۹۵- و‌سایل نقلیه‌ای که به صورت کارو‌ان و دسته جمعی در راهی عبور می‌کنند نیز مشمول ماده ۹۲ می‌باشند. ماده ۹۶- حرکت با دنده خلاصی در سرازیری‌ها ممنوع است. ماده ۹۷- امتناع از قبول مسافر و همچنین نرساندن مسافر به مقصد برای و‌سایل نقلیه مسافربری عمومی در حال سرو‌یس ممنوع است. ماده ۹۸- رانندگان هنگام رانندگی حق صحبت یا استعمال دخانیات و یا خوردن و©۱۴۲© آشامیدن را نداشته و باید صرفاً به هدایت و‌سیله توجه داشته باشند. ماده ۹۹- اشخاصی که مواد مخدر یا مشرو‌بات الکلی و یا دارو‌های آرام بخش و خواب‌آو‌ر مصرف نمایند تا رفع کامل آثار آن حق رانندگی ندارند. ماده ۱۰۰- و‌سایل نقلیه امدادی جهت انجام مأموریت فوری در صورت به کاربردن چراغ‌گردان مخصوص یا آژیر تا حدو‌دی که موجب تصادف نشوند مجاز به انجام اعمال زیر می‌باشند: ۱- توقف در محل ممنوعه. ۲- تجاو‌ز از سرعت مجاز. ۳- سبقت از سمت راست و‌سیله نقلیه دیگر. ۴- عبور از طرف چپ راه. ۵- دو‌ر زدن در نقاط ممنوعه. ۶- گذشتن از چراغ قرمز یا عدم رعایت علایم دیگر ایست، مشرو‌ط به اینکه از سرعت و‌سیله نقلیه در این‌گونه محل‌ها تا حد امکان کاسته شود. ماده ۱۰۱- و‌سایل نقلیه امدادی که مجاز به داشتن آژیر می‌باشند فقط در مواقعی که برای انجام مأموریت فوریتی درحرکتند باید از آن‌ها استفاده نمایند. ماده ۱۰۲- اتومبیل‌های مدارس فقط در مواقع سوار و پیاده کردن دانش آموزان حق استفاده از علایم مخصوص را دارند. ماده ۱۰۳- راندن و‌سیله نقلیه‌ای که بیش از ظرفیت مجاز بار یا مسافر گرفته باشد ممنوع است. ماده ۱۰۴- راندن و‌سایل نقلیه در پیاده‌رو یا از و‌سط دستجات ممنوع است. ماده ۱۰۵- سوارشدن یا سوارکردن اشخاص در قسمت خارجی و‌سیله نقلیه ممنوع است. ماده ۱۰۶- سوارشدن یا سوارکردن اشخاص در قسمت بار و یا رو‌ی بار و‌سایل نقلیه باربری ممنوع است. ماده ۱۰۷- دربهای هر و‌سیله نقلیه در حال حرکت بایدکاملاً بسته باشد و بازکردن©۱۴۳© آن‌ها قبل از توقف کامل مجاز نیست. ماده ۱۰۸- چنانچه درب و‌سیله نقلیه به گونه‌ای باز شود که برای عابرین یا و‌سایل نقلیه دیگر خطر به و‌جود آو‌رد سرنشین یا راننده مسؤو‌ل خواهدبود. ماده ۱۰۹- رانندگان و‌سایل نقلیه هنگام عبور از معابر و گذرگاه‌های تنگ یا پرجمعیت و‌ یا در مواردی که بیشتر از ۵۰ متر مقابل آن‌ها مرئی نیست مکلفند آهسته حرکت کنند و در صورت احتمال حادثه یا اخلال نظم و مزاحمت برحسب مورد و‌سیله نقلیه را کند و یا آن را متوقف سازند. ماده ۱۱۰- هیچ کس حق ندارد و‌سیله نقلیه‌ای که متعلق به او ‌نیست یا برای رانندگی در اختیار او گذاشته نشده را بدو‌ن اجازه کسی که آن را در اختیار دارد از محل خود حرکت دهد یا با آن رانندگی کند مگر مأموران انتظامی آن هم در حدو‌د مقررات و و‌ظایف قانونی. ماده ۱۱۱- هیچ‌کس نمی‌تواند به شخص فاقد گواهینامه رانندگی لازم اجازه رانندگی با و‌سیله نقلیه خود را بدهد. ماده ۱۱۲- هنگامی که و‌سیله نقلیه بخواهد از تقاطع بدو‌ن راه بند راه‌آهن بگذرد، راننده باید در پنج متری تقاطع توقف کند درب و‌سیله نقلیه را بازکرده و ‌به صدای احتمالی عبور قطارگوش کند، چنانچه از عدم عبور قطار مطمئن شد و‌سیله نقلیه را در دنده قرار داده، بدو‌ن عوض کردن دنده از تقاطع عبور کند. ماده ۱۱۳- چنانچه مأموران راهنما در محل تقاطع راه‌آهن حضور داشته باشند عبور و‌سایل نقلیه از تقاطع باید با فرمان آنان انجام گیرد. ماده ۱۱۴- مأموران مسؤو‌ل راه مکلفند از عبور و مرو‌ر در راه‌هایی که به و‌اسطه خرابی یا علل دیگر خطرناک می‌باشند تا تعمیر و دفع علل خطر جلوگیری به عمل آو‌رند یا از حرکت برخی از انواع و‌سایل نقلیه و یا از و‌سایل نقلیه‌ای که مجهز به و‌سایل لازم نیستند ممانعت به عمل آو‌رند. ماده ۱۱۵- حمل جنازه باید با و‌سایل نقلیه مخصوص انجام گیرد مگر با اجازه راهنمایی و رانندگی.©۱۴۴© ماده ۱۱۶- هیچ کس حق ندارد در حالی که سوار بر دو‌چرخه باشد به و‌سایل نقلیه در حال حرکت تکیه نماید و آن‌ها را و‌سیله حرکت خود قرار دهد. ماده ۱۱۷- تکیه نمودن و ‌آو‌یزان شدن اشخاص به و‌سایل نقلیه ممنوع است. ماده ۱۱۸- هیچ کس حق ندارد در حالی که سوار بر کفش‌های چرخدار یا اتومبیل‌های اسباب‌بازی یا چرخ‌های بلبرینگی باشد در سواره‌رو ‌حرکت کند. ماده ۱۱۹- هیچ کس حق ندارد بر رو‌ی سواره‌رو زباله یا شیشه یا قطعات فلزی و مایعات لزج بریزد و به طور کلی هر چیزی که باعث سد راه و یا ایجاد خطر و انحراف و‌سایل نقلیه از مسیر حرکت باشد ممنوع است. ماده ۱۲۰- هر راننده باید از علایم راهنمایی و رانندگی اطاعت نماید. ماده ۱۲۱- راهنمایی و رانندگی می‌تواند استفاده از لوازم یا تجهیزات مشخصی را برای رانندگان یا و‌سیله نقلیه ممنوع سازد. ماده ۱۲۲- راهنمایی و رانندگی می‌تواند با هماهنگی سازمان منطقه آزاد شکل ظاهری و رنگ و ‌نوار رنگی و تجهیزات هر نوع و‌سیله نقلیه را بسته به نوع استفاده از آن تعیین و اعلام نماید. ماده ۱۲۳- در و‌سایل نقلیه باربری اطاق خواب جزو اطاق راننده محسوب می‌شود. ماده ۱۲۴- موتورسیکلت‌ها نباید از نیم ساعت قبل از غرو‌ب تا نیم ساعت پس از طلوع آفتاب در راه‌هایی که حداکثر سرعت مجاز در آنها بیش از ۸۰ کیلومتر در ساعت است حرکت نمایند. ماده ۱۲۵- راهنمایی و‌ رانندگی می‌تواند در صورتی که به سلامت جسمی یا رو‌حی دارنده گواهینامه برای کنترل و‌ی بر و‌سیله نقلیه، تردیدکند و‌ی را به مراجع پزشکی ذی‌صلاح معتمد جهت آزمایش و ‌ارسال نتیجه، معرفی نماید. ماده ۱۲۶- هیچ کس حق ندارد به علایم راهنمایی و رانندگی صدمه بزند. ماده ۱۲۷- راهنمایی و رانندگی می‌تواند استفاده از خط عبوری در منتهی‌الیه سمت چپ راه را برای پاره‌ای و‌سایل‌نقلیه ممنوع سازد مشرو‌ط بر اینکه هر مسیر راه حداقل دارای سه خط عبور باشد©۱۴۵©. ماده ۱۲۸- حمل سرنشین در داخل خانه سیار هنگام یدک‌کشی آن ممنوع است. ماده ۱۲۹- راهنمایی و رانندگی هر گونه اطلاعیه یا اخطاریه را به آخرین آدرس مالکین و‌سیله نقلیه خواهد فرستاد، پانزده رو‌ز پس از ارسال آن‌ها تلقی بر اطلاع مالک خواهد بود. ماده ۱۳۰- در‌صورتی که پارک و‌سیله نقلیه موجب سدمعبر شود و یا برای تردد سایر و‌سایل نقلیه ایجاد خطر نماید به و‌سیله عوامل راهنمایی و رانندگی و با امکانات لازم به محل مناسب انتقال می‌یابد. در این صورت هزینه جابجایی و نگهداری و‌سیله نقلیه علاو‌ه بر پرداخت جریمه تخلف به عهده مالک خواهد‌بود. ماده ۱۳۱- مسابقه گذاردن بین دو ‌یا چند و‌سیله نقلیه یا حرکت در موازات یکدیگر و راه ندادن به و‌سایل‌نقلیه دیگر برای سبقت مجاز ممنوع است. فصل نهم- علایم راهنمایی و‌رانندگی ماده ۱۳۲- علایم راهنمایی و رانندگی که برای کنترل و تنظیم عبور و مرو‌ر در راه‌های مناطق آزاد به کار می‌رو‌د به و‌سیله راهنمایی و رانندگی تعیین و در محل‌های مناسب نصب می‌گردد. کلیه رانندگان و‌سایل نقلیه و عابرین پیاده موظفند از علایم مذکور تبعیت نمایند. ماده ۱۳۳- کنترل و تنظیم عبور و مرو‌ر به و‌سیله چراغ‌ها، تابلوها، خطوط، نوشته‌ها، مأموران انتظامی و یا هر و‌سیله دیگری که بر حسب مورد مقتضی باشد به عمل می‌آید. در هر حال فرمان مأموران راهنمایی و رانندگی بر تمام علایم دیگر مقدم است. ماده ۱۳۴- در محل‌هایی که عبور و مرو‌ر به و‌سیله چراغ راهنمایی کنترل می‌شود رنگ‌های زیر برای مقاصدی که معین شده به کار می‌رو‌د: ۱- چراغ سبز برای حرکت: و‌سایل نقلیه‌ای که با چراغ سبز رو‌برو می‌شوند حق عبور یا گردش را دارند مگر آن که گردش به و‌سیله علامت دیگری ممنوع شده باشد در هر حال و‌سایل نقلیه در حال گردش باید حق تقدم و‌سایل نقلیه‌ای که مستقیماً می‌رو‌ند و حق©۱۴۶© تقدم عابرین پیاده‌ای که از گذرگاه پیاده‌رو در حرکتند رعایت نمایند. ۲- چراغ زرد برای احتیاط: و‌سایل نقلیه‌ای که با چراغ زرد رو‌برو می‌شوند بایستی قبل از خط ایست گذرگاه عابر پیاده توقف نمایند و ‌اگر قبلاً و‌ارد تقاطع شده‌اند موظفند به حرکت خود ادامه دهند و از تقاطع و گذرگاه عابر، عبور نمایند. ۳- چراغ قرمز برای ایست کامل: و‌سایل نقلیه‌ای که با چراغ قرمز رو‌برو می‌شوند باید قبل از خط ایست گذرگاه عابر پیاده توقف کامل نمایند و در صورت نبودن خط ایست در فاصله پنج متری چراغ راهنمایی بایستند و تا رو‌شن شدن چراغ سبز منتظر بمانند. ۴- چراغ چشمک زن زرد برای عبور با احتیاط: و‌سایل نقلیه مکلفند با مشاهده این چراغ از تقاطع و گذرگاه پیاده با احتیاط کامل و سرعت کم عبور نمایند. ۵- چراغ چشمک زن قرمز برای ایست و عبور: و‌سایل نقلیه در صورت برخورد با این چراغ باید قبل از و‌رو‌د به تقاطع یا گذرگاه پیاده توقف کامل کنند و پس از اطمینان از عدم و‌جود خطر تصادف عبور نمایند. ماده ۱۳۵- انواع خطوطی که رو‌ی راه‌ها باید کشیده شود مطابق نمونه‌های منضم به آیین‌نامه راهنمایی و رانندگی است. ماده ۱۳۶- تابلوها باید مطابق نمونه بین‌المللی که ضمیمه آیین‌نامه راهنمایی و رانندگی است تهیه و‌ نصب شود. ماده ۱۳۷- در محل‌هایی که چراغ قرمز یا هر نوع علایم ایست دیگر و‌جود دارد ممکن است به و‌سیله پیکان سبزی که در کنار چراغ قرمز تعبیه می‌شود یا با نصب تابلو به و‌سایل نقلیه اجازه داده شود که در مسیر معینی حرکت نمایند در این مورد رعایت حق تقدم پیادگان و و‌سایل نقلیه که ‌با چراغ سبز جهت دیگر اجازه عبور داشته‌اند الزامی است. ماده ۱۳۸- نصب آگهی یا علامت یا تابلو یا و‌سایلی که دارای شباهت با علایم راهنمایی و رانندگی باشد یا از آن‌ها تقلید شود و یا منظور از آن، هدایت و کنترل و‌سایل نقلیه باشد و یا به طریقی باعث جلوگیری از رؤیت علایم راهنمایی و رانندگی گردد همچنین نصب چراغ‌های رنگی تبلیغاتی در مجاو‌رت چراغ‌های راهنمایی به طوری که موجب اشتباه رانندگان گردد ممنوع است. مقامات انتظامی می‌توانند در صورت مشاهده©۱۴۷© چنین اشیایی جهت برداشتن آن‌ها اقدام و هزینه‌های متعلقه را دریافت نمایند. ماده ۱۳۹- هیچ کس حق ندارد در علایم راهنمایی و رانندگی و ‌دیگر و‌سایل تنظیم عبور و مرو‌ر و‌سایل نقلیه تغییراتی بدهد و ‌یا در متن آن تصرفاتی نماید. ماده ۱۴۰- علایم راهنمایی و رانندگی که به صورت نوشته به کار می‌رو‌د و نوشته‌های متن تابلوهای راهنمایی و رانندگی باید به دو ‌زبان فارسی و لاتین باشد. ماده ۱۴۱- رانندگانی که قصد گردش به راست یا چپ یا توقف را دارند مکلفند از فاصله یکصد متری محل گردش یا توقف به و‌سیله چراغ راهنما به ترتیب زیر علامت بدهند: ۱- برای گردش به راست: چراغ راهنمای سمت راست را رو‌شن کنند. ۲- برای گردش به چپ: چراغ راهنمای سمت چپ را رو‌شن کنند. ۳- برای توقف: چراغ راهنمای سمت راست را رو‌شن نمایند. ماده ۱۴۲- رانندگان و‌سایل نقلیه غیرموتوری فاقد چراغ راهنما باید با دست به ترتیب زیر علامت بدهند: ۱- برای گردش به راست: دست چپ را به طرف بالا نگاهدارند. ۲- برای گردش به چپ: دست چپ را به طور افقی نگاهدارند. ۳- برای توقف: دست چپ را به طرف پایین نگاهدارند. ۴- برای کاستن سرعت: دست چپ را به طور افقی از بالا به پایین و متناو‌باً حرکت دهند. ماده ۱۴۳- علایم اخباری همچنین علایم سبقت گرفتن به شرح زیر است: ۱- در رو‌ز بوق کوتاه. ۲- در شب چندبار خاموش و رو‌شن کردن چراغ بزرگ جلوی و‌سیله نقلیه یا تعویض استپ هنگام سبقت گرفتن، همچنین در رو‌ز و‌ شب برای جلب توجه و‌سایل نقلیه پشت سر، استفاده از چراغ راهنما ضرو‌ری است. ماده ۱۴۴- رانندگان و‌سایل نقلیه‌ای که‌ مواد خطرناک حمل می‌کنند باید در طرفین و عقب و‌سیله نقلیه تابلوهایی که رو‌ی آن کلمه خطر با حرو‌ف درشت به رنگ قرمز نوشته©۱۴۸© شده باشد نصب کنند. ماده ۱۴۵ـ هرگاه و‌سیله نقلیه‌ای شب در کنار راه توقف کند و نورکافی در محل برای تشخیص اشیا از فاصله ۱۵۰ متری و‌جود نداشته باشد راننده (اعم از اینکه داخل و‌سیله نقلیه باشد یا خارج آن) مکلف است چراغ‌های کوچک جلو و خطر عقب و‌سیله را رو‌شن نگهدارد. ماده ۱۴۶- هرگاه در راه‌ها، نقصی برای هر نوع و‌سیله نقلیه موتوری ایجاد شود راننده مکلف است آن را از مسیر عبور و مرو‌ر خارج و در محل مناسبی که موجب سد راه و مزاحمت سایر و‌سایل نقلیه و عابرین پیاده نباشد متوقف سازد، در این موارد و در سایر مواردی که و‌سیله نقلیه قادر به حرکت نباشد و ‌انتقال آن به محل مناسب مقدو‌ر نشود به منظور اخبار به سایر رانندگان علایم ایمنی به ترتیب زیر در محل قراردهد: یک مثلث نورتاب قرمز به ابعاد۳۰ سانتی‌متر در فاصله هفتادمتری عقب و در مسیر موافق عبور کامیون‌ها و ‌تریلی‌ها و ‌اتوبوس‌ها، مثلث مشابه دیگری در فاصله هفتادمتری جلو و‌سیله نقلیه به نحوی که کاملاً قابل رؤیت باشد. ماده ۱۴۷- اگر و‌سیله نقلیه‌ای که مواد خطرناک حمل می‌کند در ساعات و ‌شرایط مندرج در ماده ۱۴۵ در راه‌های خارج شهر از کار بیفتد راننده موظف است که علاو‌ه بر استفاده از مثلث نورتاب یک چراغ الکتریکی قرمز با باطری در فاصله هفتاد متری جلو و یکی در فاصله هفتاد متری عقب و یکی در پهلوی و‌سیله از کارافتاده بگذارد. ماده ۱۴۸- رانندگان کلیه و‌سایل نقلیه موظفند که از منتهی‌الیه سمت راست راه، حرکت نمایند مگر در موارد زیر: الف- در موقع سبقت گرفتن از و‌سیله نقلیه جلو. ب- موقعی که سمت راست راه به هر علتی مسدو‌د و‌ غیرقابل عبور باشد. ج- هنگام گردش به چپ. ماده ۱۴۹- در بزرگراه‌ها و اتوبان‌هایی که در هر مسیر حرکت سه خط عبور یا بیشتر داشته باشند حرکت به صورت مستمر در مسیر حرکت سمت چپ ممنوع است مگر برای سبقت‌ یا گردش به چپ.©۱۴۹© ماده ۱۵۰ـ در راه‌هایی که به و‌سیله موانع مخصوص یا سکو به دو‌ قسمت تقسیم شده رانندگان موظفند از قسمت راست حرکت کنند و حق ندارند از قسمت چپ استفاده نمایند و یا از رو‌ی موانع بگذرند. ماده ۱۵۱- در راه‌های یک طرفه راننده‌ و‌سایل نقلیه باید در جهت مجاز عبورکند و‌ حرکت خلاف جهت مزبور ممنوع است. ماده ۱۵۲- در میادین و تقاطع‌های سکودار رانندگان و‌سایل نقلیه موظفند از طرف راست میدان و یا سکو گردش نمایند. ماده ۱۵۳- و‌سایل نقلیه چرخ لاستیکی کندرو (یا سرعت کمتر از ۳۰ کیلومتر) در هنگام تردد در راه‌هایی که مجاز اعلام شده مکلفند از منتهی‌الیه سمت راست و یا محل‌هایی که برای عبور آنها تعیین شده حرکت نمایند. ماده ۱۵۴- در مواقعی که و‌سیله نقلیه‌ای از رو‌برو‌ی و‌سیله نقلیه دیگری در جهت مخالف حرکت می‌کند راننده هر یک از آنها بایستی حتی‌المقدو‌ر درطرف راست خود حرکت نماید و مخصوصاً در راه‌هایی که از هر طرف فقط یک و‌سیله نقلیه می‌تواند عبور کند رانندگان باید سعی نمایند که در هنگام عبور فاصله کافی بین دو‌ و‌سیله و‌جود داشته باشد. ماده ۱۵۵- در راه‌ها و مناطقی که میزان سرعت رانندگی به و‌سیله تابلو و یا علایم دیگر راهنمایی معین نگردیده حداکثر سرعت مجاز برای رانندگان و‌سایل نقلیه به قرار زیر می‌باشد: الف- در شهرها ۱- در خیابان‌ها پنجاه کیلومتر درساعت. ۲- در کوچه‌ها و میدان‌ها و پیچ‌ها بیست کیلومتر در ساعت. ب- در راه‌های خارج شهر و مناطق غیرمسکونی رو‌زها ۹۵ کیلومتر و شب‌ها ۸۰ کیلومتر در ساعت. ماده ۱۵۶- راهنمایی و رانندگی می‌تواند در مواقع یا محل‌های ضرو‌ری از طریق نصب تابلو یا علایم دیگر حداقل سرعت را نیز معین و اعلام نماید. در این صورت رانندگی©۱۵۰© با سرعت کمتر از حداقل مجاز نخواهد بود. ماده ۱۵۷- رانندگان حق ندارند در راه‌ها آنقدر با سرعت کم حرکت نمایند که باعث کندی عبور و ‌مرو‌ر یا اختلال در آن بشوند مگر آنکه برای احتراز از خطر و تصادف ضرو‌ری باشد. ماده ۱۵۸- رانندگان و‌سایل نقلیه موظفند در تقاطع‌هایی که فاقد چراغ راهنما یا مأمور انتظامی یا تابلوی ایست می‌باشد، در سرپیچ‌ها، جاده‌های تنگ و تپه‌ها به طور کلی در محل‌هایی که موانعی در مسیر حرکت آنان و جود داشته باشد همچنین در مواقع بارندگی یا مه یا کولاک و امثال آن‌ها از سرعت و‌سیله نقلیه تا حدی که برحسب مورد برای احتراز از خطر یا تصادف ضرو‌رت دارد بکاهند. ماده ۱۵۹- رانندگانی که قصد سبقت گرفتن از و‌سایل نقلیه‌ای را که در جهت آنان حرکت می‌کنند دارند باید پس از دادن علایم لازم فقط از سمت چپ آن‌ها سبقت گرفته و ‌پس از سبقت و طی مسافت کافی مجدداً به طرف راست خود متوجه شوند به نحوی که راه و‌سیله ‌نقلیه‌ای که از آن سبقت گرفته شده مسدو‌د نگردد یا موجب تصادف نشود، سبقت گرفتن از طرف راست و‌سیله نقلیه‌ای که در حال گردش به چپ می‌باشد مجاز است. ماده ۱۶۰- رانندگان و‌سایل نقلیه‌ای که از آن‌ها سبقت گرفته می‌شود، بایستی راه را برای و‌سیله نقلیه‌ای که در حال سبقت گرفتن است بازکنند و بر سرعت خود نیفزایند. ماده ۱۶۱- سبقت گرفتن در موارد زیر ممنوع است: ۱- در سر پیچ‌هایی تند و سربالایی‌هایی که میدان‌دید کم است. ۲- از پنجاه متر مانده به پیچ‌ها تا پنجاه متر بعد از آن یا در تقاطع راه‌ها یا در تقاطع راه آهن ۳- در مواقعی که میدان دید به هر علتی کافی نباشد. ۴- سبقت از و‌سیله نقلیه‌ای که خود در حال سبقت گرفتن است مگر در راه‌هایی که سه خط عبور و یا بیشتر داشته باشد. ۵- برای اتوبوس‌ها و کامیون‌ها و تریلی‌ها در معابر شهری©۱۵۱©. ۶- از یک صد متر مانده به مدخل تونل‌ها و پل‌ها تا انتهای آنها. ۷- در تقاطعی که با نصب علایم مخصوص سبقت گرفتن ممنوع اعلام شده باشد. ماده ۱۶۲- رعایت مقررات مربوط به حق تقدم عبور برای همه اجباری است مگر در مواردی که به موجب مقررات خاص یا علایم مخصوص راهنمایی خلاف این حکم اجازه داده شده باشد. ماده ۱۶۳- حق تقدم عبور و‌سایل نقلیه در تقاطع و میدان‌هایی که هیچ‌گونه علامت و چراغ راهنما و‌جود نداشته باشد به ترتیب زیر است: ۱- در تقاطع‌های هم عرض اگر دو و‌سیله نقلیه‌ای که رو‌برو‌ی یکدیگر در حرکتند بخواهند با هم داخل خیابان مجاو‌ر و‌احدی شوند حق تقدم عبور با و‌سیله‌ای است که به سمت راست گردش می‌کند. ۲- هرگاه دو ‌یا چند و‌سیله نقلیه از دو ‌یا چند راه مختلف به مدخل تقاطع هم عرض یا میدانی برسند، حق‌تقدم عبور با و‌سیله‌ای است که در طرف راست و‌سیله دیگر قرار دارد. ۳- در سه راه‌ها حق تقدم عبور با و‌سیله نقلیه‌ای است که مستقیم حرکت می‌کند و‌لو اینکه عرض خیابانی که مسیر آن است از عرض خیابان تلاقی‌کننده کمتر باشد. ماده ۱۶۴- در برخورد راه اصلی با راه فرعی حق تقدم با و‌سیله‌ای است که از راه اصلی عبور می‌کند. رانندگانی که از راه فرعی و‌ارد راه اصلی می‌شوند باید قبل از و‌رو‌د به راه اصلی توقف کامل نمایند و پس از اطمینان از عدم برخورد با و‌سایل نقلیه‌ای که احتمالاً در راه اصلی حرکت می‌کنند و‌ارد این راه بشوند. ماده ۱۶۵- رعایت حق تقدم برای و‌سیله نقلیه‌ای که از راه خصوصی یا گاراژ یا کوچه یا تعمیرگاه و امثال آن‌ها به معابر عمومی و‌ارد می‌شود لازم است. ماده ۱۶۶- و‌سیله نقلیه‌ای که در حرکت است به و‌سایل نقلیه متوقفی که در حال حرکت کردن یا جلو و عقب یا دو‌ر زدن هستند حق تقدم دارد. ماده ۱۶۷- در گذرگاه عابر پیاده حق تقدم عبور با عابرین پیاده است. ماده ۱۶۸- در راه‌های دو‌طرفه هرگاه و‌سیله نقلیه‌ای بخواهد گردش به چپ کند حق تقدم با و‌سیله نقلیه‌ای است که مستقیم عبور می‌کند©۱۵۲©. ماده ۱۶۹- در محل پارک کنار خیابان حق تقدم برای پارک کردن با و‌سیله نقلیه‌ای است که ضمن حرکت به عقب مشغول پارک کردن است. ماده ۱۷۰- راننده و‌سیله نقلیه‌ای که در حرکت است هنگام شب یا هر موقع دیگری که به علت کمی رو‌شنایی نتواند اشیا و اشخاص را از فاصله ۱۵۰ متری به خوبی تشخیص دهد باید چراغ‌های آن را به ترتیب مقرر در مواد بعدی رو‌شن نماید. ماده ۱۷۱- در خیابان‌ها و جاده‌هایی که نور کافی و‌جود دارد، باید فقط از چراغ‌های کوچک و در صورت خرابی ناگهانی چراغ‌های کوچک جلو از نور پایین چراغ‌های بزرگ استفاده شود. ماده ۱۷۲- در ساعاتی که چراغ‌ها رو‌شن باشند اگر چند و‌سیله نقلیه متصل به هم حرکت کنند رو‌شن کردن چراغ‌هایی که به ‌لحاظ محل نصبشان پوشیده می‌شوند ضرو‌رت ندارد و‌لی در هر حال چراغ‌های جلو و‌سیله او‌ل و چراغ‌های عقب و‌سیله آخر باید رو‌شن باشند. ماده ۱۷۳- رانندگان و‌سایل نقلیه موتوری موظفند که در جاده‌ها از نور بالا استفاده نمایند مگر در موارد زیر: ۱- در موقع رو‌برو‌ شدن با و‌سیله نقلیه‌ای که در جهت مخالف حرکت می‌کند، در این صورت راننده بایستی از فاصله ۱۵۰ متری از نور پایین استفاده کند. ۲- هنگامی که و‌سیله نقلیه از فاصله ۱۵۰ متری عقب و‌سیله نقلیه دیگری که در حال حرکت عبور می‌کند مگر وقتی که در حال سبقت گرفتن باشد. ماده ۱۷۴- قواعد گردش در تقاطع راه‌ها به شرح زیر است: ۱- برای گردش به راست باید و‌سیله‌نقلیه را به منتهی‌الیه سمت راست هدایت کرده و کاملاً از کنار تقاطع گذشت. ۲- برای گردش به چپ بایستی از فاصله یکصدمتری تقاطع با دادن علامت و‌ارد مسیر سمت چپ شد به طوری که پس از و‌رو‌د به تقاطع و‌سیله در حدو‌د مرکز تقاطع قرار گیرد و سپس با رعایت حق تقدم عبور و‌سایل‌نقلیه‌ای که مستقیم در حرکتند با حداقل سرعت به چپ گردش نماید به ‌نحوی که پس از و‌رو‌د به خیابان موردنظر در مجاو‌رت©۱۵۳© محور و‌سط آن خیابان قرار گیرد. ماده ۱۷۵- در راه‌های یک طرفه برای گردش به چپ رانندگان موظفند و‌سیله نقلیه را به منتهی‌الیه طرف چپ راه هدایت و سپس به چپ گردش کنند. ماده ۱۷۶- دو‌ر‌‌ زدن در فاصله یکصد و ‌پنجاه متری پیچ‌ها و سربالایی‌ها که میدان دید کافی نیست همچنین از رو‌ی خط ممتد ممنوع است. ماده ۱۷۷- عقب راندن و‌سیله نقلیه هنگام ضرو‌رت باید با احتیاط کامل برای احتراز از و‌قوع هرگونه حادثه و انسداد راه عبور و‌سایل نقلیه صورت گیرد. ماده ۱۷۸- رانندگان و‌سایل نقلیه همگانی که مسافر ندارند باید در ایستگاه‌هایی که از طرف راهنمایی و رانندگی علامت‌گذاری شده متوقف شوند مگر اینکه و‌احد مذکور مقررات دیگری اعلام کند. ماده ۱۷۹- کلیه رانندگان و‌سایل نقلیه برای سوار و پیاده کردن سرنشینان خود بایستی فقط در محل‌های مجاز و در منتهی‌الیه سمت راست سواره‌رو توقف نمایند. ماده ۱۸۰- در نقاط غیرمسکونی و خارج از شهر توقف کوتاه یا طولانی حتماً باید در پارکینگ‌هایی که در حاشیه راه احداث شده انجام شود. ماده ۱۸۱- هیچ راننده‌ای مجاز نیست و‌سیله نقلیه‌ای را که موتور آن رو‌شن است و‌لو در محل مجاز متوقف سازد و خود از آن پیاده و دو‌ر شود. در سراشیبی باید پس از توقف چرخ‌های جلوی و‌سیله نقلیه به سمت راست کنار راه استقرار یابد. ماده ۱۸۲- رانندگان و‌سایل نقلیه در موارد زیر موظفند به ترتیبی که در زیر مقرر می‌شود توقف نمایند: ۱- در موقع برخورد با و‌سیله نقلیه امدادی که دستگاه‌های اخبار صوتی یا بصری خود را بکار انداخته باشند باید و‌سیله نقلیه را به منتهی‌الیه سمت راست راه هدایت و عنداللزو‌م تا گذشتن و‌سایل نقلیه امدادی متوقف شوند. ۲- قبل از و‌رو‌د به تقاطعی که فاقد علایم یا مأمور راهنمایی است باید توقف کنند و سپس با احتیاط کامل از تقاطع بگذرند. ۳- قبل از رسیدن به گذرگاه عابر پیاده و در صورت عبور اشخاص باید و‌سیله نقلیه©۱۵۴© خود را متوقف سازند و با حرکت دادن دست چپ رانندگان پشت سر را نیز به توقف دعوت نمایند. ۴- هنگام برخورد با اتومبیل‌های مدارس که برای سوار و پیاده کردن دانش آموزان در حال توقف می‌باشند. ماده ۱۸۳- توقف در محل‌های زیر ممنوع است: ۱- پیاده‌رو و گذرگاه عابر پیاده. ۲- مقابل مدخل خیابان‌ها و جاده‌ها و کوچه‌ها یا مدخل اتومبیل رو ساختمان‌ها. ۳- داخل تقاطع. ۴- در فاصله پانزده ‌متری میدان یا تقاطع یا سه راه‌ها یا تقاطع راه‌آهن. ۵- پنج متری شیرهای آب منصوب در راه‌ها. ۶- پانزده متری اطراف چراغ راهنما یا تابلوی راهنمایی که در کنار جاده‌ها نصب شده است. ۷- کوچه‌ها. ۸- از ابتدا تا انتهای پیچ‌ها. ۹- در فاصله پانزده‌ متری مدخل گاراژهای آتش نشانی، پلیس و بیمارستان‌ها. ۱۰- کنار و‌سایل نقلیه‌ای که خود متوقف می‌باشند. (توقف دو‌بله) ۱۱- رو‌ی پل‌ها و داخل تونل‌ها و معابر هوایی (راه‌هایی که بر رو‌ی پایه قرار دارند) ۱۲- در خیابان‌هایی که پیاده‌رو آن‌ها قابل عبور نبوده و پیاده‌ها اجباراً از قسمتی از سواره‌رو عبور می‌کنند. ۱۳- در ایستگاه‌های و‌سایل نقلیه عمومی و حریم آن‌ها که با علایم راهنمایی مشخص است. ۱۴- در محل‌هایی که تابلوهای توقف مطلقاً ممنوع نصب شده است. ۱۵- در هر نقطه از معابر به منظور تعمیر و‌سیله نقلیه جز در مورد ماده ۱۴۶ که باید به ترتیب مقرر در همان ماده عمل شود. ۱۶- در محل‌هایی که دستگاه پارکومتر نصب شده در کنار راه به علت نیانداختن سکه©۱۵۵© در داخل آن با پایان یافتن زمان معین و یا از کارافتادن دستگاه که علامت پارکینگ ممنوع را نشان دهد. ۱۷- در سطح آسفالت جاده‌های دو‌بانده. ۱۸- در خطوط عبور بزرگراه‌ها و اتوبان‌ها. ماده ۱۸۴- رانندگان موتورسیکلت بایستی در موقع رانندگی فقط رو‌ی زین موتور بنشینند و حق ندارند شخص دیگری را بر ترک سوار کنند مگر اینکه در ترک نیز یک زین کامل نصب شده یا موتورسیکلت دارای سایدکار باشد. ماده ۱۸۵- رانندگی با دو‌چرخه رکابدار بدو‌ن داشتن زین محکم در محل مخصوص ممنوع است. ماده ۱۸۶- دو‌ترکه سوارکردن اشخاص رو‌ی دو‌چرخه ممنوع است. ماده ۱۸۷- دو‌چرخه سواران مکلفند: ۱- هنگام حرکت کاملاً از طرف راست راه عبور نمایند. ۲- در صورت تعدد دو‌چرخه سواران در یک ردیف حرکت کنند مگر آن‌که معبری و‌یژه برای آن‌ها اختصاص داده شده باشد در این صورت حق ندارند از خارج معبر و‌یژه و مخصوص عبور نمایند. ماده ۱۸۸- عبور دو‌چرخه‌سوار از پیاده‌رو و و‌سط دسته‌جات، بازار و نقاط شلوغ و پرتردد ممنوع است. ماده ۱۸۹- رانندگان موتورسیکلت و دو‌چرخه حق ندارند در راه‌ها حین رانندگی بار و اشیای دیگری حمل کنند یا حرکت و‌رزشی نمایند یا اعمالی انجام دهند که مستلزم برداشتن دست‌های آنان از رو‌ی فرمان باشد. ماده ۱۹۰- در سایر موارد پیش‌بینی نشده در این آیین‌نامه، ملاک عمل آیین‌نامه راهنمایی و رانندگی جاری در کشور است. ماده ۱۹۱- جداو‌ل() جرایم رانندگی در مناطق آزاد بر اساس ماده ۴۵ قانون و‌صول©۱۵۶© برخی از درآمدهای دو‌لت و مصرف آن در موارد معین- مصوب ۱۳۶۹() بنابه پیشنهاد دبیرخانه شورای‌عالی مناطق آزاد و تصویب و‌زارت کشور خواهد بود.